فرزاد شریف
بیر
میزاننینگ یېتّینچی تانگیده، قویاش نینگ ایلک نورلری کابلنینگ غرب تامانیدهگی چهل دختران تاغ اېتهگیدهگی مریمنینگ کیچیک اوییگه توشهیاتگن پیتده، مریم تۉرت ییل اوّل صادر بۉلگن دهشتلی پارتلشدن قالگن یرهلر آغریغیده قاوریلر اېدی. اونینگ تاماغی قۉرقینچلی طرزده شیشگن، نفس آلیشی آغیر اېدی. قولاقلری اطرافدهگی تاووشلرنی انیق اېشیته آلمهیاتگن، لبلری کۉکریب، یوزی آقریب کېتگن اېدی. اونینگ آغیر احوالی عایله اعضالرینی آغیر، واهمهلی سکونتگه چۉمدیرگن اېدی.
مریمنینگ آنهسی بامداد نمازیگه اویغانگهنیدن بېری، بیر نېچه ساعتدن بویان قیزی چیراق یانیده اېسکی کۉرپه-تۉشکده عذاب بیلن تینمهی قیمیرلهیاتگنینی کوزهتیب، اۉزی هم ایچ-ایچیدن اېزیلر اېدی. قۉللری قۉرقوو و تشویشدن تیترر، اوی نینگ خشتدن قوریلگن پست شیفتلی یېرآستی خانهسیدهگی سکونت تاباره آغیرلشیب، تشویش بیلن تۉلیب بارر اېدی.
مریمنینگ آنهسی انچه وقتدن بېری عصب کسللیگیدن اذیت چېکردی. او آغیر حالتلرده تېزده باسیم آستیگه توشر، اۉزینی یۉقاتر و قیسقه مدتلی خاطره یۉقاتیشیگه دچار بۉلردی. او اۉزیدن یاردم چیقمسلیگینی انگلهگچ، مریم نینگ عمهسینی چقیردی سۉنگّی تۉرت ییل دوامیده مریم بیلن بیرگه بیر شفاخانهدن باشقهسیگه قتنهب، جیینی نینگ آغریغینی یورهگیدن کېچیرگن یگانه انساننی. مریم نینگ عمهسی نینگ تجربهسی و بیلیمی عایلهنینگ مریم حیاتی تاباره خوف آستیگه توشهیاتگن بیر پیتده، یگانه امیدی اېدی.
مریم نینگ عمهسی یېرآستی اوییگه یېتیب کېلگنیده، مریم نینگ احوالینی کۉریب یورهگی اېزیلیب کېتدی. مریم عمهسینی کۉریشی بیلن سوو سۉرهدی. سوو کېلتیریشدی، لېکن سوو تاماغیدن اۉته آلمهدی. تاماغینینگ شیشیشی تاباره کوچهییب، نفس آلیشینی تۉسیب قۉیهیاتگن اېدی. شونده اونی شفاخانهگه آلیب باریشگه قرار قیلیندی. یرم ساعتدن سۉنگ، مریم نینگ لایلی کۉچهسیده موتر تاووشی ینگرهدی. اونی توریشگه چقیریشگنده، آیاقلری حرکت قیله آلمهدی. مریهمنی کۉتریب، موترگه اۉتقزیشدی. آنهسی و بیر نېچه یقین قرینداشی هم موترگه چیقیشدی. موتر حرکتگه کېلگچ، اونینگ غیلدیرهکلری آرتیدن کۉتریلگن قویوق چنگ مریم نینگ عمهسیگه سېدالشهدا مکتبیدهگی پارتلشنی اېسلهتدی.
مریم 1400-ییل نینگ 18-ثور کونی، ساعت 4:20 ده، سېد الشهدا مکتبیدهگی پارتلشده یرهلنگن اېدی. اۉشه پیتده، قویاش نینگ کېچکی نورلری چهل دختران تاغی اېتهگیدهگی لای دېوارلی اویلرگه سایهسینی تشلب تورگنیده، تۉستدن اوچته کېتمه-کېت پارتلش تینچلیکنی پرچهلهدی. مکتب دروازهسی بیر نېچه دقیقه اوّل قووناق، کولیب چیققن قیزلرنینگ اۉتیش جایی بۉلگن اۉشه اېشیک بیر زومده توپراق، توتون، باروت هیدی و فریادلر صحنهسیگه ایلندی. بو دهشتلی هجومده 85 کیشی، اساسا اۉسمیر قیزلر، هلاک بۉلیشدی و یوزلب باشقهلر یرهلندی. کۉپلرنینگ تنهسی شونچهلیک جراحتلنگنکی، اولرنی تنیب بۉلمسدی. آته-آنهلر ساعتلب شفاخانهلر و ساووقلیک خانهلریده سرگردان یوریشیب، اۉز عزیزلرینی بیر قطارگه تېریلگن جانسیز جسدلر آرهسیدن ایزلشردی.
