حمید نعمان
پاکستاندن کېچهسی کابل نینگ بیر نېچته حدودلریگه قیلینگن هوا هجوملریدن اۉن بیر ساعت اۉتیب، مېن وزیر محمد اکبرخان شفاخانهسی آلدیده توریبمن؛ بو یېرده آدملرنینگ یوزلریده کېچگن دهشتلی تون نینگ ایزلری کوچلی نمایان بۉلماقده. شفاخانه آلدیده تخمیناً 30 کیشی کوتیب توریبدی؛ اولر نینگ یوزلری چرچهگن، خواطرلی و کۉزلری کیریش اېشیگیگه تیکیلگن. همه آدملر، کېچهگی کابلدهگی گیاهوندلرنی دوالش مرکزیگه قیلینگن دهشتلی هجوم حقیده یوقاری و قۉرقینچلی رقملرنی اېشیتگچ، اویلریدن چیققن. اولر کوتیب توریشماقده، کیریش رخصتی بېریلیشینی و یقینلری نینگ تقدیری حقیده خبر آلیشنی ایستهب. چپ بورچکده اوچ نفر عیال یېرگه اۉتیرگن؛ سکوت سهقلب، بعضاً بلند ییغلش بیلن ماتم توتیشماقده. اولر یقینلرینی ایزلش اوچون کېلگن اېدی، لېکن همراهلری نینگ ایتیشیچه، یقینلری هلاک بۉلگن و جسدلری طب عدلیگه یېتکزیلگن.
بو اچّیق کوتیش آرهسیده، شفاخانه خادیمی دروازه آرتیده رۉیخط بیلن بېمارلر نینگ اسملرینی قید قیلماقده و تېکشیرماقده. هر بیر کیشی شفاخانهگه کیرگنده، اۉز اسمینی ایتهدی و جوابنی کوتهدی؛ بو جواب بعضاً امیدنی تیریلتیرهدی، بعضاً اېسه اونی ابدي اۉچیریب قۉیهدی. خادم نینگ ایتیشیچه، فقط اۉتگن کېچه شفاخانهگه 60 دن آرتیق یرهدارلر کېلتیریلگن؛ اولر نینگ کۉپچیلیگی آغیر کوییشلر بیلن جراحتلنگن. اونینگ سۉزلریگه کۉره، بو یرهدارلردن کمیده 10 نفری جراحتلرنینگ آغیرلیگی طفیلی هلاک بۉلگن.
کابل خلقی نینگ قاره حیاتی
بو یېرده یقینلرینی تاپه آلمهگنلر، یوزلریده خواطر و امیدسیزلیک ارهلشگن حالده، شفاخانه فوق العاده بۉلیمیگه قرهب یۉل آلیشهدی؛ ایتیلیشیچه، بعضی یرهدارلر عیناً شو یېرگه یېتکزیلگن. باشقهلر اېسه کمپ گه، کابل نینگ شرقیده، میدان هوایی یقینیدهگی حدودگه حرکت قیلماقده؛ عیناً شو یېرده کېچهدهگی اېنگ اۉلیملی هجوملردن بیری صادر بۉلگن. اوشبو حرکتلر، اۉز یقینلری نینگ ایزلرینی تاپیشگه اورینهیاتگن عایلهلر نینگ شفاخانهلر و واقعه جایی آرهسیده چلغیب یوریشینی تصویرلهیدی، اولر اېسه آخرگی جواب نیمه بۉلیشینی بیلمهیدی.
مېنگه شفاخانهگه کیریشگه رخصت بېریلمهیپتی. دروازه آلدیده مسوول کوچلر توریبدی و طالبان تامانیدن رخصت بېریلمهگن شخصلر نینگ کیریشیگه یۉل قۉیمهیپتی. ایچکریدن قۉشیمچه معلومات آلیشگه اورینیش هم عینِ چېکلاولرگه دوچ کېلهدی، و ایچکریده نیمه بۉلهیاتگنی حقیدهگی حکایه هنوزگچه یاپیق اېشیکلر آرتیده قالماقده.
