«لعنت آتهنگگه و اکهنگگه، سېندېک بیر اویتسیز قیزنی نظارت قیله آلمهیدی. هېچ کیم یۉقمی سېندن سۉرهیدیگن: بو اویتسیز کییملر بیلن قهیېرگه کېتیهپسن؟»
بو سۉزلر مزار شریف شهریده طالبلر امربه معروف و نهی از منکر وزیرلیگینینگ محتسبلریگه تېگیشلی
نازنین 26 یاشلی، حقیقي اسمی بو گزارشده آشکار قیلینیشینی ایستهمهگن، مزاری شریف شهریدهگی عیاللر اوچون مخصوص بازارده ایشلهیدی. او اۉشه کونی «امر به معروف» خادیمی تامانیدن بوندهی حقارت و تحقیرگه اوچرهگن پیتده عربچه اسلوبدهگی مانتو کيگن اېدی و فقط نقاب ماسک نی اونوتگن اېدی. اونینگ ایتیشیچه، اۉشه کونی کيینیش بارهسیده طالبان تامانیدن بېلگیلنگن برچه قاعدهلرگه عمل قیلگن، اما ماسک یۉقلیگی سببلی جوده قۉپال و تحقیرلی مناسبتگه دوچ کېلگن. او شوندهی دېیدی: «فقط ماسکنی اونوتیبمن. اوزون و کېنگ چاپان کيگن اېدیم، ساچیم هم کۉرینمسدی. فقط ماسک یۉقلیگی اوچون شونچهلیک حقارت و تحقیر قیلیندیم. بولر امر به معروف خادملری اسلام نامینی یامان قیلماقده.»
محتسبلر فقط آغزهکی تحقیر بیلن چېکلنیب قالیشمهدی. اولر اونینگ کيینیش اسلوبی سببلی اونی «امر به معروف» ادارهسیگه آلیب باریشگه حرکت قیلیشدی. اونینگ ایتیشیچه، او تخمیناً سکّیز دقیقه دوامیده شهر ایچیده تۉختهتیب توریلگن و بو وقت ایچیده سۉراق همده تهدیدگه اوچرهگن. بیراق آخر-عاقبت، آدملر نینگ ارهلشووی و سعی-حرکتلری بیلن اونی حبسگه آلیشدن واز کېچیلگن و اونگه یۉلیده دوام اېتیشگه رخصت بېریلگن.
نازنین شوندهی دېیدی: «مېنی حقارت قیلگنلریده اعتبار بېرمهدیم و حدوددن اوزاقلشماقچی اېدیم. اما محتسبلردن بیری یوزلری دغل و قارنی کتّه اېدی، مېنی چقیریب: قَیت بو یېرگه کېل! دېدی. سېن بیز بیلن ادارهگه باریشینگ کېرهک، عایلهنگ کېلسین و سېندېک قیزنی قندهی تربیه قیلگنینی، قندهی قیلیب سېنی بوندهی حالده شهرده یوریشگه قۉییب یوبارگنینی ایتسین، دېدی.»
او قریب اۉن ییلدن بېری عیاللر اوچون مخصوص بازارده ایشلهیاتگنینی ایتهدی و شو وقتگچه هېچ قچان بوندهی معاملهگه دوچ کېلمهگنینی تأکیدلهیدی. اما حاضر طالبان نینگ «امر به معروف» محتسبلری مزارشریف شهریده انچه کۉپهیگن و بو حالت عیاللر آرهسیده قۉرقوو همده خواطرنی کوچهیتیرگن. او تأکیدلهیدیکی، بو واقعهدن کېین اونینگ کوندهلیک حیاتی روحي باسیم بیلن ینه-ده آغیرلشگن: «شو کوندن کېین کۉچهده یوریشدن جوده قۉرقهمن. هر تانگ اوییمدن چیقیشدن آلدین باشدن-آیاق اۉزیمنی تېکشیریب چیقهمن و دوکانگه یۉل آلهمن. هر دقیقه قۉرقوو بار یۉلده، کۉچه-کۉیلرده کیمدیر مېنی تۉختهتیب قالیشی ممکن.»