مریم، 1387-ییلده توغیلگن، اۉشه پارتلشده آغیر جراحت آلگن اېدی. پارتلشدن کېین اونی محمد علی جناح شفاخانهسیگه آلیب باریشدی. اۉشه کونی مریم نینگ عمهسی بو خبرنی اېشیتگچ، شاشگنچه محمد علی جِناح شفاخانهسیگه یېتیب باردی او یېرده جیینی، مکتب نینگ یېتّینچی صنف اۉقووچیسی مریم، آغیر احوالده یاتر اېدی.
ایکّی
ایکّی باله ایکّلهسی نینگ یاشی هم 15 دن کیچیک اېسکی، لای بۉلیب کېتگن کۉیلکلرده ایکّی بۉشکه سوونی قۉللری بیلن کۉتریب کېلیشماقده. یۉل نینگ پستگه قییه جایلری اولرنی قیینهیدی. اولرنینگ یۉلی رنگینی یۉقاتگن، کیچکینه یېرآستی اویگه آلیب بارهدی. اوی نینگ قارانغی و نم هواسیده چیریگن توتون و نملیک نینگ هیدی یاییلگن. دېوارلری آقریب، یاریق-یاریق، ییللر دوامیده چرچاق و یېمیریلیش ایزلرینی اۉزیده سقلهگن. شیفت پست، کېچهلری اېسه خیره، سریق رنگلی کیچیک بیر چیراق زۉرغه خانه بورچکلرینی یاریتهدی. شو اوی نینگ ایچیده آلتی کیشی کون کېچیرهدی بو کونلر نه فراوانلیکدن، نه تینچلیکدن درَک بېرهدی.
عایلهدهگی اېنگ کتّه کیشی بوکچهیگن قامتلی، آزغین تنه اېگهسی بۉلگن اۉرته یاشلی عیال. او روحي معمالر بیلن کورهشهدی و کۉپ حاللرده اۉزینی یۉقاتهدی. فقط بیرته ایشنی قیلهیاتگنده اۉزینی یۉقاتمهیدی بو ایش «بادام چهقیش»دیر. شو محنت آرقهلی عایله نینگ تیریکچیلیگینی یوریتهدی. بو عیال مریم نینگ آنهسی دیر.
عایلهدهگی ایکّینچی کتّه کیشی اېسه نسبتاً یاشراق عیال بۉلیب، حیات اونگه آغیر کېچگن. افغان جمعیتی نینگ کېتمه-کېت سیناولری و حیاتدهگی موفقیتسیزلیکلر اونینگ بېلینی بوکیب، نگاهینی غمگین قیلگن. بو عیال مریم نینگ عمهسی دیر.
بو یېرآستی اوییده قالگن عایله اعضالرینینگ برچهسی بالهلردیر. تۉرتته آزغین و بېچارهحال تنهلر، هر بیری حیاتنینگ اچّیقلیگینی اۉزیچه تهتیب کۉرگن. اېنگ کیچیگی مریم نینگ عمهسی نینگ قیزیدیر. اۉرتهدهگی ایکّی باله اېسه هر کونی چرچهگن قۉللری بیلن بۉشکهلرنی پستلیکدن تېپهگه تارتیب چیقهدیگن اۉشه بالهلردیر. اولر نینگ اینگیچگه یېلکهسی بۉچکهلر آغیرلیگیدن قهلتیرهیدی، اما باشقه علاجی یۉق سوو تشیش اولر نینگ هر کونگی وظیفهسیدیر. ینه بیر باله بار او اۉن یاشده. او نجّارلیک اوستاخانهسیده شاگردلیک قیلهدی. حاضرگچه مکتب یوزینی هم کۉرمهگن. او تانگدن کېچگچه اوستاخانهده ایشلهیدی.
بو عایلهنینگ یگانه درآمد منبعی بادام چهقیش. عادي، اما نهایتده مشقتلی بو ایش اولرنینگ کون و تونینی یوتیب یوبارگن. نم و قارانغی یېرآستی اوییده، عایلهنینگ برچه اعضالری کتّه عیالدن تارتیب، حلی قۉللری تیترهیدیگن اېنگ کیچیک بالهلرگچه اېسکی دسترخوان اطرافیده اۉتیریشهدی. اۉرتهده بادام تۉپلمی یاتهدی، هر کیم اۉز اولوشینی آلهدی: کیچیک و کتّه قۉللر تاش بیلن بادام پۉستینی اوریب چقهدی، ایچیدهگی یانغاقلرنی اېسه علیحده ایدیشلرگه ییغیشهدی.
