خالد محمدی
بیر هفتهدن آرتیق وقت بۉلدی، طالبان حکومتی و پاکستان اۉرتهسیده ترقاق اوروش دوام اېتماقده. البته، بو ایکّی اېسکی اتفاقچی اۉرتهسیده شدّتی و دواميلیگی جهتیدن مثلی کۉریلمهگن حالت دیر. پاکستان نینگ جنگاور اوچاقلری و درون هجوملری افغانستان حدودیده دوام اېتماقده. بونگه جوابن طالبان حکومتی اۉز هجوملرینی دیورند چیزیغی نینگ نریگی تامانیده باشلهگنینی دعوا قیلماقده، شونینگدېک پاکستان نینگ بیر نېچه حربي قرارگاهلری و بزهلریگه درون هجوملری اویوشتیریلگنینی هم اَیتماقده.
پاکستان و طالبان اۉرتهسیدهگی کېسکینلیک درجهسی آشگن. طالبان مینگلب جنگچی کوچلرینی پاکستان بیلن چېگرهگه یوباریشگه حرکت قیلماقده، شونینگدېک افغانستان فقرالرینی اوروشگه جۉنهتیش اوچون رۉیخطگه آلیشنی باشلهگن. باشقه تاماندن، طالبان پاکستانگه قرشی ترغیبات و پراپگندهسینی کوچهیتیرگن. بو طالبان نینگ قَیته حاکمیتگه کېلگنیدن بېری بوندهی درجهدهگی بیرینچی تۉقنهشوو و کېسکینلیک حسابلنهدی.
طالبان حکومتی پاکستان حکومتی و اوردوسیگه بو اوروشده خلق قۉللب-قوّتلاویگه اېگه اېکنینی کۉرسهتیش اوچون پاکستانگه قرشی هجوملرینی قۉللب-قوّتلش همده پاکستان جنگاور اوچاقلری نینگ افغانستانگه قیلگن هجوملرینی قارهلش مقصدیده بیر نېچه بار ییغیلیش و نمایشلر اۉتکزگن. بیراق طالبان حکومتیده ییغیلیش و نمایش اۉتکزیشگه فقط طالباننی قۉللب-قوّتلهیدیگن و بو گروه نینگ ایدیولوژیک مقصدلری همده باشقروو اسلوبیگه ماس حرکت قیلهدیگن کیشیلرگهگینه رخصت بېریلهدی. شو بیلن بیرگه، طالبانگه قرشی بۉلگن یاکه اونی تنقید قیلهدیگنلر نینگ نمایش، ییغیلیش و یوریشلری تعقیقلنگن.
بیراق طالبان حکومتی تشکیل اېتیلگن طرزده آدملرنی پاکستانگه قرشی سفربر قیلیشگه حرکت قیلماقده و تحریک- طالبان پاکستاننی قۉللب-قوّتلش سبب باشلنگن اوروشنی افغانستان نینگ حدودي یخلیتلیگینی حمایه قیلیش اوچون آلیب باریلهیاتگن اوروش صفتیده کۉرسهتیشگه اورینماقده.
مرکب همکارلیک
ملا عمر، طالبان گروهی اساسچیسی، 11-سپتمبر هجوملریدن کېین القاعده ترماغینینگ اۉشه پیتدهگی رهبری اسامه بن لادن نی امریکاگه تاپشیریشدن باش تارتگنیدن سۉنگ و طالبان نینگ بیرینچی رژیمی امریکا همده اونینگ اتفاقچیلری نینگ هجوملری آرتیدن جوده تېز قولهگچ، عیناً پاکستان طالبان نینگ اَیریم رهبرلری و قوماندانلریگه باشپناه بېردی همده بو گروهنی قۉللب-قوّتلهدی، شونده اولر اوروش و قۉزغلان حرکتلرینی ینه دوام اېتتیره آلدیلر. بیراق حاضر طالبان حکومتی ایدیولوژیک علاقهلری سببلی تحریک طالبان پاکستان (تیتیپی) تقدیری اوستیده پاکستان بیلن کېلیشوو قیلیشنی ایستهمهیدی یاکه بو جنگری اسلامي گروهدن پاکستاندهگی هجوملرینی تۉختهتیشنی طلب قیلمهیپتی.
تحریک طالبان پاکستان (تیتیپی) هم طالبان حکومتی کبی خیبر پختونخوا ایالتیده اینیقسه قبیله حدودلریده «اسلامي شریعت»نی اۉرنهتیش دعواسینی قیلهدی. تیتیپی نینگ اَیریم قوماندانلری و جنگچیلری جمهوریت توزومی دوریده افغانستانده طالبان بیلن یېلکمه-یېلکه اوروشگن و اۉشه پیتلرده طالبان نینگ دۉستلری حسابلنگن. حتا افغانستان طالبانی نینگ بیر قِسمی بیلن پاکستان طالبانی اۉرتهسیده اېتنیک و قرینداشلیک علاقهلری هم موجود بۉلیب، عیناً شو مناسبتلر بو ایکّی گروه اۉرتهسیدهگی باغلیقلیکنی ینه-ده مستحکم قیلگن.
