گزارشگر: اسلامالدین جرأت
تونگی ساعت قریب۱۱ لر اېدی، مېن اونی کۉردیم. پیشاوردهگی بورد بازاردهگی افغان رستورانتی یاپیلهیاتگن اېدی. شاگردلر چوکیلرنی ارتیب، کرسیلرنی بیرمه-بیر تېپهگه قۉیهیاتگن اېدی. پلو و گۉشت نینگ هیدی هنوز هواده سهقلنیب تورردی. مېن اۉرنیمدن تورهیاتگن اېدیمکی، کۉزیم آینه نینگ آرتیدهگی بیر عیالگه توشدی.
چادری ترتیبلی اېدی. قامتی تیک. قۉللری خاطرجمع حالده بیر-بیریگه توتهشگن. شوندهی تورردیکی، بازاردن اۉتگن آدم اونی تکسی کوتیپتی دېب اۉیلشی ممکن اېدی. بلکه کېچ قالگن بیرار کیشینی کوتهیاتگندیر. یانیمدهگی اېرککدن سۉردیم: «مزاجمی؟» او: «یۉق»، دېدی. کېین توشونتیردی.
عیال دېیرلی هر کېچه کېلهدی. رستورانت شاگردلری مزاجلر دسترخوانیدن آرتیب قالگن نانلرنی پلاستیک خلتهگه سالیب، اېشیک آرهسیدن اونگه اوزهتیشهدی. بعضی کېچهلری اېسه هېچ نرسه قالمهیدی. اۉشه کېچهلرده او ایندهمهی قَیتیب کېتهدی.
مېن اېسه اېندیگینه طعاملنیب بۉلگن اېدیم. بیر نېچه کوندن کېین او بیلن اۉتیردیم. اسمی فریده اېکن؛ 50 یاشده، پروان ولایتی نینگ غوربند تومنیدن.۳۶ ییل آلدین، افغانستاندهگی اوروش حلی ساوېت اوروشی بۉلگن پیتده، عایلهسی بیلن پاکستانگه کېلگن. پیشاور فقط قیسقه بیر تۉختش جایی بۉلیشی کېرهک اېدی. اما اَیریم تۉختشلر هېچ قچان توگهمهیدی.
اېری۱۱ ییل آلدین شو شهرده طبيعي اۉلیم بیلن وفات اېتگن. قوریلیش ایشچیسی اېدی. فریده اونی پیشاور چېکّهسیدهگی قبرستانگه دفن قیلگن؛ اصلیده اوی بۉلیشی کېرهک بۉلمهگن شهرده. بعضی جمعه کونلری او اېری نینگ قبری آلدیگه بارهدی. ایتیشیچه، اۉشه جای هنوز بیر نېچه دقیقه تشویشسیز اۉتیره آلهدیگن یگانه مسکن.
قیزی نیلاب 24 یاشده. او پیشاورده توغیلگن. اوردو و پشتونی فارس تیلیدن روانراق گپیرهدی. شهر نینگ یۉللرینی یخشی بیلهدی؛ دوکتور مُهری بۉلمهگن نسخهلرنی هم بېرهدیگن داروخانهلرنی و پولیس کمراق تۉختهیدیگن کۉچهلرنی. اونینگ اوچون افغانستان کۉپراق آنهسی نینگ حکایهلریده موجود بۉلگن جایگه اۉخشهیدی.
اما پاکستان بو 36 ییلنی کۉرمهیدی. فریده گپنی آچلیکدن باشلهمهدی. حتا اېری نینگ اۉلیمیدن هم اېمس. فقط بیرته گپنی بیر نېچه بار تکرارلهدی؛ ساکن، جهلسیز حالده: «اگر سیمکارتم بۉلگنیده، معمام حل بۉلردی.»
نیلابده پیاوآر کارتی بار؛ بو بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی نینگ قاچقینلر بۉییچه عالي کمیسارلیگی افغانستانلیک مهاجرلریگه بېرهدیگن کارت. شو کارت عمل قیلگن وقتگچه بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی نینگ نقد یاردمی کېلیب تورردی؛ اوی اجارهسی، دارو و طعامگه صرفلنهدیگن پول. 2025 ییل جونیدن باشلب کارت بېکار قیلینگچ، یاردملر هم تۉختهدی. اۉشه پیتدن بېری فریده اَیریم کېچهلری رستورانتلر آرتیده تورهدیگن بۉلدی.
یواناچسیآر تیزیمی هر قندهی مراجعت اوچون فعال پاکستانلیک تېلفون رقمینی طلب قیلهدی. فریده نینگ سیمکارتی 2025 ییل جونیده اوزیلگن؛ پی او آر کارتی نینگ مدتی توگهگن کوندن باشلب. ینگی سیمکارت آلیش اوچون اېسه عمل قیلووچی یشش رۉیخطی کېرهک؛ اولرده اېسه اېندی بوندهی حجت یۉق.