طالبان فقط چېکلنگن سانلی محلي عامهوي اخبارات واسطهلریگه میدان تدقیقاتی اۉتکزیشگه رخصت بېرگن؛ کوزهتووچیلر نینگ ایتیشیچه، بو قرار آشکارالیکنی تأمینلشدن کۉره، واقعهگه عاید حکایهلرنی نظارت قیلیشگه قرهتیلگن. اوشبو چېکلاولر اېرکین اخبارات آقیمینی بوزگن و کۉپلب مستقل ژورنالیستلر صادر بۉلگن واقعه تۉلیق و بېطرف طرزده تصویرلهی آلمهسلیگیگه سبب بۉلگن.
بوندهی محیطده، رسمي حکایه هر قچانگیدن هم کۉپراق اجرهلیب تورهدی و مستقل منبعلرگه چېکلنگن کیریش اخباراتده بیر تمانلمه تصویر پیدا بۉلیشیگه زمین یرهتهدی. کۉپلب اهالی نینگ و کوزهتووچیلرنینگ فکریچه، بو حالت استه-سېکین ایچکی یېتکرمهلر بۉلگن عامهوي ایشانچ نینگ کمهییشیگه آلیب کېلماقده؛ اېندی بعضی جماعتچیلیک نظریده، عیناً اوشبو چېکلاولر طفیلی، محلي عامهوي اخبارات واسطهلری میداندهگی حقیقتلرنی تۉلیق و مستقل طرزده عکس اېتتیره آلمهیدی.
کابل آسمانگه کېچهگی بیر نېچه ساعت دوامیده پاکستان اوچاقلری نینگ شاوقینلی پروازلریگه گواه بۉلدی؛ اوزلوکسیز و آغیر تاووشلر تون نینگ سکوتینی عایلهلر اوچون قۉرقووگه ایلنتیردی. طالبان نینگ ایتیشیچه، هجومگه اوچرهگن جایلردن بیری گیاهوندلرنی دوالش مرکزی بۉلگن؛ ایلگری بو مرکز مینگلب گیاهوندلرنی سقلش و دوالش اوچون خدمت قیلگن، اما حاضرگی خبرلرگه کۉره، یوزلب آدملر هلاک بۉلگن یاکه جراحتلنگن.
امید کمپی
وزیر محمد اکبرخان شفاخانهسی یقینیدهگی کۉچهده تکسیلرنینگ سېزیلرلی ییغیلیشینی کۉریش ممکن؛ بوگون اولرنینگ دېیرلی برچهسی بیر یۉنهلیشگه قرهب کېتهدی: «امید» کمپی. هیداوچیلر کۉپ سوال بېرمسدن، منزل نامینی اېشیتگچ، باشلرینی چهیقهب یۉل آلیشهدی. کۉپلب عایلهلر هم خواطرلی یوزلر بیلن عیناً شو یۉلنی تنلشگن؛ گۉیا برچه سواللرنینگ جوابی عیناً شو یېرده یشیرینگن. مېن هم شو تکسیلردن بیریگه چیقهمن و یۉلاوچیلرنینگ آغیر سکوتی آرهسیده کابل نینگ شرقیگه یۉل آلهمن. بیز منزلگه یېتگنده، کمپ تشقریسیدن قرهگنده، قالگنلر اېنگ اوّلا خاطرجمع ویرانهگه اۉخشهیدی.
امید گیاهوندلرنی دوالش مرکزیدن فقط یانغین بیلن کویدیریلگن قالدیقلر قالگن؛ بوریلگن تېمیر بۉلهکلری، یریم یانیب قالگن تختهلر، ییرتیلگن قالینلر و هنوز هیدی توتهیاتگن چنگ. هجوم و یانغین شونچهلیک کوچلی بۉلگنیکی، ایلگری فعال دوالش مرکزی بۉلگن جای نینگ ایزلری بو ویرانهلر آرهسیده دېیرلی تنیب بۉلمهیدی. اطرافنی چوقور سکوت اېگهلهگن، بعضاً اېسه ایزلاوچیلر نینگ قدم تاووشی یاکه یومشاق زمزمهلری بیلن بوزیلهدی.
