سوو منبعلری بۉییچه تدقیقاتچی نجیبالله سدید افغانستان و تاجیکستان چېگرهسیدهگی «پنج» دریاسی آلتین قزیب آلیش ایشلری سببلی تاجیکستان تامان یۉنهلیشینی اۉزگرتیرگنینی بیلدیرگن.
او ایکس اجتماعي ترماغیدهگی پیامیده افغانستان «پنج» دریاسیده آلتین قزیب آلیش اوچون کتّه نرخ تۉلهیاتگنینی ایتگن.
سدید اطراف-محیط نینگ جدّي ضرر کۉرهیاتگنینی تأکیدلب، ایلگری افغانستان و تاجیکستان چېگرهسی بۉلگن «پنج» دریاسینینگ بعضی حدودلرده کتّه کان قزیش ایشلری طفیلی تۉلیق تاجیکستان تامان بوریلگنینی بیلدیرگن.
«پنج» دریاسی امودریا نینگ معاونلریدن بیری حسابلنهدی.
بدخشان ولایتیده دریانینگ توبیده آلتین قزیب آلیش فعالیتی کوچلی دوام اېتماقده.
طالباننینگ کان و پترولیم وزیرلیگی معلوماتلریگه کۉره،۱۰۰ مینگدن آرتیق کیشی بدخشانده تۉغریدن-تۉغری و بالواسطه آلتین قزیش بیلن شغللنماقده.
وزیرلیککه کۉره، آلتین قزیش ایشلری بدخشاننینگ شهر بزرگ، یاوان، کوهستان، راغستان، خواهان و ارغنجخواه اولسواللیکلریده آلیب باریلماقده.
شونینگدېک ایتیلیشیچه، طالبان بدخشان و تخار ولایتلریدهگی آلتین کانلرینی چین کمپنیلریگه بېرگن، و بو کمپنیلر آلتیننی حددن تشقری قزیب آلیشماقده.
طالبانگه قرشی بۉلگنلر بو ایشنی افغانستاننینگ طبيعي بایلیکلرینی تالان-تاراج قیلیش دېب حسابلهیدی.
حددن تشقری قزیب آلیش متخصصلر خواطری و اهالی نینگ ناراضیلیگیگه سبب بۉلگن. یقینده تخار ولایتیدهگی چاه آب اولسواللیگیده یشاوچیلر آلتین کانلرینینگ حددن تشقری قزیلیشی و سوو منبعلریگه ضرر یېتکزیلهیاتگنیگه ناراضیلیک بیلدیرگن، اما طالبان ناراضیلیکنی باستیرگن و اوچ نفر نمایشچی اۉلدیریلگن.
