طالبلر پنجشیر ولایتیده دولت ادارهلری و حربي توزیلمهلریده ایشلهیاتگن محلي خادملرنینگ آز سانلیسینی «طالبان امیرلیگی» بیلن همکارلیک تاریخی یۉقلیگی، اوزون سقال قۉیمهگنی و «طالبان تیزیمیگه صادق اېمسلیگی» سبب باسیم آستیگه آلگن. اَیریم خادملر ایشدن بۉشهتیلگن، باشقهلری اېسه طالبان استخبارات تامانیدن حبسگه آلینیشی بیلن تهدید قیلینماقده. بوندن آلدین محمد آغا حکیم، طالبان نینگ پنجشیر واليسی، طالبان حکومتیده اېتنیک یاکه حدودي کمسیتیش یۉقلیگینی دعوا قیلگن اېدی. او شوندهی دېگن: «بوگون افغانستانده موجود بۉلگن بو تیزیم بیر گروه نینگ، بیر حدودنینگ یاکه بیر تیلنینگ تیزیمی اېمس. الله نامیگه قَسمکی، بو تیزیم افغانستانده الهي شریعتنی مستحکملش اوچون حکمرانلیک قیلماقده.»
اما پنجشیر اهالیسی بېرگن معلوماتلر طالبان نینگ بو دعوالریدن فرقلی منظرهنی کۉرستماقده. ولایت اهالیسینینگ ایتیشیچه، طالبان نینگ دولت ادارهلری و حربي توزیلمهلریده پنجشیرلیک محلي خادملر کۉپراق «ایشانچسیزلیک، تحقیرلش و کمسیتیش»گه دوچ کېلماقده.
شونینگدېک، اینیقسه افغانستاننینگ جَنوبي ولایتلریدن پنجشیرگه یوباریلگن پشتون طالبان کوچلری کۉپراق امتیازلرگه اېگه اېکنی تأکیدلنماقده.
سقالی بۉلمهگنی اوچون ایشدن آلینیشی
جمشید (مستعار) طالبلرنینگ پنجشیردهگی پولیس قوماندانلیگیده ایشلاوچی خادملردن بیری، اطلاعات روز گزیتهسیگه یقینده اوشبو قوماندانلیکدهگی 10 نفر تاجیک ملتیگه منسوب عسکر سقالی قلین اېمسلیگی سبب ایشدن بۉشهتیلگنینی و اولرنینگ اۉرنیگه پشتون طالبان اعضالری ایشگه آلینگنینی تصدیقلهگن. جمشیدنینگ ایتیشیچه، بو عسکرلر تخمیناً اوچ ییل آلدین کمبغللیک و ایشسیزلیک طفیلی پنجشیردهگی طالبان پولیسسیگه قۉشیلگن اېدی. اما اولر سقال قۉیگن بۉلسه هم، طالبان اولر نینگ سقالی نینگ بۉیین و چکّه قِسملرینی قیسقرتیرگنینی دعوا قیلیب، شو سببدن خدمتدن چېتلهتگن. اونینگ سۉزلریگه کۉره، طالبان پولیسی نینگ «امر به معروف و دعوت» بۉلیمی باشلیغی پولیس خانهلری و پوستهلرینی تېکشیریش وقتیده بو 10 کیشینی انیقلب، «طالبان ایستهگیگه موافق سقال قۉیمهگن» دېب اولر نینگ ناملرینی یازیب آلگن. منبعنینگ ایتیشیچه، اوشبو بۉلیم باشلیغی اوّل بو خادملرنی کاییگن، بیراق بو پولیس خادملری نینگ سقالنی ترتیبگه کېلتیرگنی اوچون ایلک بار ایشدن بۉشهتیلیشی بۉلگن. جمشید نینگ سۉزلریگه کۉره، باشلیق اولرگه غضب بیلن شوندهی دېگن: «سیزلر توزهلمهیدیگن آدمسیزلر، پیغمبر سنتیگه عمل قیلمهیسیزلر و دیني مسألهلرگه اهمیت بېرمهیسیزلر.»
