جلیل رونق
نورالله گلمیری رقابت امتحانینی تاپشیرهیاتگن پیتده، امتحان مسووللری اونینگ اکه-اوکهلریگه قوراللی هجوم بۉلگنی حقیده خبر آلیشهدی. امتحان توگهگچ، اولر نوراللهدن «تېزلیک بیلن» دایمیرداد اولسواللیگینینگ قوتون پایان قیشلاغیدهگی اوییگه باریشنی سۉرهشهدی. او اویگه یېتیب بارگنده، آنهسینی کتّه اکهسی نوروز علی نینگ قان ایچیده یاتگن جسدی یانیده اۉتیریب، داد-فریاد قیلهیاتگنینی کۉرهدی. بو منظرهنی کۉریب، نورالله ایچیدن ویران بۉلهدی؛ کۉزلریگه یاش کېلهدی، بۉغزیگه الم تیقیلهدی و ییغلب یوبارهدی. بو کیچیک اۉقووچی اکهسی نینگ اۉققه توتیلیب اۉلدیریلگنیگه چیدهی آلمهیدی. بیر هفته دوام اېتگن غم-غصه و «ییغی»دن کېین، 30-عقرب (جمعه) تانگیده او بیردن اویغانیب چینقیریب یوبارهدی و جاییگه قولهب توشهدی. آنه یقینلشگنده، نورعلی آغزیدن و بورنیدن مشتلب قان کېلگنینی کۉرهدی و او جان بېرگن بۉلهدی.
اۉتگن هفتهنینگ جمعهسیده (23 عقرب)، نوروز رحمتالله بیلن بیرگه «قوتون تاغی»گه اۉتین ییغیشگه بارگنده، کۉچی-طالبلرنینگ اۉق یاغدیریشیگه نشان بۉلیشهدی. بو آتیشمهده نورورعلی اۉلدیریلهدی، رحمتالله اېسه باش قِسمیدن یرهلنهدی. بوندن بېش ییل اوّل هم اولر نینگ آتهسی محمد نبی گلمیری دایمیردادده شبههلی طرزده اۉلدیریلگن اېدی. اۉشه پیتده هم عیبلاو برماغی کۉچيلرگه قرهتیلگندی.
طالبان نینگ بیرینچی حکمرانلیگی قولهگنیدن سۉنگ، کۉچيلر 1383-ییلدن باشلب هر ییلی دایمیردادگه و او آرقهلی هزاره جاتنینگ باشقه حدودلریگه باستیریب کیره باشلشگن. بو ییللر دوامیده، اینیقسه طالبان قَیته حاکمیتگه کېلگنیدن و اولرنینگ کۉچيلرنی آچیق قۉللب-قوّتلشیدن کېین، اۉنلب قیشلاقلر باسقینلر عاقبتیده آدم یشهمهیدیگن حالگه کېلگن. قوتان پایان قیشلاغیده هم تخمیناً 60 خانداندن حاضر فقط گلمیری عایلهسیگینه یشب قالگن.
آلدین – کېیین اۉلدیریشلر
1آتهنینگ اۉلدیریلیشی
گلمیری عایلهسینینگ آتهسی محمد نبی دایمیردادده کۉنگیللی طبي فعالیتی سبب «داکتر نبی پوهاند» نامی بیلن تنیلگن اېدی. اولر نینگ یقینلریدن بیری، شخصینی آشکار قیلیشنی ایستهمهگن کیشی اطلاعات روز گزېتهسیگه صحبت بېریب ایتیشیچه، «داکتر [نبی پوهاند] ییللر دوامیده غزنی نینگ ناور اولسواللیگی خوات قیشلاغیده داروخانه یوریتگن. تخمیناً 13–14 ییل اوّل دایمیردادگه قَیتدی و 3–4 ییل آلدین قوتون پایانگه کۉچیب باردی. او عمری نینگ آخریگه قدَر آدملرنینگ خدمتیده بۉلدی، بېمارلرنی تېکین کۉریکدن اۉتکزیب، دوالردی. آدملر آرهسیده کتّه آبرو و حرمتگه اېگه اېدی.» او ایراندهگی مهاجرلیک ییللریده مکتب اۉقیگن و شو بیلن بیرگه کسلخانهده ایشلش آرقهلی دستلبکی طبي پرورش بۉییچه تعلیم آلگن. افغانستانگه قَیتگنیدن باشلب، عمرینینگ آخریگچه خوات ناور و دایمیردادده یشهدی؛ بعضاً داروخانهسیده بېمارلرگه خدمت کۉرستدی، بعضیده اېسه اویمه-اوی بېمارلرنی دوالهدی. «سۉنگگی ییللرده داروخانهسی یۉق اېدی. قهیېردن یاردم سۉرهشسه، درّاو یېتیب بارردی.» شو سببلی دکتور نبی قوتون پایان اطرافیدهگی قیشلاقلرده دایمي روشده کېزیب، آدملر نینگ دردیگه درمان بۉلیب یورردی.