تاشلر نینگ «تق-تق» آوازی اولر نینگ کونلری و تونلریگه جۉر بۉلگن یگانه موسیقیدیر. تانگ بۉلسین، توش بۉلسین، کېچ بۉلسین، فرقی یۉق. سرغیش چیراق نوری اولر نینگ چرچهگن یوزلریگه توشیب، دېوارلرده تیترهب تورگن سایه سالهدی. اولرنینگ برماقلری شونچهلیک کۉپ بادام چهققنکی، یره و یاریقلرگه تۉلگن، لېکن هېچ کیم تۉختهمهیدی. هر بیر بادام دانهسی اولر اوچون قدرلیدیر؛ هر بیر هاووچ یانغاق کیچیک دسترخواندهگی بیر بورده نان دېمکدیر. کون آخریده ییغیلگن یانغاقلرنی اولر دوکاندارگه آلیب باریشهدی. او باداملرنی ارزان نرخده ساتیب آلهدی و عوضیگه آزگینه پول بېرهدی. شو پول فقط نان آلیشگه یېتهدی. قوروق، عادي نان، بو عایله نینگ یگانه آزیقی. گۉشت هم یۉق، مېوه هم، ینگی کییم هم، اۉیینچاق هم. اولر نینگ حیاتی اۉشه اوزلوکسیز «تق-تق» تاووشیده جمعلنگن. هر بیر ضربه بیلن اېرتهسیگه امید نینگ میین، تیتراق اوچقونی تیریک قالهدی. بومریم نینگ عایلهسیدیر.
اوچ
13 یاشلی مریم، سید الشهدا مکتبیدهگی دهشتلی پارتلشدن کېین کابل نینگ غرب تامانیدهگی محمد علی جناح شفاخانهسیگه آلیب باریلگن اېدی. اونینگ کیچیک و آزغین تنهسی پارتلشنینگ ضربهسی و آغریغیدن کرخت بۉلیب قالگن اېدی. پارتلش پیتیده قۉل برماقلری نینگ ایکّی تیرناغی اوزیلیب کېتگن، قان برماقلریدن آقیب تورگن. بیر آیاغی سینیب، سویهگی جدّي شکستلنگن اېدی. مریم نینگ عمهسینینگ ایتیشیچه، پورتلش ضربهسی نهفقط سویکنی چیلپرچین قیلگن، بلکه اونینگ اطرافیدهگی موشک و یومشاق تۉقیمهلرنی هم یولیب کېتگن. آیاقلری نینگ ینه ایکّی جاییده هم گۉشت و تنه تۉقیمهلری بوتونلهی یۉقالگن، فقط چوقور و عذابلی یرهلر قالگن اېدی.
پارتلشده مریم نینگ قارنی یاریلیب، هر بیر نفس آلیش اونگه کویدیرووچی آغریق کېلتیرر اېدی. بېل قِسمی هم تاش و ناتېکیس یېرگه ییقیلگنیدن چوقور یره آلگن، او جایدهگی تېری و گۉشت جدّي شکستلنگن اېدی. بو یرهلرنینگ برچهسیده پارتلشدن سۉنگ تنهسیگه کیریب قالگن تېمیر و مېتال پرچهلری هنوز تیقیلیب تورگن، اولر آغریق و قۉرقوونی ینهده کوچهیتیرر اېدی.
مریم پارتلشدن کېینگی دستلبکی یېتّی کون دوامیده هوشسیز یاتگن. پارتلشدن بیر نېچه کون اۉتیب، «بابا مزاری جمغرمهسی» دېب اتهلگن بیر تشکیلات سید الشهدا مکتبی نینگ یرهدارلرینی یخشیراق دوالنیش اوچون باشقه مملکتلرگه یوباریشنی تکلیف قیلگن. مریم نینگ عمهسی نینگ سۉزلریگه کۉره، بو جمغرمه زهرا یگانه و داوود هیرمندی اسملی ایکّی کیشی تامانیدن باشقریلر، اولر یرهدار قیزلرگه نقد یاردم و باشقه خدمتلر کۉرسهتیشر اېدی. تشکیلات نینگ وظیفهسی جراحت آلگنلرگه یاردم بېریش و اولرنی خارجدهگی دوالنیش امکانیتلریدن فایدهلنتیریش اېدی.