هر هفته آنه-باله پیاده یواناچسیآر ادارهسیگه بارهدی. بو یۉل فریده اوچون آسان اېمس. اونده قان باسیمی، دیابېت و قان یاغی معمالری بار. کۉپریک زینهپایهلریدن چیقهیاتگنده تیزّهلری آغريدی. کۉپینچه هېچ نرسه دېمهیدی. نیلاب اېسه یوریشیدن قَیسی کونی آغریق کوچلیراق اېکنینی بیلیب آلهدی.
نوبت اېرتهلبدن شکللنهدی. عیاللر قۉللریده پلاستیک چنتهلر اوشلب توریشهدی. اېرککلر رقملرینی قیته-قیته تېکشیریشهدی. بالهلر یۉل چېتیدهگی باردیور اوستیده اوخلب قالیشهدی. فریده و نیلاب نینگ نوبتی کېلگنده اېسه بیرینچی سوال هر دایم بیر خیل بۉلهدی: «پاکستان رقمینگیز بارمی؟» نیلاب توشونتیرهدی. خادم تینگلهیدی. کامپیوتر آرتیده بیر نېچه دقیقه نیمهنیدیر تېکشیرهدی. کېین ینه اۉشه جواب تکرارلنهدی: رقمسیز تیزیم دوام اېتتیریشگه رخصت بېرمهیدی.
فریده اۉشه یېرده جیم قالهدی. فقط اۉرنیدن تورهیاتگنده قۉلینی بیر لحظهگه دېوارگه تیرهیدی. دارولری توگهگن. نه بو هفته، نه اۉتگن هفته آلیشالمهدی. بعضی کېچهلری فقط چای ایچیب اوخلشهدی. نیلاب هر سفر: «بلکه کېینگی هفته همهسی یخشی بۉلر»، دېیدی. فریده اېسه باش ایرغهیدی.
اولر نینگ اویی بورد بازارنینگ تار کۉچهلریدن بیریده؛ نم تارتگن دېوارلی و دېرَزهسی کۉچهگه قرهگن بیر خانه. کیچکینه موزلهتکیچ کۉپینچه بۉش تورهدی. تاکچهده مدتی اۉتگن دارولر قوتیلری قالگن. نیلاب بعضاً دارو قوتیلرینی ترتیبلهیدی؛ گۉیا اولرنی ترتیبده سهقلهسه، حیات هم بیرآز ایزگه توشهدیگندېک.
فریده یالغیز اېمس. بورد بازار و اونینگ اطرافیدهگی محلهلرده اونگه اۉخشهگن کۉپلب عایلهلر یشهیدی. پیاوآر کارتی اولرنینگ بیر وقتلر تیزیمده رۉیخطدن اۉتگنینی اثباتلهیدی؛ اما قالیشگه، ایشلشگه یاکه حتا تیلفون لینيهسیگه اېگه بۉلیشگه حقلیلیگینی اثباتلهمهیدی. تیلفون لینيهسی اېسه بۉلمهسه، بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی اولرنی کۉرمهیدی.
اۉشه کېچه رستورانت شاگردی پلاستیک خلتهنی اېشیک آرهسیدن فریدهگه اوزهتگنیده، بورد بازار کۉچهسی دېیرلی بۉشهب قالگن اېدی. اوزاقدن دوکانلرنینگ یاپیلیش آوازی اېشیتیلردی. گوروچ نینگ هیدی حلی هم هواده اېدی.
فریده خلتهنی آلدی و سېکین یوریب کېتدی. یېلکهسی بوکیلمهگن اېدی. شاشیلمسدی هم. شوندهی یورردیکی، اگر کیمدیر اۉشه کۉچهدن اۉتیب قالسه، بو عیال قالگن نانلرنی آلیش اوچون کېلگنینی هېچ قچان سېزمسلیگی ممکن اېدی.
پیشاورده آدملر اَیریم احتیاجلرینی باشقهلرگه بیلدیرمهی کۉتریب یوریشنی اۉرگنیب قالیشهدی.
اېسلتمه: اوشبو گزارشدهگی شخصلر نینگ اسملری مخفيلیکنی سقلش مقصدیده اۉزگرتیریلگن. گزارش پیشاورده فریده و اونینگ قیزی بیلن بۉلگن بېواسطه صحبت اساسیده تیارلنگن. فریده مستعار قۉللنیشیدن خبردار بۉلگن و بونگه راضیلیک بیلدیرگن.