جمشید نینگ تأکیدلشیچه، تاجیک ملتیگه منسوب و پنجشیرلیک محلي کوچلر سقالینی بیرآز قیسقرتیرگنی اوچون ایشدن بۉشهتیلهیاتگن بیر پیتده، اساسن قندهار و هلمنددن کېلگن پشتون طالبان کوچلری نهفقط سقالینی قیسقرتیرهدی، بلکه حتا پولیس لباسینی هم کيمهیدی. شونگه قرهمهی، اولر نه جزالنهدی و نه تنبیه اېشیتهدی. اونینگ ایتیشیچه، بو ایکّی خیل مناسبت پنجشیرلیک محلي خادملر آرهسیده طالبان اوچون اساسي مېزان قانون-قاعدهلرگه رعایه قیلیش اېمس، بلکه اېتنیک منسوبلیک و اوشبو گروه صفیده آلدیندن بۉلگنلیک دېگن تصورنی کوچهیتیرگن.
اهانت و باسیم
پولیس کوچلری نینگ سقالنی قیسقرتیرگنی سبب ایشدن بۉشهتیلیشیدن تشقری، پنجشیردهگی دولت ادارهلریده جمهوریت دوریدن قالگن اَیریم فقرالیک خادملری هم طالبان باسیمی آستیده اېکنینی اَیتماقده. بو حالت طالبان جمهوریت دوریدهگی فقرالیک خادملری نینگ کتّه قِسمینی ایشدن بۉشهتیب، اولرنینگ اۉرنیگه اۉز قوماندانلری و جنگچیلرینی تعیینلهگن بیر پیتده یوز بېرماقده. محلي منبعلرنینگ ایتیشیچه، اولردن اَیریملری حتا یېترلی سوادگه هم اېگه اېمس.
شهاب (مستعار)، پنجشیردهگی ملکی خادملریدن بیری، اطلاعات روز گزیتهسیگه طالبان مسووللری اولرنی قوراللی مخالف گروهلر بیلن همکارلیک قیلیشده و «طالبان امیرلیگی»گه صادق اېمسلیکده عیبلهیاتگنینی ایتگن. اونینگ سۉزلریگه کۉره، خادملر ایشدن هَیدهلمسلیک اوچون طالبان ایستهگیگه ضد بۉلگن هېچ قندهی ایش قیلمسلیککه مجبور.
شهاب شوندهی دېدی: «بیز نینگ رهبریمیز طالب. او جوده کیچیک مسألهلرده هم بیزگه جهلی چیقهدی. حالبوکه، پشتون طالبان خادملری اېرتهلبدن کېچگچه بېکار یورهدی و هېچ قندهی ایش قیلمهیدی، لېکن اولرگه هېچ نرسه دېمهیدی. بیز طالب اېمسلیگیمیز و پنجشیرلیک بۉلگنیمیز اوچون تحقیر و حقارتگه اوچرهیمیز.»
شهاب نینگ ایتیشیچه، طالبان رهبری نینگ خواهشیگه ماس کېلمهیدیگن هر قندهی ایش تېزده «خوفسیزلیک مسألهسی» توسینی آلهدی و خادملر طالبان مخالفلری بیلن علاقهدارلیکده عیبلنهدی.
او شوندهی دېدی: «بیر نېچه وقت آلدین رییس خادملردن بیر مسألهنی طلب قیلگن اېدی، بو اېسه تمایللر و قانونلرگه ضد اېدی. بۉلیم باشلیغی رییس گه دلیل کېلتیرماقچی بۉلگنیده، رییس اونگه: سیز مقاومتی اېکنسیز، امیرلیک تیزیمی فایدهسیگه ایش قیلیشنی خواهلهمهیسیز، دېدی. اگر شوندهی ایشلر قیلسنگیز، سیزنی استخباراتگه تاپشیرهمن، دېدی.» شهاب نینگ ایتیشیچه، اداره باشلیغی و باشقه پشتون طالبان اعضالری ایلگری قوراللی جنگلر، پارتلشلر و خودکوشلیک هجوملریده اشتراک اېتگنلرینی «جهاد» دېب اتشهدی و طالبان بیراغی آستیده جنگ قیلمهگنلرنی «امیرلیککه صادق اېمس» دېب حسابلشهدی. او دېدی: «باشلیغیمیز برچهمیزگه ایتدیکی، سیزلرنینگ امیرلیک تجربنگیز یۉق و حاضر بو تیزیمده ایشلهیاتگنینگیز هم امیرلیک نینگ مرحمتی دیر. ایشدن بۉشهتیلمهگنلر هم اصلیده امیرلیک اولرگه مرحمت قیلمهگنده، اولرنینگ اۉرنیگه باشقه ولایتلردن مجاهدلر آلیب کېلینگن بۉلردی.» شهاب نینگ ایتیشیچه، دولت ادارهلریدهگی برچه یوقاری لوازملر طالبان قۉلیده بۉلگن بیر شرایطده بوندهی شکایتلر هېچ قندهی نتیجه بېرمهیدی، عکسینچه ایشدن بۉشهتیش، حبسگه آلیش یاکه حتا قییناققه سالینیش خوفینی آشیریشی ممکن. اونینگ فکریچه، کۉپلب خادملر فقط عایلهلری نینگ یشش خرجتلرینی تأمینلش اوچون طالبان ادارهلریده ایشلشنی دوام اېتتیرماقده.