بېش ییل آلدین، او (محمد نبی) مال-حالنی ییلاوگه آلیب چیققنیده، کېچگچه اویگه قَیتمهیدی. خاتینی و فرزندلری خواطرگه توشیشهدی. مهدی (نورورعلی، رحمتالله و نوراللهنینگ کتّه اکهسی) اطرافدهگی قیشلاقلرگه قۉنغیراق قیلیب، آتهسینی سۉرهیدی. همهسی «بیلمهیمیز» دېب جواب بېریشهدی. اۉشه پیتده اولر دایمیرداد نینگ زردک قیشلاغیده یششردی و قوتون پایان قیشلاغی سابق حکومت کوچلری بیلن طالبان و کۉچيلر اۉرتهسیدهگی تۉقنهشوولرنینگ آلد چیزیغی اېدی. مهدی و نوروز کېچهسی آتهنی تاپیش امیدیده اوییدن چیقیشهدی. زردک قیشلاغی اطرافیدهگی تاغلرنینگ هر بیر تاشینی بیرمه-بیر تینتیب چیقیشهدی. آخر-عاقبت محمد نبینینگ جسدینی بیر تاش پناهیدن تاپیشهدی: «داکتر بۉغیب اۉلدیریلگن اېدی. اونینگ بۉینیده بۉغیلیش ایزلری کۉرینگن.» قاتلی هنوزگچه تاپیلمهگن. لېکن قاتللیک صادر بۉلگن وقتده کۉچيلر اۉشه حدودده قۉنیم قیلیب تورگن اېدی.
2نوروزعلی و رحمتاللهنینگ اۉققه توتیلیشی
نوروزعلی 26 یاشده اېدی و آلتی آیلیک همده ایکّی یریم یاشلی ایکّی فرزندنینگ آتهسی بۉلگن. رحمتالله اېسه 19 یاشده و تخمیناً اوچ آی اوّل دایمیردادده بیر قیز بیلن اونهشتیریلگن. نوروز علی دایمیرداد–کابل یۉنهلیشیده یۉلاوچی موتر هیداوچیسی اېدی. رحمتالله اېسه مکتب اۉقووچیسی. شو بیلن بیرگه، او اوی ایشلری نینگ مسوولیتینی هم اۉز ذمّهسیگه آلگن. یېرگه اېکین اېکیش، قیش اوچون یانیلغی تیارلش و باشقه یوموشلر هم اونینگ بۉینیده اېدی. عقرب آیی نینگ آخرگی هفتهسیگچه رحمتالله قیشگه کېرهک بۉلهدیگن یانیلغی نینگ فقط بیر قِسمینی ییغیب اولگورهدی. هوا تاباره ساویب باریشی بیلن نوروزعلی هم اوکهسی نینگ یانیلغی ییغیش ایشیگه قۉشیلهدی. 23 عقرب، جمعه کونی اېرتهلب ایکّیسی هم ایش اسکونهلرینی تیارلشهدی و اویلرینینگ مقابلسیدهگی قوتون تاغی تامانگه، اۉز مرکب (یوک تشيدیگن حیوان یاکه واسطه)لری بیلن یۉلگه چیقهدیلر.
اۉشه پیتده بېش نفر کۉچي، جملهدن ایکّی نفر طالبان نینگ اوردو و پولیس اعضاسی، قوتون تاغینینگ اولرنینگ اویینی تۉلیق کۉریب تورهدیگن تېپهسیدن نوروزعلی و رحمتاللهنی کوزهتیب توریشهدی. ایکّی اکه-اوکه تیک قییهلیکدن پستگه توشیشهدی. سۉنگره تاغ نینگ بلندراق قِسمیده بتهزار تامانگه چیقیب باریشهدی. اولر بتهلرنی چاپیب، ییغیش بیلن مشغول بۉلگن پیتده، کۉچيلر تاش پناهیدن چیقیب کېلیشهدی؛ «اولرگه قۉللرینی کۉتریشنی بویوریشهدی. نوروزعلی بلندراق جایده، رحمتالله اېسه بیر نېچه متر پستراقده بۉلگن. هر ایکّلهسی هم قۉللرینی کۉتریشهدی.» هجومچیلردن بیری اولرگه یقینلشهدی. قالگن تۉرت کۉچي اۉز جاییده توریب قالهدی؛ز«او نوروزعلیدن سۉرهیدی، اولر نیمه اوچون اۉلدیریلهیاتگنینی بیلهدیمی یاکه یۉقمی. سۉنگ اۉزی جواب بېرهدی: دایمیردادلیکلر بیلن دشمنلیکلری بارلیگی اوچون.»
