انسان حقوقلری بۉییچه «رواداری» تشکیلاتی اعلان قیلگن گزارشیگه کۉره، طالبان افغانستان اوستیدن ینه حاکمیتنی قۉلگه کیریتگنیدن سۉنگ، اسماعیليه شیعهلرنینگ انسان حقوقلرینی تیزیملی و مقصدلی روشده بوزیب کېلماقده همده اولرنی دیني تعقیب و زۉروانلیککه دچار قیلماقده. گزارشده ایتیلیشیچه، بو حالتلر انسانیتگه قرشی جنایت صفتیده بهالنیشی ممکن.
مذکور تشکیلات بوگون (سهشنبه، ۲ جدی) «افغانستانده اسماعیليه شیعهلرنینگ انسان حقوقلری حالتی» موضوعسیدهگی گزارشینی اعلان قیلدی.
شونینگدیک گزارشده قید اېتیلیشیچه، سۉنگی تۉرت ییل ایچیده طالبان افغانستاندهگی اسماعیليه شیعهلرنی نهفقط سیاسي، دولتی و اجتماعي حیاتده اشتراک اېتیشدن تۉلیق چېتلهتگن، بلکه اولرنینگ دیني و مدني اۉزلیگینی ضعیفلشتیریش و باستیریش اوچون هم مقصدلی چارهلر کۉرگن.
«رواداری» گزارشیده کېلتیریلیشیچه، تۉپلنگن معلوماتلر طالبان سۉنگّی تۉرت ییل دوامیده، اینیقسه بدخشان ولایتی نینگ اَیریم منطقهلریده، اسماعیليه بالهلرگه مجبورن حنفی فقهنی اۉقیتیشنی جاري اېتگنینی کۉرسهتهدی. شونینگدېک، آچیق تکفیر، تیزیملی باسیملر، قۉرقیتیش، اۉلدیریش بیلن تهدید قیلیش، حبسگه آلیش، قییناق و باشقه زۉرآور اصوللر آرقهلی اوشبو جماعه اعضالرینی اسماعیليه مذهبیدن واز کېچیب، سنّی مذهبنی قبول قیلیشگه مجبورلهگن.
گزارش صحبتداشلرنینگ بیریدن اقتباس کېلتیریلیب، طالبان سۉنگّی تۉرت ییل ایچیده، جملهدن بدخشان ولایتیده،۳۰۰ نفر اسماعیليه شیعهنی مجبورن مذهبینی اۉزگرتیریشگه اوندهگنی ایتیلهدی.
حساباتگه کۉره، بدخشانده اسماعیليه بالهلر اوچون حنفی فقهنی اۉرگنیش مجبوري قیلینگن. ولایت نینگ اَیریم منطقهلریده اېسه فرزندلرینی طالباننینگ دیني مدرسهلریگه یوباریشگه قرشی چیققن آته-آنهلر پول جریمهلری، قییناق، اۉلدیریش تهدیدی همده اوی-جایلری و مال-ملکینی یاقیب یوباریش بیلن قۉرقیتیلگن.
«رواداری» حساباتینینگ ینه بیر قِسمیده طالباننینگ سیاست و عملیاتلری، جملهدن تکفیر و نفرت ترغیباتی، افغانستاندهگی اسماعیليه شیعهلر آرهسیده دیني اۉزلیگینی آچیق افاده اېتیشدن قۉرقوو درجهسینی کېسکین آشیرگنینی تأکیدلهیدی.