شونگه قرهمهی، فاجعه نینگ چوقورلیگینی اېنگ اوّلا شفاخانهلر اطرافی و کمپلر یقینیده تۉپلنگن آدملر یوزلری آچیب بېرهدی. کۉزلریده یاشلر تۉپلنگن، نگاهلر یقینلری نینگ ایزینی قیدیریب ادهشگن، و سکوت بعضاً قیسقه نفس یاکه نۉناق آواز بیلن بوزیلهدی.
عایلهلر بیلن صحبتگه کۉره، هجومدن آلدین «امید» کمپی جوده قطعي حمایهلنگن جای بۉلگن. اوشبو لاگېر 1000 اۉرینلی شفاخانهنی اۉز ایچیگه آلگن بۉلیب، اونینگ رسمي نامی: «ابن سینا نامیدهگی 1000 اۉرینلی گیاهوندلرنی دوالش شفاخانهسی» حسابلنهدی و بېمارلرگه داریوار و دوالش خدمتلری کۉرسهتیلهدی. دستلبکی دوالشنی آلگچ، گیاهوندلر «امید» لاگېری نینگ تورلی بۉلیملریگه اۉتکزیلهدی، او یېرده اولر الکتر جهازلرینی سازلش کبی کسب و کۉنیکمهلرنی اۉرگنهدی و عملي مشغولاتلر بیلن شغللنهدی.
فینیکس کمپی
اوشبو برچه امکانیتلر و دستورلر «امید 2000 اۉرینلی قۉللب-قوّتلش و دوالش مرکزی باشقرمهسی» نامی آستیده رسمي باشقرووگه اېگه بۉلگن. کمپ ایچیدهگی صحبتلرگه کۉره، یاغاچ دېوارلی کانتینرلر موجود بۉلیب، اولر اساسن انبار و حربي مقصدلر اوچون قوریلگن. کۉپچیلیک کانتېنرلر یاغاچدن بۉلیب، اولرنینگ زیرساخت باشیدن مینگلب آدملرنی قبول قیلیش اوچون مۉلجللنگن اېدی. گیاهوندلر عایلهلری اعضالری تأکیدلشیچه، بو جای جوده خوفسیز بۉلگن و طالبان آدملر کیریشدن آلدین اولرنینگ برچه شخصي بویوملری، جملهدن تیلفونلرینی آلیب قۉیگن. بو طالبان نینگ کمپ اوستیدن یوقاری درجهدهگی نظارت و خوفسیزلیکنی تأمینلهگنلیگینی کۉرسهتهدی.
حاضر «اميد» کمپی دېب اتلهدیگن و هجومگه اوچرهگن جای، تخمیناً اۉن ییل اوّل «کمپ فینیکس» نامی بیلن تنیلگن؛ او امریکا و ناتو نینگ کابل شرقیدهگی اېنگ ییریک حربي بازهلریدن بیری بۉلگن، کابل-جلال آباد عمومی قتناو یۉلی یقینیده جایلشگن. اوشبو کمپ چېت اېل کوچلری حدودده بۉلگن ییللرده، مملکت نینگ تورلی حدودلریدهگی حربي عملیاتلرنی قۉللب-قوّتلش و موافقلشتیریشده مهم رۉل اۉینهگن. چېت اېل کوچلری استه-سېکین چیقیب کېتگنیدن سۉنگ، 1394 ییلده اوشبو مرکز اۉشه دوردهگی افغانستان حکومتیگه تاپشیریلگن و اونینگ مقصدی استه-سېکین اۉزگرگن.