عینِ پیتده آنه اولر نینگ بحثینی اویدن کوزهتیب تورر اېکن، آواز قیلهدی: «نوروزجان، نیمه گپ؟» نوروزعلی آنهسیگه: «کوتیب تورینگ»، دېب جواب بېرهدی. بو سۉزلر توگهشی بیلن کۉچيلردن بیری نوروزعلیگه اۉق اوزهدی. نوروزعلی شو زهاتی یېرگه قولهدی، رحمتالله اېسه اۉزینی تاش پناهیگه تارتهدی؛ «نوروزعلی نینگ تنهسیگه ایکّی اۉق تېککن اېدی. بیری آیاغیگه، ایکّینچیسی بۉینیگه تېگیب، قۉلتیق آستیدن چیقیب کېتگن.» هجومچیلردن بیری رحمتالله نینگ آرقهسیدن قوویب، اونگه یان تاماندن اۉق اوزهدی. آتیشمه دوامیده بیر اۉق رحمتالله نینگ باشیگه تېگهدی و او هم یېرگه ییقیلهدی. شوندن سۉنگ، هجومچیلر واقعه جایینی ترک اېتیشهدی.
هجومچیلرنینگ اۉق اوزیشی بیلن بیر وقتده آنه و نوروزعلی همده رحمتالله نینگ ایکّی سینگلیسی اولرنینگ تامانیگه یوگورهدی؛
«رحمتالله پستراقده ییقیلگن اېدی، نوروزعلی اېسه تېپهده.» آنه و سینگیللری هوشینی یۉقاتگن رحمتاللهنی یېلکهلریگه آرتیب، اوی تامانگه آلیب باریشهدی. اولر حلی اویگه یېتمسدن، عایله نینگ 12 یاشلی چۉپان بالهسی سید عصمتالله هم یېتیب کېلهدی. آنه اوندن نوروزعلی نینگ حالیدن خبر آلیشنی سۉرهیدی. باله درّاو تېپهگه یوگوریب بارهدی و نورۉز علیگه یېتهدی؛ «نوروز فقط نفس آلهیاتگن اېدی، آغزیدن قان کېلردی. گپیره آلمهیاتگن اېدی.» آنه و نوروزعلی نینگ سینگیللری هم اونینگ یانیگه یېتیب باریشهدی. نوروز علی فقط «بیر-ایکّی مرته آغزینی آچیب-یاپهدی و جان بېرهدی». شوندن سۉنگ اولر اونینگ جسدینی مرکب (یوک تشووچی حیوان/واسطه) قۉییب، اویگه آلیب کېلیشهدی.
آنه اویدن دایمیرداد نینگ دهن کدال حدودیدهگی دوکانیده ایشلهیاتگن کتّه اۉغلی مهديگه قۉنغیراق قیلیب، واقعهنی توشونتیرهدی. مهدی درحال اویگه قَیتهدی. او یرهدار اوکهسینی یقینلریدن بیر نېچه کیشی بیلن بیرگه کابلگه یوبارهدی. اۉزی اېسه باشقه قرینداشلری بیلن بیرگه نورۉزعلی نینگ کفنلش و دفن ایشلری بیلن شغللنهدی. رحمتالله کابلده ایمرجنسی شفاخانهسیگه یېتکزیلهدی. او حاضرگچه هم مخصوص کوزهتوو آستیده. یقینلری نینگ ایتیشیچه، او هوشیگه کېلگن، اما حلی خاطرهسی قَیتمهگن و گپیره آلمهیپتی؛ «اۉق اونینگ باش آرقه قِسمیگه تېگیب، اۉشه جایده قاتیب قالگن. باش سویهگی قارهیگن. داکترلر حاضر اۉقنی آلیش کۉرلیک یاکه عمرباد خاطره یۉقاتیش خوفی بیلن باغلیقلیگینی ایتیشماقده. او بیرآز توزهلگنیدن کېین عملیات قیلینهدی.»
