مهدی فروتن
هراتده مینگلب آدملر نشانلنگن آتیشمه نتیجهسیده هلاک بۉلگن 11 نفر شیعه تینچ اهالی نینگ دفن مراسمیده اشتراک اېتیب، جبرلنگنلرگه همدردلیک بیلدیردی. آدملر صادقيه مسجدیدن سلطان آغا زیارتیگچه بۉلگن یۉلنی پیاده باسیب اۉتدیلر. اوشبو یوریش دوامیده هراتدهگی اَیریم بازارلر و تجارت دوکانلری هم همدردلیک بېلگیسی صفتیده یاپیلدی.
جمعه کونی (22 حمل) جاري ییلده تۉرت نفر قوراللی هجومچی انجیل اولسواللیگی دهمیری قیشلاغیدهگی «سید محمد آغا» زیارتی یقینیده شیعه تینچ اهالیگه قرهته اۉق اوزدی. بیرلشگن ملتلر تشکیلاتینینگ افغانستاندهگی ماموریتی (یوناما)نینگ معلوم قیلیشیچه، اوشبو هجومده 11 کیشی هلاک بۉلگن و ینه 11 کیشی یرهلنگن.
سلطاناحمد اکبری، آغا رضا اکبری، علیآغا اکبری، عبدالقدیر دلاوری، علی اکبر محمدی، عبدالقادر یوسفی، محمدجان حیدری، آغا رضا رسولی، امیرعلیجان رسولی، هما رسولی و معصومه حبیبی اوشبو واقعه قربانلری بۉلگن. هلاک بۉلگنلر نینگ برچهسی شیعه مذهبیگه منسوب اېدی.
جمعه کونگی واقعهدن سۉنگ، هرات اهالیسی آرهسیده کۉپلب سنّی و شیعه فقرالر جراحتلنگنلرگه قان تاپشیریش اوچون شفاخانهلرگه باردیلر.
طالبان حکومتینینگ عکس العملی و نمایشلرنینگ چېکلنیشی
طالبان نینگ هراتدهگی حاکمی نوراحمد اسلام جار شیعه جماعهسی آقسقاللریدن هر قندهی ییغیلیش یاکه ناراضیلیک یوریشلرینی اۉتکزمسلیکنی سۉرهگن و «نمایشچیلر خوفسیزلیگینی تأمینلهی آلمهیمیز» دېگن. شونگه قرهمهی، آدملر بو چقیریققه عمل قیلمهی، صادقيه مسجدیدن سلطان آغا زیارتیگچه پیاده یوریشدی.
طالبان حکومتی هر قندهی نمایش و ناراضیلیکلرنی تعقیقلهگن. اوّلگی جمهوریت دوریده بوندهی واقعهلردن کېین آدملر هرات ولایتی بناسی آلدیده ییغیلیب، حکومتدن خوفسیزلیکنی تأمینلشنی طلب قیلردی. اما طالبان حکمرانلیگی دوریده بوندهی ناراضیلیکلر تعقیقلنگن.
محلي منبعلرگه کۉره، طالبان قوراللی کوچلری و موترسیکلچیلری یوریش دوامیده یۉل بۉیلب جایلشگن و آدملر نینگ حرکتینی کوزهتیب بارگن.
هجوم گواهلرینینگ حکایهلری
قربانلر نینگ قرینداشلریدن بیری «اطلاعات روز»گه ایتیشیچه، هجومچیلر دستلب اېرککلر و عیاللرنی علیحده قطارلرگه اجرهتیب، سۉنگره اولرگه قرهته اۉق اوزگن. اولر دهمیری قیشلاغی آقسقالی سلطان احمد اکبرينی چقیریشگن و او ایکّی اۉغلی رضا اکبري و علی آغا اکبري بیلن کېلگچ، اوچهلهسینی هم آتیب اۉلدیریشگن.
او ینه شوندهی دېدی: «هجومچیلر اۉزارا پشتو و فارس تیللریده گپلشهیاتگن اېدی. اۉق اوزگچ، موترسیکللریگه مینیب، واقعه جاییدن چیقیب کېتیشدی.»