سۉنگگی بیر نېچه آی ایچیده مزار شریفده، اینیقسه عیاللر احتیاجلری اوچون مۉلجللنگن، کاسمېتیکه و کییم-کېچک ساتیلهدیگن بازارلر اطرافیده «امر به معروف» محتسبلری سانی سېزیلرلی درجهده آشگن. عیاللر نینگ ایتیشیچه، بو حالت شهر جماعت محیطینی اولر اوچون ینه-ده تارهیتیریب، اۉزلرینی خوفسیز اېمسدېک حس قیلیشلریگه سبب بۉلماقده.
یالواریش و التجا قیلیش
مارینا مزارشریفلیک ینه بیر قیز هم طالبان نینگ «امر به معروف» محتسبلری بیلن اۉخشهش حالتنی باشدن کېچیرگنینی ایتهدی. او شوندهی دېیدی: تۉلیق حجابگه رعایه قیلگن، حتا ماسک هم تقّن بۉلسه-ده، فقطگینه دۉستلری بیلن شهرده کولگنی اوچون محتسبلر تامانیدن تۉختهتیلیب، سۉراق قیلینگن.
مارینا شوندهی حکایه قیلهدی: «بیر کونی خالهم نینگ قیزلری بیلن شهرگه خرید اوچون چیققندیک. جوزجان بازاری آلدیده بیر نېچته طالب چیقیب قالدی و بیزنی حقارت قیله باشلهدی. اولر: سیزلر خدادن قۉرقمهیسیزلرمی، شهرده کولیب یورهسیزلر؟ دېدی. جوده قۉرقیب کېتگندیک. مجبور بۉلیب ییغلب-یالواردیک، تاکه بیزنی قۉییب یوباریشسین. اسمیمیز یامان چیقیشینی خواهلهمهگنیمیز اوچون التماس قیلیشگه مجبور بۉلدیک. چونکه اولرگه قتّيق جواب بېرسک، ینه-ده وحشيلشهدی و جنجلنی کتّهلشتیرهدی.» او ینه تأکیدلهیدیکی، «امر به معروف» محتسبلری تامانیدن قۉلگه آلینیشی افغانستان نینگ عنعنوي جمعیتیده قیزلر اوچون آغیر اجتماعي عاقبتلرگه آلیب کېلهدی. بو حالت اولر نینگ عایله، قرینداشلر و جمعیت آرهسیده «بدنام» بۉلیشیگه سبب بۉلیشی ممکن. شو قۉرقوو طفیلی کۉپلب قیزلر بوندهی وضعیتلرده سکوت سقلشگه یاکه التماس قیلیشگه مجبور بۉلیشهدی، فقطگینه حبسگه آلینمسلیک اوچون.
مارینا ینه بیر بار هم طالبان نینگ «امر به معروف» محتسبلری بیلن تۉقنش کېلگن-بو سفر او مزار شریفدهگی دوکانلردن بیریده خرید قیلهیاتگن پیتده و ماسک تقمهگن اېدی. او بو حقده شوندهی دېیدی: «ینه بیر مرته کییم آلهیاتگنیمیزده محتسبلر دوکانگه کیریب کېلیب: ماسکلرینگنی تقینگلر. دوکاندار اېرینگلرمی، یوزلرینگنی آچیب قۉیگنسیزلر؟ سیزلر توزهلمهیسیزلر، آدم بۉلیشینگیز اوچون یخشی جزالنیشینگیز کېرهک، دېدی.» مارینا نینگ ایتیشیچه، بو حالتده هم حبسگه آلینمسلیک اوچون او آتهسیگه قۉنغیراق قیلیشگه مجبور بۉلگن، تاکه او کېلیب وضعیتنی حل قیلسین. اما آتهسی نینگ کېلیشی هم محتسبلر نینگ حقارتینی تۉختهتمهگن، اولر آتهسینی هم تحقیرلشگن. او شوندهی دېیدی: «آتهم کېلگنیده هم محتسبلر بېچاره آتهمنی حقارت قیلیشدی و اونی مسلمانلیکدن هېچ نرسه بیلمهیدی، دېب عیبلشدی. شو نینگ اوچون قیزی اویتسیز و اسلامدن بېخبر، دېییشدی. اۉشه کونی اۉزیم و آتهم اوچون جوده قتّيق کوییندیم، ییغلهدیم.»
