چېگره بیلمس خبرچیلری تشکیلاتی تامانیدن نشر قیلینگن سۉنگگی خلق ارا مدیا اېرکینلیگی شاخصیگه کۉره، طالبان نظارتی آستیدهگی افغانستان۱۸۰ مملکت آرهسیده۱۹.۵۱نمره بیلن ۱۷۵اۉریننی اېگهلهگن.
بوگون (پنجشنبه، ۱۰-ثور) نشر قیلینگن اوشبو رویخطده ناروی، هالند و استونیا اېنگ یوقاری امتیاز بیلن ماس روشده ۱ ۳-اۉرینلرنی اېگهلهگن. افغانستان اېسه سعوديه عربستانی، ایران، چین، شمالي کوریا و اریتره بیلن بیرگه جدول نینگ اېنگ قویی قِسمیدن جای آلگن.
چېگره بیلمس خبرچیلر تشکیلاتینینگ یازیشیچه، طالباننینگ افغانستانده قَیته حاکمیتگه کېلیشی بیلن «مطبوعات اېرکینلیگی و ژورنالیستلر خوفسیزلیگی نینگ، اینیقسه عیال ژورنالیستلر اوچون، اۉلیم قۉنغیراغی چلیندی».
تشکیلاتگه کۉره، حاضرده عاموی اخبارات واسطهلری طالبان حکومتی نظارت قیلهدیگن اخباراتنی ترقهتیشگه مجبور، چونکه یېتکرمه محیطی خیلمه-خیللیک و مخالف آوازلردن دېیرلی خالی بۉلیب قالگن، ژورنالیستلرگه باسیم اېسه منتظم کوچهیگن.
حساباتده قید اېتیلیشیچه، طالبان حاکمیتگه قَیتگنیدن کېین اوچ آی ایچیده یېتکرمهنینگ۴۳ فایزی یۉقالگن و ۲۰۲۱-ییلده فعال بۉلگن۱۲ مینگ ژورنالیستنینگ اوچدن ایکّی قِسمی کسبینی ترک اېتگن.
شونینگدېک، هر اۉن نفر عیال ژورنالیستدن سکّیز نفری ایشینی تشلشگه مجبور بۉلگن. حلی فعالیت یوریتهیاتگن آز سانلی عیال ژورنالیستلر اېسه تورلی چېکلاولر و تضییقلر آستیده ایشلهماقده.
چېگره بیلمس خبرچیلر تشکیلاتینینگ تأکیدلشیچه، طالبان حکومتینی تنقید قیلیش قطعیاً تعقیقلنگن و اۉز-اۉزینی سانسور قیلیش مدیا ساحهسیده «قاعده»گه ایلنگن.
حساباتگه کۉره، مذهب، عیاللر حالتی، آزچیلیکلر و انسان حقوقلری کبی موضوعلر دېیرلی تعقیقلنگن بۉلیب، نارهسمي سانسور تورلی یۉللر بیلن عملگه آشیریلماقده.
تشکیلاتنینگ قۉشیمچه قیلیشیچه، اَیریم ولایتلرده ژورنالیستلر اۉز ماتریاللرینی نشر قیلیشدن آلدین طالبان نینگ اخبارات و مدنیت ادارهلریگه یوباریشگه مجبور. بعضاً اېسه طالبان وکیللری بېواسطه عاموی اخبارات واسطهلریده ایشلش اوچون جایلشتیریلیب، نظارتنی عملگه آشیرهدی. اجتماعي ترماقلر هم قطعي کوزهتوو آستیده.
تشکیلات شونی بیلدیرگن: افغانستاندن تشقریده فعالیت یوریتهیاتگن کم سانلی میدیا تشکیلاتلری مستقل اخبارات ترقهتماقده. اینترنتگه کیره آلهدیگن محتوا اېسه مستقل ینگیلیکلر اوچون شو منبعلرگه یاکه خارجي یېتکرمهلرگه مراجعت قیلماقده.
حساباتده خوفسیزلیک تهدیدلری هم تیلگه آلینیب، طالباننینگ استخبارات و پولیس توزیلمهلری ژورنالیستلرنی «اۉزباشیمچهلیک بیلن حبسگه آلیشی، اولرنی نظارتده سهقلشی و بیر نېچه کون یاکه آی دوامیده قییناققه سالیشی» قید اېتیلگن.
شونینگدېک، خارجي یېتکرمه بیلن ایشلهیدیگن یاکه مهاجرلیکده فعالیت یوریتهیاتگن ژورنالیستلر علیحده نشانگه آلینیب، جاسوسلیکده یاکه طالبان حقیده سلبي تصویر یرهتیشده عیبلنهیاتگنی ایتیلهدی.
چېگره بیلمس خبرچیلر تشیکلاتی، حقوقي معمالرگه هم تۉختهلیب، طالبان چیقرهیاتگن ینگی کۉرسهتمهلر میدیا حقوقلرینی کېسکین چېکلهیاتگنی و اوّلگی حمایه قانونلری بېکار قیلینگنینی بیلدیرگن.
افغانستان اۉتگن ییلی هم میدیا اېرکینلیگی رویخطیده ۱۷۸-اۉرینده اېدی، جاري ییلده اېسه امتیازلرگه آزگینه اۉزگریش بۉلگن.
شونگه قرهمهی، طالبان قَیته حاکمیتگه کېلگنیدن بېری مملکتنینگ رویخطی کېسکین پهسهیگن و میدیا اېرکینلیگی همده ژورنالیستلر حالتی سېزیلرلی درجهده یامانلشگن.
۲۰۲۱-ییلده، یعنی طالبان حاکمیتگه کېلیشیدن آلدین افغانستان ۱۲۲-اۉرینده اېدی. ۲۰۲۲-ییلده۳۴ پاغانه پهسهییب ۱۵۶-اۉرینگه توشدی، ۲۰۲۳-ییلده ۱۵۲-اۉریننی اېگهلهدی، ۲۰۲۴-ییلده ۱۷۸-اۉرینگه توشدی و ۲۰۲۵-ییلده۱۸۰ دولت آرهسیده ۱۷۵-اۉرینده قید اېتیلدی.