1395 ییلده، اوّلگی حکومت اوشبو مجموعهنی کتّه گیاهوندلرنی دوالش مرکزیگه ایلنتیردی و اونگه «امیدنی قَیته تیکلش» کمپی نامینی بېردی؛ بو مرکز مملکت بۉیلب مینگلب گیاهوندلرگه دوالش خدمتلری کۉرسهتیشی و افغانستاندهگی اېنگ ییریک توانالیک مرکزلریدن بیریگه ایلنیشی کۉزده توتیلگن اېدی. 1400 ییل اسد آییدهگی اۉزگریشلر و طالبان نینگ حاکمیتگه قَیتیشی بیلن، اوشبو گروه کمپ نینگ انشااتلریدن اوّلگی شکلده، گیاهوندلرنی دوالش مرکزی صفتیده فایدهلنیشنی دوام اېتتیردی. حاضر اېسه، یقینده صادر بۉلگن هجوم نتیجهسیده، ایلگری مهم حربي بازه و کېینچهلیک دوالش مرکزی بۉلگن جای نینگ کتّه قِسمی ویرانهگه ایلنگن بۉلیب، اۉزیده تورلی تاریخي دورلرنی عکس اېتتیرهدی.
اما فېنیکس کمپی حقیدهگی بوتون حکایه فقط گیاهوندلرنی دوالش مرکزی صفتیده اېمس. دیلی میل خبریگه کۉره، طالبان اوشبو بازهنی انتحاری قیلیشگه مۉلجللنگن درونلر ایشلب چیقریش فابریکه صفتیده ایشلهتگن؛ بو فعالیت کمیده 2023 ییلدن باشلنگن اېدی. خبرگه کۉره، مرکز درونلر ایشلب چیقریش نینگ یشیرین خطیگه ایلنگن و طالبان او یېرده بیر نېچته درون مۉدللری اساسیده ایشلشگن، جملهدن امریکا درانی (MQ-9 Reaper) و ایران درون شاهد-136. شونینگدېک، خبرگه کۉره، بعضیلری کابل بیلیم یورتی مهندسلیک فاکولتهسی بیتیرووچیلری بۉلگن طالبان مهندسلری اوشبو درونلر نینگ اوچیش مصافهسی و پارتلاوچی مادّهلر سیغیمینی آشیریش اوستیده ایشلشگن.
خبرده ایتیلیشیچه، اوشبو دستور نهفقط پاکستان، بلکه غرب دولتلری استخبارات ادارهلرینی هم جلب قیلگن، چونکه طالبان افغانستان چېگرهلریدن تشقریدهگی مقصدلرنی نشانگه آلیشی ممکن بۉلگن ایلغار درونلر یرهتیش مقصدیده فعالیت آلیب بارگن. دیلی میل خبریگه کۉره، اوشبو لایحهده القاعده ترماغی نینگ بیر مهندسی هم قتنهشگن، او طالبان نینگ 2021 ییلدهگی حاکمیتگه قَیتیشیدن کېین فېنیکس کمپیده ایشلهگن و شخصي قۉریقچیسی بۉلگن؛ بو شخص نینگ موجودلیگی خلقارا خوفسیزلیک تشویشلرینی ینهده آشیرگن.
دیپلومات مجله سی بیر نېچه هفته آلدین یازیشیچه، طالبان محلي درونلرنی فعال رواجلنتیرماقده، درونلرنی ییغیش فېنیکس کمپیده، اولرنی سیناودن اۉتکزیش اېسه لوگر ولایتیده عملگه آشیریلهدی. مقالهگه کۉره، اوشبو دستور تورکيه، چین، روسيه و ایران تجربهلریدن فایدهلنهدی و جی پی اس، موتور و سېنسارلر کبی فقرالیک قِسملرینی قاره بازاردن آلهدی.
مقالهده ایتیلیشیچه، ناتو بزهلریدن قالگن توزیلمهلر و اۉنلب ییللیک اوروشدن آلینگن تخنیکي تجربه طالبانگه چېت اېل یاردمیسیز درونلرنی ییغیش و مادیفیکهتسيه قیلیش امکانینی بېرگن، و گروه وکیللری اوشبو صناعتنی رواجلنتیریش اوچون محلي متخصصلرنی اۉقیتیش ضرورلیگینی تأکیدلهیدیلر.
