بیبیسینینگ جهان خدمتی غور ولایتی اهالیسی احوالی حقیده تیارلهگن گزارشیده قشّاقلیک و ایشسیزلیک شو درجهده کېنگهیگنینی یازهدیکی، آته-آنهلر فرزندلرینی ساتیشگه مجبور بۉلماقده، ینگی توغیلگن چقهلاقلر اېسه آنهلرنینگ تۉییب طعاملنمهگنی سبب توغیلگچ وفات اېتماقده.
بیبیسی خبرچیسی فیروزکوه شهریدهگی قشّاقلیک و آچرچیلیک حالتینی تصویرلر اېکن، شوندهی یازهدی:
«چارراهه یقینیدهگی محلي نانوایخانه آچیلگنده، اونینگ اېگهسی آدملر آرهسیگه قوروق نان ترقهتهدی. بیر نېچه ثانیه ایچیده نانلر بۉلهک-بۉلهک بۉلیب کېتهدی و اېرککلر اولرنی آلیش اوچون بیر-بیرینی باسیب کېتهدی. بیر آزدن کېین ینه باشقه گوجوملیک یوزهگه کېلهدی. موترسیکلده کېلگن بیر کیشی خشت تشیش اوچون فقط بیرته ایشچی کېرهکلیگینی ایتهدی. اما اۉنلب اېرککلر اونینگ تامان یوگورهدی. بیز او یېرده بۉلگن ایکّی ساعت ایچیده فقط اوچ کیشی ایش تاپه آلدی.»
گزارشده ایتیلیشیچه، اطراف قیشلاقلردهگی قشّاقلیک و ایشسیزلیک بوندن هم آغیرراق.
یېتّی یاشلی اېگیزهک قیزلری راضیه و راحیله بار عبدالرشید عظیمي اولردن بیرینی ساتماقچی.
عبدالرشید اېگیزهکلرینی بغریگه باسیب ییغلر اېکن، جوده آغیر قرار قبول قیلیشگه مجبور اېکنینی ایتهدی: «قیزلریمنی ساتیشگه هم تیارمن. مېن کمبغلمن، قرضدارمن و قۉلیمدن هېچ نرسه کېلمهیپتی.»
او ینه دېیدی: «لبلریم قوریگن، آچ و چنقاق حالده ایشدن قَیتهمن. بالهلریم: دده، نان بېرینگ، دېیدی. اما مېن نیمه بېرهی؟ ایش قهیېرده؟»
او قیزلریدن بیرینی قوچاقلب، اۉپهدی و ییغلب شوندهی دېیدی: «قالگن بالهلریمنی باقیش نینگ یگانه یۉلی- اولردن بیرتهسینی ساتیش.»
اېگیزهکلرنینگ آنهسی کیهان اېسه: «بیزنینگ طعامیمیز فقط نان و قَینهتیلگن سوو. حتا چای هم یۉق»، دېیدی.
بو عایلهنینگ ایکّی اۉسمیر اۉغلی شهرده آیاق کییم تازهلب پول تاپهدی. ینه بیر فرزندی چیقیندی ییغهدی، آنهسی اېسه اولرنی یاقیلغی صفتیده ایشلهتهدی.
غورلیک ینه بیر یشاوچی سعیداحمد هم قشّاقلیک سبب بېش یاشلی قیزینی ساتگن.
او شوندهی دېیدی: «قیزیم شائقه آپاندیس بۉلیب قالدی، جگریده هم کیسته بار اېدی. اونی دوالهتیشگه پولیمیز بۉلمهگنی اوچون، قرینداشلریمدن بیریگه ساتیشگه مجبور بۉلدیم، تاکه شو پول بیلن دوالنسین.»
شائقهنینگ عملیاتی موفقیتلی اۉتگن و دوالنیش خرجتلری اونی «ساتیش» اوچون تۉلنگن 200 مینگ افغاني حسابیدن قاپلنگن.
سعید احمدنینگ ایتیشیچه، اولر آخرگی مرته ایکّی ییل آلدین بیر یاردم تشکیلاتیدن اون و یاغ شکلیده آزیق-طعام یاردمی آلگن اېدی.