«رواداری» بیلن صحبتلشگن شخصلردن بیری شوندهی دېیدی: «جمعیتده اسماعیلهلرنینگ نانی حرام، اسماعیلهلر بدبوی، اسماعیلهلر کافر، دېگن گپلر ایتیلهیاتگن بۉلسه، اولر قندهی قیلیب اۉز دیني اۉزلیگینی اېرکین و قۉرقووسیز افاده اېته آلهدی؟»
اونینگ قۉشیمچه قیلیشیچه،« البته، اهالی نینگ کۉپچیلیگی اسماعیلیه بۉلگن اولسواللیکلرده بو معما یۉق. اما اولر باشقه منطقهلرگه سفر قیلگنیده، کمسیتیلیش و تحقیردن قۉرقیب، دیني اۉزلیگینی یشیریشگه مجبور بۉلیشهدی. تاکه کیمدیر اولرنی یامان، کافر یاکه دینسیز دېمسین، مثلاً، نانلری حلال اېمس، دېب ایتمسین. مېن اۉزیم هم بیر نېچه بار دیني اۉزلیگیمنی یشیرگنمن.»
حساباتده شونینگدېک، طالبان اسماعیليه عایلهلر بیلن نکاح و قرینداشلیک علاقهلرینی تعقیقلهگنی، سنّی عیاللرنینگ اسماعیليه اېرککلر بیلن توزگن نکاحلرینی بېکار قیلیش حقیده حکم چیقرگنی ایتیلهدی.
گزارشگه کۉره، طالبان اهالینی اسماعیليه لر تیارلهگن طعامنی یېمهی قۉییشگه اوندهیدی و اولر تامانیدن سۉییلگن حیوانلرنی حرام، دېب حسابلهیدی.
شونینگدېک، حساباتده طالبان اسماعیليه شیعهلرنینگ دیني مراسم و عبادتلرینی ادا اېتیشیگه کېنگ کۉلملی چېکلاولر جاري قیلگنی، اَیریم حدودلرده اېسه اولرنی افغانستاندهگی باشقه اسلامي مذهبلر طرفدارلری نینگ دیني مراسملریده مجبورن قتنهشیشگه مجبور قیلگنی قید اېتیلگن.
«رواداری» نینگ تأکیدلشیچه، سۉنگّی تۉرت ییل ایچیده افغانستان اسماعیليه جماعهسی اعضالری محکمهسیز قاتللیکلر، قییناق و تهدیدلر خوفی آستیده قالگن، کمیده تۉرت نفر اسماعیليه محکمهسیز طرزده اۉلدیریلگن.
تشکیلات شونینگدېک، تېکشیروولر نتیجهسیگه کۉره، سۉنگّی تۉرت ییل دوامیده، اینیقسه بدخشان و بغلان ولایتلریدن بۉلگن اَیریم اسماعیليه شیعهلر باسیم، تهدید و خوفسیزلیکدن قۉرقوو سببلی مجبورن کۉچیشگه مجبور بۉلگنینی، شو دورده اولرنینگ ملکلری قانوني جریانلرسیز، اۉزباشیمچهلیک بیلن تارتیب آلینگنینی بیلدیرگن.
گزارشده ینه ایتیلیشیچه، طالبان محکمهلریده اسماعیليه شیعهلرگه عاید ایشلر عدالتلی کۉریب چیقیلمهیدی و برچه ایشلر حنفی فقه اساسیده حل اېتیلهدی. حالبوکه، حنفي فقه بیلن اسماعیليه مذهبی اۉرتهسیده، اینیقسه شخصي حالتلر مسألهسیده، کتّه فرقلر موجود.
«رواداری» طالباندن افغانستان نینگ خلق ارا مجبوريتلریگه رعایه قیلیشنی و اسماعیليهلرنینگ انسان حقوقلرینی بوزیشگه برهم بېریشنی طلب قیلگن.
شونینگدېک، تشکیلات بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی و خلقارا نهادلرنی افغانستان اسماعیليهلریگه قرشی باسیم و تعقیبلرنی تۉختهتیش اوچون ثمرهلی چارهلر کۉریشگه چقیرگن.
اوّلراق بیرلشگن ملتلر تشکیلاتینینگ انسان حقوقلری بۉییچه مخصوص گزارشگری ریچارد بنت هم طالبان افغانستان اسماعیليه شیعهلرینینگ انسان حقوقلرینی بوزهیاتگنینی و اۉنلب کیشیلرنی مجبورن مذهبینی اۉزگرتیریشگه اوندهگنینی ایتگن اېدی.