هجوملر قندهی عملگه آشیریلدی؟
پاکستاننینگ هوا هجوملری 25 حوت کېچهسی، تخمیناً ساعت ۹:۰۰ ده کابل اوستیده باشلندی. اوچاقلر آسمان بۉیلب بلند شاوقین بیلن حرکتلنیب، بیر وقت نینگ اۉزیده شهر بۉیلب بیر نېچته پارتلشلر صادر بۉلدی. اوشبو هجوملر بیر نېچته حدودلرده عملگه آشیریلدی، اولر نینگ اېنگ مهملریدن بیری اېسه «امید» گیاهوندلرنی دوالش مرکزی بۉلدی.
شو بیلن بیرگه، هجوم وقتیده اوچینچی کانتنېرده نماز اۉقياتگن شخصلرنینگ بیری محلي عامهوي اخبارات واسطهلری بیلن صحبتده ایتیشیچه، اۉشه کېچه ایکّی پارتلش صادر بۉلگن و پارتلشلر جایی اولرگه جوده یقین بۉلگن. اونینگ سۉزلریگه کۉره، بیرینچی پارتلشده خانه ترتیبسیز حالگه کېلدی، ایکّینچیسیده اېسه پارتلش نتیجهسیده تاشقین بۉلگن قالدیقلر اولرنینگ خانهسیگه توشیب، جراحت یېتکزگن. بو واقعه حقیده نشر قیلینگن ویدیولرده اېسه، کتّه مقداردهگی توتون کۉرینهدی، او بیلن بیرگه قیزیل رنگلی پرچهلر آسمان تامان کۉتریلماقده و کۉرینیشیدن، پارتلاوچی مادّهلر کېنگ مقیاسده یانهیاتگن بۉلیشی ممکن.
اوشبو واقعه طالبان نینگ پاکستان بیلن تۉلیق اوروشی نینگ اوچینچی هفتهسیده صادر بۉلدی و آلدینگی هجوملردن فرقلی اۉلهراق، اولر نینگ اکثریتی کابل و افغانستان ولایتلریدهگی حدودلرده قتّيق سانسور آستیده بۉلگن بۉلسه-ده، بو سفر طالبلر کېنگ قمراولی مېدیا یاریتووینی تأمینلهدی و ایچکی عامهوي اخبارات واسطهلریگه میدان حساباتی اعلان قیلیشگه رخصت بېریلدی.
طالبان تامانیدن اعلان قیلینگن معلوماتلرگه کۉره، اوشبو هجومده کمیده 400 کیشی هلاک بۉلگن و ینه 250 کیشی جراحتلنگن. بیراق، بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی نینگ افغانستاندهگی یاردم اداره سی (یوناما) بو رقملرنی تصدیقلهمهیدی و فقط «اۉنلب آدملر» هلاک بۉلگن یاکه جراحتلنگنینی بیلدیرهدی. بو دعوالرگه جوابن، پاکستان رسميلری هجوملر نینگ مقصدی حقیده باشقهچه تلقین بېرماقده. پاکستان اخبارات وزیری عطاوالله ترار طالبان نینگ کابلده گیاهوندلیکدن دوالش مرکزی نشانگه آلینگنی حقیدهگی دعواسینی «یالغان» دېب اتهب، رد اېتدی. اونینگ تأکیدلشیچه، طالبان ضعیف گروهلردن، جملهدن گیاهوندلر و حتا بالهلردن «جیرکنچ مقصدلر، جملهدن اۉزینی پارتلهتیش هجوملری اوچون» فایدهلنماقده؛ بیراق بو دعوا حاضرچه مستقل روشده تصدیقلنمهگن.