«اطلاعات روز» گزیتهسی شهاب نینگ شخصینی حمایه قیلیش مقصدیده اونینگ ایش جایی و ادارهسی حقیدهگی تفصیلاتلرنی اعلان قیلمهگن.
پنجشیر اهالیسی نمایندهلری نینگ رمزي اشتراکی
طالبلرگه قرهشلی حربي و ملکی ادارهلرده پنجشیر ولایتینینگ محلي اهالیسی اشتراکی منبعلرگه کۉره اساسهن «رمزي» خصوصیتگه اېگه بۉلیب، اولر نینگ سانی پشتون طالبان اعضالری بیلن سالیشتیرگنده جوده کم اېکنی ایتیلهدی. اوشبو منبعلرگه کۉره، دولت لوازملری اعلان قیلینگنده هم ایشگه قبول قیلیشده اوستوارلیک کۉپینچه پشتون طالبان اعضالری و گروهگه علاقهدار شخصلرگه بېریلهدی. منبعلرنینگ قۉشیمچه قیلیشیچه، کۉپلب پنجشیر اهالیسی طالبان دولت توزیلمهلرینی شوندهی شکللنتیریشگه اورینماقده، دېب حسابلهیدی- یعنی ولایت نینگ اصل اهالیسی اشتراکینی مینیمال درجهگه توشیریش آرقهلی. سۉنگگی ییللرده اېسه افغانستان نینگ جَنوبي و شرقي ولایتلریدن کۉپلب طالبان کوچلری پنجشیرگه کۉچیریلیب، مهم لوازملر اولر نینگ قۉلیگه بېریلگنی ایتیلهدی.
رحیم الله (مستعار)، پنجشیرلیک بیر یشاوچی، جَنوبي آسیادهگی بیر دولتدن ماسترلیک درجهسینی آلگن. او طالبان نینگ پنجشیردهگی بیر ادارهسیده مالي مصلحتچی لوازمیگه عریضه تاپشیرگنینی، اما رد اېتیلگنینی ایتهدی. اونینگ سۉزلریگه کۉره، تجربهسی و عالي معلوماتیگه قرهمهی، طالبان اوشبو لوازمگه فقط اقتصاد فاکولتهسینی بیتیرگن، باشقروو و مالیوي تجربهسی یۉق بۉلگن بیر پشتون نامزادنی تنلهگن. رحیم الله اطلاعات روز گزیتهسیگه شوندهی دېگن:
«مېن طالبان عدالت اۉرنهتهدی، اسلام شریعتیگه عمل قیلهدی و اولرده نژادی طرفکشلیک یۉق دېب اۉیلردیم. اما تجربهسیز آدم نینگ ایشگه قبول قیلینگنی مېنی عدالت و بېطرفلیک فقط شعار اېکنینی توشونتیردی. بو گروه اوچون طالب بۉلیش و پشتون بۉلیش همه نرسهدن مهمراق اېکن.» رحیم اللهنینگ ایتیشیچه، او بوندن کېین طالبان باشقروویدهگی دولت لوازملریگه عریضه بېرمهیدی و ایشسیز قالیشنی افضل کۉرهدی، لېکن اولر بیلن ایشلهمهیدی.