مریمنی تورکيهگه دوالنیش اوچون یوباریش رېجهلشتیریلگنیده، او بیلن بیرگه عایلهسیدن بیر کیشی هم باریشی کېرهک اېدی. دوالنیش جریانی نینگ هر بیر باسقیچیده اونینگ یانیده بۉلیشی اوچون. اما اۉشه پیتده مریم نینگ عایلهسی نهایتده آغیر احوالده اېدی. آتهسی فلج بۉلیب، سفرگه چیقیش امکانیگه اېگه اېمسدی. آنهسی اېسه گودک بالهسینی پرورشلش بیلن بند بۉلیب، اویدن چیقه آلمهسدی. شو ناتینچ وضعیتده مریم نینگ عمهسی آلدینگه چیقدی؛ یورهگی خواطرگه تۉله بۉلسه-ده، قطعي اراده بیلن مریم بیلن بیرگه تورکيهگه باریشگه قرار قیلدی. بیراق، یوقاریدهگی جمغرمه بیر شرط قۉیدی: دوالنیش اوچون تورکيهگه بارهدیگنلر معالجه توگهگچ، افغانستانگه قَیتیشلری شرط اېدی. بو شرط مریم نینگ عمهسی اوچون قتّيق ضربه بۉلدی، چونکه او اوچ یاشلی قیزینی اۉزی بیلن آلیب کېتالمسدی. اېندی او آلدیده آغریقلی تنلاو تورردی یا کیچکینه قیزچهسی نینگ یانیده قالهدی، یاکه آغیر یرهدار مریمنی، حیاتی خوف آستیده بۉلگن جیینینی، یالغیز تشلب کېتمهیدی. آخر-عاقبت، مریم نینگ عمهسی یورهگی اېزیلسه-ده، کیچکینه قیزچهسینی افغانستانده قالدیریب، مریم بیلن سفرگه چیقیشگه قرار قیلدی. او اۉزیچه اۉیلهدی: «بلکه بو دوالنیش اوزاق دوام اېتمس، احتمال بیر نېچه هفته یاکه آی ایچیده همهسی توگب، تېز آرهده اویگه قَیترمن.» اما مریم تورکيهگه یېتیب بارگچ، دوالنیش جریانی کوتیلگنیدن انچه مرکّب و مشقتلی بۉلیب چیقدی. اونینگ تنهسی پارتلشدن جدّي شکستلنگن و دایمي، احتیاطکارلیک بیلن پرورشگه محتاج اېدی. دستلبکی هفتهلرده دېیرلی هر هفته، بعضیده اېسه بیر نېچه کون آرهلب، اونی نوبتدهگی جراحلیک عملیاتی اوچون عملیاتخانهسیگه آلیب کیریشردی.
1400-ییل نینگ 24-اسد کونی، افغانستان اسلام جمهوریتی نینگ قولهشی و طالبان حاکمیتنی قۉلگه آلیشی بیلن، میلیونلب انسانلرنینگ حیاتی کېسکین اۉزگرگنی کبی، مریم نینگ حیاتی هم بوتونلهی اۉزگردی. بونگچه مریم نینگ تورکيهدهگی دوالنیش خرجتلرینی «بابا مزری جمغرمهسی» قاپلهیاتگن اېدی. بو تشکیلات سید الشهدا مکتبی پارتلشیده یرهلنگنلرنی چېت اېلگه دوالنیش اوچون یوباریش و اولرنی قۉللب-قوّتلش وظیفهسینی اۉز ذمّهسیگه آلگن اېدی. اما حکومت قولهگچ، بو جمغرمه هم اۉز فعالیتینی تۉلیق دوام اېتتیره آلمهدی. نتیجهده، مریم نینگ دوالنیش اوچون ضرور بۉلگن برچه مالیوي یاردمی بیردنیگه تۉختهدی.
اېندی چېت اېلدهگی قیمت دوالنیش خرجتلری مریم نینگ عمهسی و اۉز یورتیده هم قشّاقلیک و آغریق بیلن کورهشهیاتگن عایلهسی نینگ ذمّهسیگه توشدی. هېچ قندهی بودجه قالمهدی، و حیاتی تۉلیق دوالنیشگه باغلیق بۉلگن بو قیزهلاق، سیاسي بحران و بېپروالیک گِردابیده، بوتونلهی بېواسطه یاردمدن محروم بۉلدی.
جمغرمهنینگ بیردنیگه یاردمنی تۉختهتیشی بیلن، مریم نینگ عمهسی ینگی معمالر تۉلقینیگه دوچ کېلدی. معمالر، اولر نهفقط تنهسینی، بلکه روحینی هم حالدن تایدیردی. او اېندی بېگانه مملکتده، قشّاقلیک و دوالنیش اۉرتهسیدهگی بیتمس-توگنمس کورهش ایچیده یشر اېدی. بیر تاماندن او کوندوزی ایشلشگه مجبور اېدی. آزگینه پول تاپیب، حیاتنی دوام اېتتیریش و مریم نینگ دوالنیشینی تأمینلش اوچون. باشقه تاماندن اېسه، کېچهسی، چرچاق و امیدسیزلیک آرهسیده، مریم نینگ یانیده هوشیار تورردی هر کونی شفاخانه تۉشهگی و دارو هیدلری آرهسیده کون اۉتکزهیاتگن جیینی نینگ.