ترار اۉزی نینگ ایکس اجتماعی صحیفهسیده یازیشیچه، پاکستان «فقط حربي و ترورچیلیک نشانلرینی همده افغان طالبان رژیمیگه علاقهدار زیر ساختلرنی نشانگه آلهدی؛ بو نشانلر بېواسطه یاکه بالواسطه پاکستان ایچیدهگی ترورچیلیک هجوملرینی رېجهلشتیریش، آسانلشتیریش، باشپناه بېریش، تیارلش یاکه قۉللب-قوّتلش اوچون ایشلهتیلهدی.» بو بیانات طالبان نینگ هجوم نشانی فقراوي بۉلگنی و کېنگ کۉلملی تینچ اهالی تلفاتلری یوز بېرگنی حقیدهگی دعوالری بیلن کېسکین ضد کېلماقده. اوشبو قرهمه-قرشیلیک اېسه هجوم نینگ اصل ماهیتینی انیق بهالشنی هنوز مرکّبلشتیریب قۉیماقده.
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی نینگ افغانستاندهگی یاردم ادارهسی (یوناما) اېسه تأکیدلهماقدهکی، افغانستانده تینچ اهالی طالبان و پاکستان اۉرتهسیدهگی دوام اېتهیاتگن ماجرانینگ اساسي جبردیدهلریگه اَیلنماقده. اوشبو ادارهنینگ معلوم قیلیشیچه، 26-فبروریدن 16-مارچگچه بۉلگن دورده کمیده 76 نفر تینچ اهالی هلاک بۉلگن و ینه 213 کیشی جراحتلنگن. شونینگدېک، یوناما کابلدهگی گیاهوندلیکدن دوالش مرکزیگه قیلینگن سۉنگگی هجومگه اشاره قیلیب، خلقارا حقوققه کۉره برچه اوروشهیاتگن تامانلر بېمارلر، طبیات خادملری، شفاخانهلر و تېز یاردم موترلرینی حمایه قیلیشی شرط اېکنینی اېسلهتدی. غیر نظامی هدف گه هر قندهی هجوم قطعیاً تعقیقلنگن. یوناما ینه بیر بار کېسکینلیکنی کمهیتیریش و زودلیک بیلن اۉت آچیشنی تۉختهتیشگه چقیردی همده تامانلردن اۉزلری نینگ حقوقي مجبوريتلریگه رعایه قیلیب، تینچ اهالینی حمایه قیلیشنی تأمینلشنی سۉرهدی، عکس حالده ینهده کتّهراق انساني فاجعه یوز بېریشی ممکن.
آدملرقلقان صفتیده ایشلهتیلگنمی؟
واقعه جاییگه کیریش و مستقل معلوماتلرگه اېگه بۉلیش هنوز چېکلنگن، مستقل ژورنالیستلر اېسه فقط صحنه نینگ اَیریم قِسملریگهگینه کیره آلهیاتگن بیر پیتده، کمپ ایچیده اصلیده نیمه یوز بېرگنی حقیدهگی روایتلر ترقاق و بیر-بیریگه ضد بۉلیب قالماقده. جای اطرافیده کوزهتیلگن دله دلیللری ویرانهگرچیلیک توری، یانغین ایزلری نینگ خصوصیتی و قالیب کېتگن کانتنرلر نینگ حالتی، بیر قطار سواللرنی کېلتیریب چیقرماقده. بیراق بو سواللرگه انیق جواب بېریش مستقل و کېنگ قمراولی تېکشیروولرسیز دېیرلی امکانسیز.
شو مناسبت بیلن، خوفسیزلیک مسألهلری بۉییچه متخصص بسم الله تابان شوندهی دېیدی، «پارتلش صادر بۉلگن جای اصلیده 2021-ییلدن کېین گیاهوندلیکدن دوالش شفاخانهسیگه قۉشیلگن حدود حسابلنهدی. هر ایکّی تامان تامانیدن اعلان قیلینگن تصویرلر و دعوالر اېسه تۉلیق حقیقتنی عکس اېتتیرمهیدی، چونکه هر بیری فقط اۉزی ایستهگن معلوماتلرنی اولشگن.»