قتّيق قۉللیک و باسیم
تخمیناً بیر یریم ییل اوّل هبتالله آخوندزاده، طالبان رهبری، «امر به معروف و نهی از منکر» قانونینی مقّدمه، تۉرت باب و 35 مادّه شکلیده تصدیقلهگن. اوشبو قانون تصدیقلنگندن سۉنگ، «امر به معروف» محتسبلری سانی آشدی و اولر شو قانونگه تهیهنگن حالده آدملر اینیقسه عیاللر و قیزلرگه نسبتاً باسیم همده قتّيق قۉللیکنی کوچهیتیردیلر. بلخ ولایتیده محتسبلر سانی انیق معلوم اېمس، بیراق شهر بۉیلب یوریلگنده آق چاپان کيگن بو کوچلرنی آسانلیک بیلن اوچرهتیش ممکن. اولر نینگ اساسي اعتباری عیاللر و قیزلر نینگ کيینیشیگه قرهتیلگن بۉلیب، نازنین و مارینا نینگ ایتیشیچه، اولر عیاللرنی تۉختهتیب، کییملری یوزهسیدن سۉراق قیلیش حقوقیگه اېگه.
نازنین و مارینا کبی قیزلر اوچون شهر ایچیده «امر به معروف» محتسبلری بیلن تۉقنش کېلیش، کيینیش یاکه حتا کولیش کبی خطی-حرکتلر اوچون سۉراق قیلینیش کوندهلیک حیات نینگ بیر قِسمیگه ایلنیب قالگن. بو اېسه اولرنینگ ایتیشیچه، اوّلگی افغانستان اسلام جمهوریتی دوری دوریدن کېسکین فرق قیلهدی، اۉشه پیتده اولر بوندهی تشویشلرسیز اېرکین حرکتلنه آلگن و اجتماعي اشتراکلری حاضرگیدېک چېکلنمهگن اېدی.
حاضرده طالبان نینگ «امر به معروف» محتسبلری سانی آرتیب، اولرنینگ اَیریملری قوراللنگن حالده شهر کۉچهلریده یوریشی نتیجهسیده عیاللر اوچون شهر حیاتی ینه-ده قیینلشگن. حبسگه آلینیشی، حقارت و تحقیرگه اوچرهشی ممکنلیگی حقیدهگی قۉرقوو اولر نینگ کوندهلیک حیاتی نینگ بیر قِسمیگه ایلنگن. شو سببلی کۉپلب عیاللر جماعت جایلریدهگی اشتراکینی چېکلب، شهرده جوده احتیاطکارلیک بیلن حرکت قیلیشگه مجبور بۉلیشماقده. مارینا ایتیشیچه، طالبان اوّل عیاللرنی تعلیم و ایش حقوقیدن محروم قیلیش آرقهلی اولر نینگ حیات مکانینی تارهیتیرگن بۉلسه، اېندی اېسه محتسبلر سانینی آشیریش آرقهلی اولرنینگ اجتماعي اشتراکینی بوتونلهی یۉق قیلیشگه اورینماقده، یعنی عیاللرنی اوی دایرهسیده چېکلب قۉییشنی مقصد قیلگن. «شهرده امر به معروف محتسبلری کۉپَیسه، عایلهلر قیزلریگه شهرگه چیقیب خرید قیلیشگه کمراق رخصت بېرهدی. قیزلر مجبور بۉلیب وقتلری نینگ دېیرلی برچهسینی اویده اۉتکزیشهدی.»