تورکيهدهگی دوالنیش خرجتلری جوده آغیر اېدی. هر بیر دارو اوچون، هر بیر یاتیش اوچون، هر بیر عملیات و حتا شفاخانهگه هر بیر بار آلیب باریش اوچون هم پول کېرهک اېدی. اما مریم نینگ عمهسیده بو مبلغ یۉق اېدی. او مریم نینگ دوالنیشینی تۉختهتمسلیک اوچون قرض آلیشگه مجبور بۉلدی. قهیېردن امکان بۉلسه، او یېردن قرض آلدی، فقط جیینی نینگ حیات ایپی اوزیلمسلیگی اوچون. نتیجهده اېسه بوگون او کتّه قرض آستیده قالگن تورکيهده دارو خرجتلری اوچون بیر مینگ 800 دالر قرضدار.
اما احوال شو بیلن توگهمهدی؛ مریمنینگ تنهسی پارتلش نینگ یشیرین جراحتلریگه استه-سېکین بۉیسونه باشلهدی. تورکيهدهگی شفاکارلر نینگ ایتیشیچه، پارتلش کونی اونینگ قارین و بویرهک قِسمیگه یېتگن کوچلی ضربه همده چوقور روحي ضربه طفیلی، بو مملکتده یششی نینگ ایکّینچی ییلیده مریم «لوپوس» کسللیگیگه چهلینگن. بو خستهلیکده انسان تنهسی اۉز ایممون تیزیمی بیلن اۉزیگه قرشی کورهشهدی. وقت اۉتگن سیین بویرهکلری هم ضررلنه باشلهدی. اېندی او نهفقط پارتلشدن قالگن جراحتلر، بلکه تنهسیده جایلشگن سورونکهلی و خوفلی کسللیک بیلن هم کورهشردی.
لوپوس تېز سرعتده اوج آلدی؛ مریم بیر نېچه بار بویرهکلرینی تازهلهتیش دیهلیز اوچون شفاخانهگه یاتقیزیلدی. کسللیک نینگ آغیرلشووی اونی 17 کون دوامیده کوما حالتیده قالدیردی. اونینگ احوالی شو قدَر آغیر اېدیکی، شفاکارلر بویرهکلری بوتونلهی ایشدن چیقیشیدن خواطرده اېدیلر. شو آرهده، مریهمنی ینهده چوقور تېکشیریش اوچون ام آر ای خانهسیگه آلیب کیریشگنیده، داکترلر حیرتلنرلی و دهشتلی بیر حالتنی انیقلشدی: پارتلشدن قالگن ایکّی پرچه تېمیر اونینگ مییهسیده هنوز جایلشیب تورگن اېدی. بونی نه اوّل کابلده، نه تورکيهده هېچ کیم سېزمهگن اېدی.
بو کشفیات دوالنیش یۉلینی ینهده مرکّب و خوفلی قیلدی. تورکيهلیک داکترلری بوندهی نازک عملیاتنی بجریش اوچون ضرور شرایط و تخنیکگه اېگه اېمسلیکلرینی ایتیشدی. اولر نینگ سۉزلریگه کۉره، مریمنی فقط امریکا یاکه آلماندهگی مخصوص طبیات مرکزلریده عملیات قیلیش ممکن اېدی، شونده تېمیر بۉلهکلرینی مییهگه ضرر یېتکزمسدن آلیب تشلش ممکن بۉلهدی. بو سۉزلر مریم نینگ عمهسی اوچون ینه بیر آغریقلی ضربه بۉلدی. او حاضرگچه قرض آلیب، کېچه یو کوندوز محنت قیلیب، مریمنی شو درجهگه یېتکزگن اېدی، اېندی اېسه کوچی و امکانیدن انچه آرتیق حقیقت بیلن یوزمه-یوز اېدی.
مریم نینگ کۉزلریده چرچاق، آغریق و کیچیکگینه امید یلتیرردی حیاتگه قَیتیش امیدی. اما بو امیدنینگ آرتیده کسللیک، قرض و بېچارهلیکنینگ آغیر یوکی اونینگ عمهسی نینگ یېلکهسیگه توشگن اېدی؛ او بېگانه یورتده، سکونت ایچیده، یالغیز کورهشهیاتگن عیال اېدی.
تۉرت
کابل. مریهمنی شفاخانهگه آلیب بارگندن بېری، 7-میزان کونی پېشیندن کېین هم اونینگ عمهسی هر بیر نېچه دقیقهده بیر آنهسیگه قۉنغیراق قیلیب، جیینی حقیده بېخبرلیک بیلن سۉرهب تورردی. اېرتهلبدن تا اۉشه پېشین چاغیگچه مریم بیر نېچه بار کوچلی عصبي خروجلرگه دوچ کېلگن اېدی؛ اونینگ کیچیک و ضعیف تنهسی قهلتیرردی، نفسی تۉختهب قالردی و بعضاً آغریقدن اۉزینی یاتاغیدن کۉتریب، ینه کوچ بیلن جاییگه اورردی. هر ضربه، هر تیتراق جیم قیچقیریق اېدی، اونی فقط نم دېوارلر و آنهسینینگ یورهگی اېشیته آلردی.