غورنینگ ینه بیر یشاوچیسی محمد هاشم بیر نېچه هفته آلدین 14 آیلیک چقهلاغی «آچلیک و دارو-درمان یېتیشمسلیگی» سبب وفات اېتگنینی ایتهدی.
محلي آقسقاللردن بیری بالهلرنینگ تۉییب طعاملنمسلیک سببلی اۉلیشی سۉنگگی ایکّی ییلده کېسکین آشگنینی بیلدیرگن.
بیبیسی مخبری نینگ یازیشیچه، بو منطقه قبرستانیده کیچیک قبرلری سانی دېیرلی کتّه قبرلردن ایکّی برابر کۉپ.
مخبر فیروزکوهدهگی ولایت شفاخانهسیگه بارگنده، اېگیزهک چقهلاقلر ایکّی آی آلدین مدتیدن اوّل توغیلگنیگه گواه بۉلگن. اولردن بیری ایکّی کیلوگرام، ایکّینچیسی اېسه اتیگی بیر کیلوگرام وزنگه اېگه بۉلگن و آغیرراغی حلی اونگه اسم قۉییلمسیدن وفات اېتگن.
ینگی توغیلگن چقهلاقلر بۉلیمی نرسی فاطمه حسینینینگ ایتیشیچه، ولایتده چقهلاقلر اۉلیمی 10 فایزگه یېتگن و کۉپچیلیک حالتلرده بونگه آنهلرنینگ ضعیفلیگی همده تۉییب طعاملنمسلیگی سبب بۉلماقده.
45 یاشلی جمعهخان سۉنگّی بیر یریم آی ایچیده اتیگی اوچ کون ایش تاپه آلگن. کونلیک معاشی اېسه 150–200 افغاني بۉلگن.
او شوندهی دېیدی: «بالهلریم کېتمه-کېت اوچ کېچه آچ اوخلب قالدی. عیالیم ییغلردی، بالهلریم هم ییغلردی. آخری قۉشنیمدن قرض آلیب اون ساتیب آلیشگه مجبور بۉلدیم.»
اونینگ ینه قۉشیمچه قیلیشیچه: «مېن دایم بالهلریم آچلیکدن اۉلیب قالمسمیکن دېگن قۉرقوو بیلن یشهیمن.»
بیبیسی ژورنالیستلری صحبتلشگن خواجه احمد عادي مردکار حسابلنهدی.
بو کېکسه آدم هر کونی ساعتلب یۉل بۉییده اۉتیریب، کیمدیر اونی مردکارلیککه آلیب کېتیشینی کوتهدی. او بیر نېچه آغیز گپ ایتیشگه اولگورمسیدن ییغلب یوبارهدی.
او شوندهی دېیدی: «بیز آچمیز. کتّه بالهلریم اۉلیب کېتدی، اېندی عایلهمنی باقیش اوچون اۉزیم ایشلشیم کېرهک. لېکن مېن قریمن و هېچ کیم مېنگه ایش بېرمهیدی.»
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی افغانستاندهگی قشّاقلیک حقیده بېرگن گزارشیده مملکتدهگی هر تۉرت کیشیدن اوچتهسی اساسي یشش احتیاجلرینی تأمینلهی آلمهیاتگنینی بیلدیرهدی. ایشسیزلیک کېنگ ترقهلگن، ساغلیقنی سقلش تیزیمی جوده کتّه باسیم آستیده و خلقارا یاردملر احتیاجلرنینگ فقط کیچیک قِسمینیگینه قاپلهی آلماقده.
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی حساباتیگه کۉره، طالبان حاکمیتگه کېلگنیدن کېین افغانستان اۉز تاریخیدهگی «اېنگ یوقاری درجهدهگی آچرچیلیک» بیلن یوزلشماقده. تخمیناً 4،7 میلیون کیشی یعنی اهالی نینگ 10 فایزیدن کۉپراغی آچرچیلیک یاقهسیده توریبدی.
