سابق جمهور رییس محمد اشرف غنی، اگر خلق تامانیدن احتیاج و طلب بۉلسه، «افغانستاننی انقراضدن چیقریش اوچون توزهتوچن یۉللرنی کۉرسهتیش و تقدیم اېتیشده» رۉل اۉینشگه تیار اېکنینی ایتدی.
او بوگون (پنجشنبه، ۲۹ عقرب) ترقهتگن بیاناتیده ایتیشیچه، افغانستان جوده نازک تاریخي دوردن اۉتماقده و تقدیرنی بېلگیلاوچی ایکّی یۉل اۉرتهسیدهگی تنلاوگه یېتیب کېلگن. بو جریان کتّه خطرلر بیلن بیرگه کتّه امکانیتلرنی هم اۉزیده جمعلهگن.
غنی، خلق شاشیلینچ و اساسي بیر بحثنی طلب قیلماقده؛ بو بحث ملي منفعتلرنینگ چېگرهسینی انیقلب، اولر بۉییچه ضرور اتفاققه یۉل آچیشی کېرهک دېب ایتهدی.
او بیاناتینینگ بیر قِسمیده یازهدی «حاضر جدّي روشده ملي ملاقاتیمیزنینگ مرکزی شوندهی بۉلیشی کېرهککی: مقصدلریمیز قندهی انیقلنیشی ممکن؛ اولرگه قندهی اېریشهمیز؛ دنیا بیلن قَی طرزده قیتهدن باغلنهمیز و یقین و اوزاق دولتلر بیلن مناسبتلرنی قندهی ترتیبگه سالهمیز و مستحکملهیمیز. اگر تنلاویمیز کېلهجک بۉلسه، اونده ضرور اتفاققه یعنی همه نینگ اېمس، کۉپچیلیکنینگ اشتراکیگه یۉل آچیلیشی لازم. بیزنینگ برقرارلیگیمیز اۉزارا بغریکېنگلیک، دایمي تینچلیکنی تأمینلش و اصلاحات همده دواميلیکدهدیر.»
غنینینگ قۉشیمچه قیلیشیچه، اونینگ نظریده اساسي یېچیم «آلدینگه یوریش و بیرگه آلدینگه یوریش»، لېکن شو بیلن بیرگه تاریخ سبقلرینی جمعلب، کېلهجکنی یخشیلشده اولردن فایدهلنیشدیر.
سابق جمهور رییس، «یکونیده ینه تکرارلهماقچیمن: مېن اۉزیم اوچون هېچ نرسه خواهلهمهیمن و شونگه اینتیلمهیمن. اما اگر احتیاج بۉلسه و خلق طلب قیلسه، حیات نینگ اۉلیمدن، فراوانلیک نینگ قشّاقلیکدن، ملي برادرلیک نینگ ظلمدن اوستون بۉلیشی کبی اساسي نقطهلرگه تهیهنیب، بحراندن چیقیش اوچون توزهتوچن یۉللرنی کۉرسهتیش آرقهلی اۉز رۉلیمنی بجریشگه تیارمن.»
اشرف غنی ۲۰۱۴-ییلگی سیلاولردن سۉنگ جمهور رییس لیککه کېلگن و سیلاودهگی رقیبی عبدالله عبدالله بیلن ملي بیرلیک حکومتینی توزگن اېدی.
۲۰۱۹ ییلگی سیلاولرده هم اولر بیر-بیریگه رقیب بۉلیب، ینه کېلیشوو حکومتینی توزدیلر.
نهایت، ۲۰۲۱-ییل اگستده کابل طالبان قۉلیگه اۉتیشی بیلن غنی قاچیب کېتدی، عبدالله اېسه کابلده قالدی.
طالبان افغانستانده تۉرت ییلدیرکی حاکمیتنی قۉلیده اوشلب توریبدی. بو گروهنی حاضرگه قدَر فقط روسيه رسمي روشده تن آلگن.
طالبان یشاوچیلرگه، اینیقسه، عیاللر و قیزلرگه جوده قتّيق چېکلاولر جاري اېتگن؛ اولرنی اېنگ اساسي حقوقلردن محروم قیلگن.
طالبان قَیتیب کېلگچ، خلق ارا یاردملر نینگ تۉختشی، اقلیم اۉزگریشی، کۉپلب زلزلهلر و قۉشنی دولتلردن میلیونلب مهاجرلرنینگ قَیتریلیشی افغانستاندهگی بحراننی ینه-ده آغیرلشتیرگن.
حاضر میلیونلب آدملر آچلیک و قشّاقلیک بیلن یوزمه-یوز توریبدی.