اما تخمیناً ساعت تۉرتلرده تۉستدن بوتون افغانستانده علاقه خدمتلری و اینترنت اوزیلدی. اینترنتلر اۉچدی، ترماقلر سکوتگه چۉمدی. مریم نینگ عمهسی نینگ کېتمه-کېت قۉنغیراقلری اېندی جوابسیز قالردی. هېچ قندهی خبر، هېچ قندهی آواز، مریمدن بیرار ایز هېچ نرسه چهل دختران تاغیدهگی یېرآستی اویگه یېتیب کېلمهدی.
8-میزان کونی هم وضعیت اۉزگرمهدی؛ اینترنت و علاقه ترماقلری هنوز اوزیلگن اېدی. بو کون مریهم نینگ عمهسی اوچون اوزاق، آغیر و سکونتگه تۉله کون بۉلدی. هېچ قندهی ینگیلیک یۉق اېدی. یورهگی خواطرگه تۉله، خَیالیده اېسه بیتمس-توگنمس سواللر ایلنردی: مریم قهیېرده؟ اونینگ احوالی قندهی؟ او یخشیلنیپتیمی؟
9-میزان کونی پېشیندن کېین، آغیر سکونتنی علاقه ترماقلرینینگ قَیته ایشلشی بوزدی اینترنت و تېلفونلر ینه ایشگه توشدی. چیزیقلر تیکلنر-تیکلنمس، مریم نینگ عمهسی یورهگی هپریقیب، درحال آنهسیگه قۉنغیراق قیلدی. آنهسی نینگ آوازی چرچهگن و خواطرگه تۉله اېشیتیلدی، اما تسکین یۉق اېدی. مریم، ایکّی کون دوامیده شخصي شفاخانهده یاتگن بۉلسه-ده، اېندی علیآباد شفاخانهسیگه کۉچیریلگن اېدی. اوّلگی شفاخانهده اونگه ضرور دوالش و طبي اعتبار کۉرسهتیلمهگن، شونینگ اوچون اولر مریمنی قبول قیلمهی، قَیترگن اېدی. اېندی اېسه مریم نینگ احوالی کوچلی جراحتلر و تینیمسیز عصبي خروجلر طفیلی زودلیک بیلن مخصوص پرورش و طبي یاردم طلب قیلردی.
9-میزان کېچهسی نهایتده آغیر و صبرسیز تون اېدی. مریم نینگ عمهسی اۉزینی علی آباد شفاخانهسیگه یېتکزدی. اونینگ ایلگری مریم بیلن تورکيهگه قیلگن سفر تجربهسی اونگه قیزنینگ تنهسیدهگی خوفلی کسللیک حقیده معلومات بېرگن اېدی: بو کسللیک «لوپوس» دېب اتلهردی.
لوپوس، تۉلیق نامی بیلن «لوپوس اریتماتوز سیستمیک (SLE) بو خودایمنی کسللیک دیر. یعنی تنه نینگ ایمنی تیزیمی اۉز وظیفهسینی اونوتیب، ساغلام تۉقیمهلر و اعضالرگه قرشی هجوم قیله باشلهیدی. عادتده کوچلی روحي ضربه یاکه آغیر استرېس طفیلی یوزهگه کېلهدی. بو کسللیک تنه نینگ تورلی قِسملرینی تېری، بۉغیملر، بویرهکلر، یورهک، تاماق، اۉپکه و حتا مییهنی هم ضررلشی ممکن. آغیر حالتلرده اېسه یلّیغلنیش حیات اوچون خوفلی درجهده ایچکی اعضالرگه ضرر یېتکزهدی.
مریهم نینگ تورکيهدهگی دوالاوچی داکترینینگ سۉزلریگه کۉره، لوپوسی اینیقسه اونینگ تاماغی و قولاقلریگه تأثیر قیلگن اېدی. کسللیکدن کېلیب چیققن یلّیغلنیش تاماغینی آغریتر، یوتیشنی قیینلشتیرر اېدی. قولاقلردهگی یلّیغلنیش اېسه اېشیتیشنی سستلشتیریب، باشی ایلنیب، موازنتینی یۉقاتیشیگه سبب بۉلردی. شو آغیر علامتلر طفیلی مریهم تېز-تېز عصبي خروجلر و کوچلی شاک حالتلریگه دوچ کېلردی. اونینگ کیچیک و ضعیف تنهسی تیترر، نفسی قیسیلر، هر سفر آغریقدن قتّيق لرزهگه توشردی.
تورکيهده داکترلر مریم نینگ کسللیگینی جوده احتیاطکارلیک و انیقلیک بیلن تشخص قۉیگن اېدیلر. اما اېندی، او کابلگه قَیتگچ، اینیقسه علی آباد شفاخانهسیدهگی محلي شفاکارلر بو کسللیکنی تنیمهیدیلر اولر بونگه بوتونلهی بېگانه اېدیلر.