محمد (مستعار)، قربانلر نینگ ینه بیر قرینداشی، هجومچیلر اۉق-داریلری توگهگچ، قَیته تۉلدیریب ینه آتگنینی ایتهدی.
اونینگ سۉزلریگه کۉره: «اولر بېملال کېلیب بو ایشنی قیلهدی. اۉقلری توگهسه، ینه تۉلدیریب دوام اېتهدی. خوفسیزلیک کوچلری یقین اېدی، آتیشمه آوازی همه جایدن اېشیتیلگن. طالبان ایکّی-اوچ یاکه بېش دقیقهده یېتیب کېلیشی ممکن اېدی، لېکن کېلمهدی.»
قرینداشلر نینگ ایتیشیچه، آلدینگی جمعه کونلری یۉل بۉیلب بیر نېچه نظارت پونکتلری موجود اېدی، اما واقعه کونی بوندهی پُستلر کۉرینمهگن. اولر طالباندن کابلدن مستقل تېکشیروو گروهی یوباریشنی سۉرهماقده.
غلام فاروق حیدري، قربانلردن بیری نینگ قرینداشی، حکومتدن عیبدارلرنی انیقلش و حبسگه آلیشنی طلب قیلگن.
او شوندهی دېدی: «اۉغلیم نینگ تۉییدن ایکّی ییل اۉتگن اېدی. اونینگ رفیقهسیگه ایکّی اۉق تېگدی. یاش کېلینیم هلاک بۉلدی، اوندن 61 کونلیک چقهلاق قالدی. کېلینیم نینگ آنهسی و اوکهسی هم هلاک بۉلدی، آتهسی اېسه کوماده.»
او ینه قۉشیمچه قیلدیکی، هجوم پیتیده کېلین نینگ آنهسی و قیزی اېری نینگ اوستیگه تشلنیب، اۉقلرگه اوچرهگن.
«سلطان آغا» زیارتیده جان بېرگنلردن بیرینچی جسدی/ اجتماعی ترماقلر
حاضرگچه هېچ بیر شخص یاکه گروه اوشبو هجوم اوچون جوابگرلیکنی اۉز ذمّهسیگه آلمهگن. عادتده بوندهی حالتلرده «اسلامي دولت خراسان ولایتی» (داعش) شیعه جماعهسیگه قرشی هجوملر اوچون جوابگرلیکنی اۉز ذمّهسیگه آلهدی.
طالبان نینگ هراتدهگی اخبارات و مدنیت باشلیغی احمدالله متقي اوشبو واقعه بیلن باغلیق حالده «بیر گمانلنووچی قوراللی شخص قۉلگه آلینگنینی» معلوم قیلگن. اما بو بارهده قۉشیمچه تفصیلاتلر بېریلمهگن.
مذکور واقعه طالبان حکومتی نینگ مملکت بۉیلب خوفسیزلیک تأمینلنگنلیگی حقیدهگی دعوالرنی تیلگه آلگن بیر پیتده یوز بېرماقده. کوزهتووچیلر فکریچه، بو هجوم ینه بیر بار خوفسیزلیکنی تأمینلشدهگی ضعیفلیکنی کۉرسهتدی.
طالبان حکمرانلیگی دوریده هراتده شیعه و هزاره جماعهسیگه قرشی بیر نېچه بار هجوملر صادر اېتیلگن. آخرگی ییریک حادثه اوچ ییل آلدین گذره تومنیدهگی امام زمان مسجدیده صادر بۉلیب، کمیده 6 کیشی هلاک بۉلگن اېدی و بو هجوم اوچون داعش جوابگرلیکنی اۉز ذمّهسیگه آلگن.
طالبان خوفسیزلیک و استخبارات ادارهلری عادتده بوندهی هجوملر بۉییچه تېرگاو نتیجهلری حقیده کېنگ معلومات بېرمهیدی.