تاباننینگ قۉشیمچه قیلیشیچه، «طالبان تامانیدن اعلان قیلینگن تصویرلر اساسن گیاهوندلر سهقلنهدیگن خانهلردهگی یانغینگه قرهتیلگن. بونده شوندهی حالت کۉرینهدیکی، خانهلر ایچیده یانغین النگهلنهیاتگن بۉلسه-ده، تام قِسمی ضرر کۉرمهگن. حتا بیر حالتده پلاستیک لوحه و طالبان بیراغی (ایکّلهسی هم تېز یانووچن) ساغ قالگن، بیراق اونینگ پستکی قِسمیده کانتېنر ایچیده یانغین صادر بۉلیب، او یېر ویران بۉلگن.» او ینه تأکیدلهیدی: «کمیده حاضرگی باسقیچده وضعیت حقیده انیق و منطقي خلاصه چیقریش نینگ امکانی یۉق.»
تابان جنابلری، شونینگدېک، اوشبو حدودده اۉزینی پارتلهتهدیگن درونلرنی ایشلب چیقریش یاکه ییغیش حقیدهگی اوّلگی خبرلرگه هم اشاره قیلیب، شوندهی دېیدی: «انتحاري درونلرنی ایشلب چیقریش یاکه انیقراغی اولرنی ییغیش مسألهسی بیر نېچه بار نفوذلی عامهوي اخبارات واسطهلری تامانیدن تیلگه آلینگن. طالبان نینگ اۉتمیشده انسان قلقانیدن فایدهلنگنیگه عاید تجربهلر هم بو شبههنی کوچهیتیرهدی و بو روایت هم تۉغری بۉلیشی ممکنلیگینی کۉرسهتهدی.» اوشبو واقعهدن کېلیب چیقهدیگن عمومي منظره اېسه مرکّب و کۉپ قتلملی بۉلیب، اونده تورلی بعضاً اېسه بیر-بیریگه ضد روایتلر اۉزارا قرهمه-قرشی توریبدی.
بیر تاماندن، طالبان هجوم نشانی دوالش مرکزی و ضعیف گروهلر سهقلنهدیگن جای بۉلگنینی، نتیجهده کۉپلب تینچ اهالی قربان بۉلگنینی تأکیدلهماقده. باشقه تاماندن اېسه، پاکستان رسميلری بو دعوانی رد اېتیب، فقط ترورچیلیک فعالیتلری بیلن باغلیق حربي نشانلر و تاسیساتلر ضربه آستیگه آلینگنینی اَیتماقده. شو بیلن بیرگه، یوناما کبی خلقارا تشکیلاتلر حساباتلری شونی کۉرسهتهدیکی، قربانلر سانی و نشان نینگ اصل طبیعتی حلی هم مستقل و قطعي طرزده تصدیقلنمهگن.
شو بیلن بیرگه، اَیریم نفوذلی عامهوي اخبارات واسطهلری و تحلیللرده بو حدوددن حربي فعالیتلر، جملهدن درونلرنی ایشلب چیقریش یاکه ییغیش اوچون فایدهلنیلگن بۉلیشی ممکنلیگی حقیده هم تخمینلر ایلگری سوریلماقده. اگر بو تصدیقلنسه، هجوم نینگ ماهیتی ینهده مرکّبلشیب، تینچ اهالیدن انسان قلقانی صفتیده فایدهلنیلگن بۉلیشی احتمالینی هم کوچهیتیرهدی. اما انیق کۉرینیب تورگن جهت شوندهکی، طالبان و پاکستان اۉرتهسیدهگی تاباره کوچهییب بارهیاتگن کېسکینلیک یانیده بو ماجرانینگ سببلریدن بیری صفتیده طالبان نینگ پاکستان حدودیده فعال بۉلگن تیتیپینی قۉللب-قوّتلهیاتگنی ایتیلماقده اېنگ کتّه ضرر عیناً تینچ اهالیگه یېتماقده.