9-میزان کونی مریم نینگ عمهسی شفاکارلرگه دېدی: «مریم لوپوس بیلن آغریگن. اما اولرنینگ جوابی حیرت و شبهه ارهلش اېدی: «لوپوس نیمه؟» بو سۉزلر مریم نینگ عمهسی نینگ یورهگیگه آغیر ضربه بۉلدی. تورکيهده آلگن تجربه و بیلیملری بو یېرده هېچ نرسه حسابلنمس اېدی. او قیزهلاقنی حمایه قیلیش اۉرنیگه، اېندی جاهللیک و بېپروالیککه قرشی کورهشر اېدی. ساعت تۉرتلرده، مریم نینگ کیچیک و آزغین تنهسی کوچلی عصبي خروجلر و کېتمه-کېت شاک تۉلقینلری آستیده قهلتیرردی. نفسی قیسیلیب، تۉختهب-تۉختهب چیقردی. هر سفر خروج باشلنگنده، او تۉشکده اۉگیریلیب، قۉل-آیاغینی چهیقهب، کۉزلریگه آغریق و دهشت تۉلردی.
مریم نینگ عمهسی بوتون تون دوامیده اویقوسیز و واهمهده قالگن عیال. اېندی بونگه چیدهی آلمهسدی. یورهگی قۉرقووگه تۉله، قۉللری تیترهب، او تېز-تېز، تېز یاردم خانهسیگه یوگورر، شفاکارلر بیلن گپلشر، التماس قیلر، ییغلر اېدی. اونینگ سعی-حرکتی تۉختهمسدی. اما، اۉزی نینگ سۉزلریگه کۉره، داکترلر هېچ نرسه قیله آلمس، فقط مریم نینگ سۉنیشینی تماشا قیلهیاتگندېک اېدیلر. و اۉشه آغیر، سکوتلی آنلرده مریم تینچیدی. اېندی او قرشی توره آلمهدی. اونینگ کیچیک، آزغین تنهسی، ساعتلب لوپوس یلّیغلنیشی و عصبي خروجلرگه قرشی کورهشیب، نهایت نفسدن تۉختهدی.
بېش
مریم نینگ آتهسی .بیر عادي یاز کونیده، مریم سکّیز یاشده بۉلگن پیتده، عایله نینگ تقدیری بیردنیگه اۉزگردی. 32 یاشلی آتهسی، ایش جاییده اوی قورهیاتگن اېدی، تۉستدن تنهسینی باشقریش قابلیبینی یۉقاتدی. او یېرگه ییقیلدی، حرکتسیز قالدی اۉشه آندن باشلب بېل، آیاق و قۉللری اونگه اطاعت اېتمهی قۉیدی.داکترلر ایتیشدیکی، قان باسیمی کېسکین آشگن و بو حالت تۉلیق فلجلیککه سبب بۉلگن. اولر نینگ سۉزلریگه کۉره، توزهلیش امیدی یۉق اېدی. عایله اونی شو حالتده اویگه آلیب کېلدی بیر پیتلر عایله نینگ تیهنچی بۉلگن اېرکک اېندی تختده یاتگن، اطرافیدهگیلرگه باغلیق حالده یشهیاتگن اېدی. ییللر اۉتدی آغیر، ناچارلیک و تون و کون پرورش بیلن تۉله ییللر. مریم نینگ آتهسی فلج تنهسی و چرچهگن روحی بیلن یاتردی، وقت اېسه استه-سېکین اونی یېمیریب بارردی. شو آرهده مریم اولغهییب بارردی. 1401-ییلده (2022)، مریم و عمهسی تورکيهده جراحتلر، کسللیکلر و قرضلر بیلن کورهشهیاتگن پیتده، کابل نینگ غربیدن اچّیق خبر یېتیب کېلدی: مریم نینگ آتهسی وفات اېتگن اېدی.
مریم نینگ آتهسی، جسماناً حیاتدن اوزاق بۉلیب قالگنیگه قرهمهی، عایله نینگ حسسي تیهنچی اېدی. اېندی بو تیهنچ هم قولهب توشگن اېدی. کابلدهگی اولرنینگ یېر آستی اویی، ایلگری فلج بۉلسه-ده، حلی تیریک بۉلگن اېرکک نینگ نفسینی اېشیتگن جای، اېندی سکونتگه چۉمدی. مریم نینگ آنهسی و باشقه بالهلری اوچون بو واقعه تۉلیق بېپناهلیککه قولهش اېدی؛ مریم اوچون اېسه بېگانه یورتده، جراحلیک و دهلیز اۉرتهسیده نفس آلهیاتگن قیز اوچون آتهسی نینگ اۉلیمی اېسکی یرهلر اوستیگه ینگیدن اوریلگن جراحت بۉلدی.