3- نوراللهنینگ تۉستدن اۉلیمی
نورالله عایله نینگ اېنگ کېنجه فرزندی اېدی. او 14 یاشده بۉلیب، «لیسه شهید علیرضا » مکتبیده سکّیزینچی صنفده اۉقیردی. اکه-اوکهلری کۉچيلر تامانیدن هجومگه اوچرهگن کونی نورالله «عطایی لیسهسیده» مکتبیده بیر امتحاننی تاپشیریش بیلن بند اېدی. متحان دوامیده اۉقیتووچیلر و دستور مسووللری هجوم حقیده خبردار بۉلیشهدی. امتحان توگهشی بیلن اولر نوراللهگه «تېزده اویگه بار» دېب ایتیشهدی. نورالله هم یۉلگه توشهدی.
اویینگچه یېتیب بارگچ، او آنهسی نینگ ییغلهیاتگن آوازی و آپه-سینگیللری نینگ قیچقیریقلرینی اېشیتهدی. او کۉرهدی: آنه قانلی نوروزعلی جسدی یانیده ییغلهیپتی و آپه-سینگیللری هم اولرنینگ اطرافینی اۉرهب آلگن. نورالله بوندهی منظرهگه چیدمهیدی. او ییغلهی باشلهیدی و هوشیدن کېتهدی. هوشیگه کېلگنیده اېسه، او «قیچقیره» آلمهیدی؛ «هېچ کیم بیلن گپلشمسدی. فقط قۉللرینی کۉکسیگه محکم باسیب ییغلردی. بعضیده نوروزعلی نینگ قبری یانیگه بارردی، بعضیده اېسه واقعه جاییگه. هېچ کیمگه هېچ نرسه دېمسدی. فقط ییغلردی.» بو حالت بیر هفته دوام اېتهدی و کونلر اۉتیشی بیلن نورالله ایلگری بۉلگنیدن هم کۉپراق یالغیزلنهدی. نهایت، جمعه کونی تانگده (30 عقرب) او بیردنیگه اویغانهدی؛ «اوچ مرته جوده بلند قیچقیرهدی. کېین اېسه یاتیب قالهدی.» آنه بیرآز اوزاقده بۉلگن اېدی، لېکن درحال اونینگ یاتگن جاییگه یېتیب کېلهدی. او کۉرهدی: نوراللهنینگ آغزی و بورنیدن بیرآز قان چیققن و او عالمدن اۉتگن. منبعلرنینگ تصدیقلشیچه، نورالله اکهسی نینگ اۉلدیریلیشیدن آلدین هېچ قندهی ساغلیق یاکه روحي معمالرگه دوچ کېلمهگن. اونینگ بیر اۉقیتووچیسی هم، او تینچ، ملایم و محنتکش باله بۉلگن اېدی دېگن.
هجومچیلر کیملر دیر؟
طالبان حاضرگچه نوروزعلی و رحمتالله نینگ اۉلدیریلیشی و یرهلنیشی بیلن باغلیق حالده دایمیرهد نینگ «تنگی سیدان» منطقهسیدن بېش کیشینی قۉلگه آلگن. اوشبو شخصلر «دواجان»، «میراجان»، «آغیل جان»، «جمعه الددین» و «قیمتخان»دیر. اولرنینگ برچهسی کۉچی و «سدوخیل» قبیلهسیگه منسوب دیر. دواجان، میراجان و آغیل جان بیر عایله نینگ اعضالری بۉلیب، اساسي یشش جایلری خوست ولایتی دیر. جمعهآلدین پکتیا ولایتیدن و قیمتخان اولر نینگ هیداوچیسی لوگر ولایتیدن. منبعلرنینگ تصدیقلشیچه، اوشبو شخصلر عایلهلری و چارواچیلری بیلن بیرگه، 1400-ییل یازیده طالبان نینگ افغانستان اوستیدن حکمرانلیگی باشلنگنیدن بېری هر ییلی بیر نېچه آی دوامیده قوتون پایین قیشلاغی یقینیده یشهشهدی. بوندن تشقری، اوشبو بېش کۉچیدن ایکّی نفری طالبان پولیسی و اوردوسی اعضالری بۉلگن. شونینگدېک، نوروزعلی و رحمتاللهگه قیلینگن هجومده ایشلهتیلگن ایکّی قورال طالبان نینگ مدافعه و ایچکی ایشلر وزیرلیکلریگه تېگیشلی دیر. منبعلرنینگ تصدیقلشیچه، طالبان حاضرگچه اوشبو هجومچیلر ایشینی محکمه و تېرگاو جریانلری اوچون اۉزلری نینگ محکمه سیگه یوبارمهگن. فقط جبرلنگنلر نینگ قرینداشلریگه شونی ایتیشگن، طالبان نینگ حربي محکمهسی غزنیده ایکّی نفر طالبان خدمتچیسی محکمهگه تارتیلهدی.
