جینواده «افغانستانده اساسی قانون باشقرووگه قَیتیش اوچون جوابگرلیک، حقیقت و یرهشوو اساسلری» ناملی کنفراس باشلندی. اونده بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی متخصصلری، تشکیلاتگه اعضا دولتلر وکیللری همده افغانستانلیک مدنی فعاللر و انسان حقوقلری فعاللری اشتراک اېتماقده. تدبیر بوگون (دوشنبه، 21 ثور) باشلنگن بۉلیب، اېرتهگه هم دوام اېتهدی.
جینواده افغانستان نمایندهسی نصیراحمد اندیشه بو ییغیلیشده بیرلشگن ملتلر تشکیلاتینینگ افغانستان بۉییچه جوابگرلیک میکانیزمی و محاکمهلر قندهی قیلیب مملکتده قانون اوستوارلیگیگه اساسلنگن مشروع سیاسي توزیلمه یرهتیشگه یۉل آچیشی حقیده فکر بیلدیریلیشینی ایتدی.
اونینگ قۉشیمچه قیلیشیچه، بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی متخصصلری و اعضا دولتلر نمایندهلر بیلن بیر قطارده افغانستانلیک مدنی فعاللر و دموکراتیک کوچلر ترماغی هم ییغیلیشده اشتراک اېتیب، افغانستانده اۉتیش دوری عدالتی مسألهلرینی محاکمه قیلماقده.
اندیشهنینگ تأکیدلشیچه، طالبان حاکمیتگه قَیتگنی نینگ بېشینچی ییلی عرفهسیده اوشبو مسألهلرنی محاکمه قیلیش و دموکراتیک، خلق اشتراکیدهگی اۉتیش آرقهلی حاضرگی وضعیتنی اۉزگرتیریش ضرور.
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتینینگ افغانستاندهگی انسان حقوقلری بۉییچه مخصوص گزارشگلری ریچارت بنت نطقیده افغانستانده زۉرآورلیک و جزادن قاچیش سیکلینی تۉختهتیش اوچون جمعیتگه اساسلنگن یاندشوو و برچه واسطهلردن فایدهلنیش ضرورلیگینی ایتدی.
او افغانستان خلقی اۉنلب ییللر دوامیده اوروش و زۉرآورلیک قربانی بۉلگنینی، 50 یاشدن کیچیک اولاد اېسه تینچ دورنی دېیرلی باشدن کېچیرمهگنینی تأکیدلهدی.
شونینگدېک، او طالبان سیاستیگه تۉختهلیب، بو گروه جمعیت حیاتینینگ برچه ساحهلریگه چېکلاولر قۉیگنینی ایتدی. او عیاللر حقوقلرینینگ «تیزیملی و کېنگ کۉلملی» بوزیلیشینی قید اېتیب، بونی «انسانیتگه قرشی جنایت» و حتا «جنسی آپارتاید» صفتیده بهالش ممکنلیگینی بیلدیردی.
سابق افغانستان انسان حقوقلری کمیسیونی باشلیغی سیما سمر و شهرزاد اکبر هم اوشبو ییغیلیشده سۉزگه چیقیشدی.
سیما سمر عیاللر نینگ برچه سیاسي جریانلرده حقیقي، رمزي اېمس، رئال اشتراک اېتیشی ضرورلیگینی تأکیدلب، کېلهجکدهگی هر قندهی سیاسي جریان انسان حقوقلری قدریتلری، قربانلر حقوقلری و عیاللر اشتراکیگه اساسلنیشی کېرهکلیگینی ایتدی.
شهرزاد اکبر اېسه اۉتیش دوری عدالتی مسألهسیگه تۉختهلیب، اوّلگی ییللرده خلقنینگ عدالت و جوابگرلیک طلبلری اعتبارسیز قالدیریلگنینی بیلدیردی. او کېلهجکده افغانستانده انسان حقوقلریگه اساسلنگن کېنگ قمراولی یاندشوو کوچهیتیریلیشی کېرهکلیگینی، شونده اۉتمیشدهگی خطالر تکرارلنمسلیگینی تأکیدلهدی.
طالبلرنینگ قَیته حاکمیتگه کېلیشیدن کېین افغانستانده انسان حقوقلرینینگ کېنگ کۉلمده بوزیلیشی کوزهتیلماقده. اینیقسه عیاللر و قیزلر، شونینگدېک اېتنیک، مذهبی و جندر آزچیلیکلر کوچلی چېکلاو و باسیملرگه دوچ کېلماقده.
شو وضعیت یانیده خلقارا انسان حقوقلری تشکیلاتلری، بیرلشگن ملتلر تشکیلاتیگه اعضا دولتلر و افغان فعاللری افغانستان بۉییچه مخصوص جوابگرلیک میکانیزمینی یرهتیش اوستیده ایشلهماقده. مقصد انسان حقوقلری بوزیلیشلرینی حجتلشتیریش و جوابگرلرنی جوابگرلیککه تارتیش دیر.