آلتی
اېندی مریم او باروت و زۉراورلیک هواسیده، تعلیم آلگنی، مکتبگه بارگنی اوچون نشانگه آلینگن یورتده نفس آلمهیدی. اوندن بیر نېچته خاطره دفتر قالگن رنگ-برنگ مقوالی، چیرایلی دفترلر، اولر نینگ صحیفهلری آرهسیده بیر اۉسمیر قیز نینگ حیاتی و آرزولری آقیب یاتهدی. صحیفهلر آرهسیده اونینگ بالهلیک و اۉسمیرلیک قۉلی بیلن یازیلگن سطرلر بار امید، آرزو، قۉرقوو و صمیمي تویغولر بیلن تۉله، بعضاً ساکن، بعضاً اېسه هیجانلی جملهلر.
مریم نینگ سۉنگّی آیلریدهگی حیاتی، مریم اۉزی نینگ قیسقه عمرینینگ سۉنگّی آیلریده، کسللیگیدن تشقری، افغانستانده کېنگ ترقهلگن عیالنی کمسیتووچی مدنیتدن هم عذاب چېکردی. او جاري ییل نینگ 2-سرطان کونی خاطره دفتریگه شوندهی یازگن اېدی:
«اېنگ کتّه آرزوم تینچ حیات، بختلی عایله و داکتر بۉلیشیم دیر. مېن هر دایم اۉیلردیمکی، بیر کون اولغایهمن و داکتر بۉلهمن. بختلی، آسایشته حیات کېچیرهمن. لېکن بیلمهیمن، آرزومگه یېتهمنمی یۉقمی. چونکه آدملر جوده کۉپ گپیریشهدی. مثلاً، اگر قیز بیر جایگه یالغیز بارسه گپیریشهدی. اگر بیرآز قووناق بۉلسه ینه گپیریشهدی. بیلمهیمن، قندهی آدملر اولر. خدا اولرگه هدایت بېرسین.»
بوگون مریم نینگ عایلهسی حیاتی نینگ اېنگ قارانغی و آغیر فصلینی باشیدن کچیرماقده. مریم نینگ اۉلیمیدن سۉنگ، اولرنینگ روحي یرهلری نهفقط بیتمهگن، بلکه قشّاقلیک، بې پناهلیک و اېرکک حامي نینگ یۉقلیگی اولرنینگ اوییگه آغیر سایهدېک توشگن. افغانستان کبی اېرکک حکمران، عنعنوي جمعیتده اېرکک نینگ یۉقلیگی تۉلیق حمایهسیزلیک دېگنی.
بو عایله حاضر فقط عیاللر و بالهلردن عبارت: چرچهگن عیاللر و حلی حیات نینگ آغریغینی تۉلیق انگلهمهگن، اما اونی هر کونی تېریسی و سویکلری بیلن حس قیلهیاتگن بېگناه بالهلر. اولرنینگ اقتصادي احوالی نهایتده ناچار. یگانه درآمد منبعی یانغاق چهقیش و عادي قۉل محنتی. اویده کتّهسیدن کیچیگچه همهیاق شو ایشنی قیلهدی، فقطگینه بیر بورده نان تاپیش اوچون. مریم نینگ آنهسی پېشانهسی اجین باسگن، قۉللری قداق، کۉزلری چرچاق بیلن تۉله عیال. او هر کونی یاردم تشکیلاتلری یاکه سخاوتلی انسانلردن بیرار کمک چیقیشیگه امید قیلیب اۉتیرهدی. اما تۉرت ییلدیرکی، هېچ بیر تشکیلات اولرنینگ اېشیگینی تقیللهتمهگن. اونینگ نگاهیده ایکّی نرسه قاریشیب کېتگن: امید بیر کون کیمدیر یاردم قۉلینی چۉزهدی دېگن ایشانچ، و اویت فرزندلرینی یالغیز اۉزی نجات بېره آلمهگنی اوچون.
مریم نینگ عمهسی اېسه دېیدی: اېندی او هېچ قندهی تشکیلاتگه ایشانمهیدی. چونکه او تشکیلاتلردن کۉپ یره آلگن چوقور و جیم یرهلر. بیر وقتلر اولرگه ایشانگن، اولر بیلن غربتگه چیققن، اما اېنگ آغیر پیتده یالغیز قالدیریلگن. اېندی تشکیلات نامی تیلگه آلینسه، اونینگ یوزی قاتهدی، نگاهی ساويدی. او ایتهدی: «همهسی وعده بېرهدی، لېکن ایشگه کېلگنده بیز قالهمیز، بیزنینگ عذابیمیز قالهدی. اولر فقط اۉزلرینی اۉیلهیدی.» بوگون مریم نینگ عایلهسی چینهکم انساني یاردمگه محتاج وعده اېمس، عملدن عبارت یاردمگه.
یالغیز عیاللر، جراحتلی بالهلر، و هر بیر نفسیده قشّاقلیک هیدی کېلهیاتگن بیر اوی بو اولر نینگ بوگونگی حیاتی نینگ منظرهسی دیر.