اوروش اوچون رۉیخطگه آلیش
طالبان کوچلری «جهاد» و «شهادت»گه اساسلنگن ایدیولوژیک ترغیبات تأثیریده قالگن. شو سببلی افغانستانده طالبان ینه حاکمیتنی قۉلگه کیریتگنیدن کېین بو گروه نینگ کۉپلب جنگچیلری اۉز آرزوسی یعنی اسلام یۉلیده شهید بۉلیشگه اېریشه آلمهگن. اېندی اېسه طالبان پاکستان بیلن اوروشنی «پاکستان اوردوسی»گه قرشی اوروش صفتیده تقدیم اېتیب، پاکستان حکومتی و اوردوسینی «اسلامي شریعت»نی تطبیق اېتمهیاتگنلیکده عیبلهماقده. شو باعث بو گروهدهگی شهادت ایستاوچیلر اۉز آرزولریگه یېتیش اوچون ینه بیر امکان تاپگندېک کۉرینهدی. پاکستانگه قرشی بوندهی ترغیبات نینگ مقصدی افغانستان اهالیسی نینگ بیر قِسمیده دیني تویغولرنی قۉزغهتیش و طالبان کوچلری نینگ اوروش روحیتینی سهقلب قالیشدن عبارت. طالبان حکومتی شونینگدېک آدملرنی پاکستانگه قرشی اوروشده قتنهشیش اوچون رۉیخطگه آلیشنی باشلهگن. پنجشیردهگی طالبان پولیس قوماندانلیگی دعوا قیلیشیچه، پاکستانگه قرشی «قصاصکارانه» عملیاتلرده قتنهشیش اوچون تۉرت مینگدن آرتیق پنجشیرلیک یاش رۉیخطدن اۉتگن. بیراق بو رقم مبالغهلی بۉلیب کۉرینهدی. بوندن تشقری پنجشیردن باشقه ولایتلرده هم طالبان فقرالرنی پاکستانگه قرشی اوروش اوچون رۉیخطگه آلیشنی باشلهگن. بو ایش شوندهی بیر پیتده عملگه آشیریلماقدهکی، طالبان نینگ پاکستانگه قرشی افغانستان توپراغینی حمایه قیلیش حقیدهگی ترغیباتی تأثیریگه توشگن بو آدملر نینگ کۉپچیلیگی اوروش تجربهسیگه اېگه اېمس و حربي تیارگرلیک هم کۉرمهگن.
نتیجهده، اگر اولر اوروشده قتنهشسه، بو شخصلر آرهسیده یۉقاتیشلر آشیشی احتمالی موجود. بیراق طالبان اوچون پاکستان بیلن کېسکینلیک و تۉقنهشوو، شونینگدېک تیتیپینی قۉللب-قوّتلش مهم بۉلیب، شو نینگ اوچون اولر اۉز مقصدلریگه اېریشیش اوچون عادي فقرالرنی رۉیخطگه آلیشنی باشلهگن.
طالبان اۉز کوچلرینی، جملهدن تاجیک و اۉزبېک کېلیب چیقیشی بۉلگنلرنی شمالي ولایتلردن پاکستان بیلن چېگره تامان یوبارماقده و اوشبو دولتگه قرشی کتّه حربي موجودلیکنی نمایش قیلماقچی. کوزهتووچیلر فکریچه، طالبان بو حرکت آرقهلی پاکستانگه شونی کۉرسهتماقچی: پاکستانگه قرشی فقط پشتون کېلیب چیقیشی بۉلگن طالبان تورمهیدی، بلکه گروه نینگ برچه اعضالری آرهسیده بو مسألهده بیر تور و کېلیشوو موجود.
طالبان خوستده هم دعوا قیلیشیچه، اېتنیک آقسقاللر بعضی قوراللرینی پاکستانگه قرشی اوروش اوچون طالبانگه تاپشیرگن. چاپ اېتیلگن بیر رسمده ایکّی کیشی ینگی ایکّی راکت آتیش ماسلمهسینی طالبانگه اوزهتهیاتگنی کۉرسهتیلگن. طالبان بوندهی تصویرلرنی اعلان قیلیب، اۉزلری نینگ خلق قۉللب-قوّتلاوی بارلیگینی کۉرسهتماقچی. بیراق سوال توغیلهدی: عادي فقرالر، اگر اولر طالبان بیلن باغلیق بۉلمهسه، راکت آتیش ماسلمهسینی قندهی قیلیب سقلشی و حاضر اونی طالبانگه تاپشیریشی ممکن؟
درونلر بیلن کوچ نمایشی
طالبان حکومتی و پاکستان اۉرتهسیدهگی اوروش و تۉقنهشوو دوامیده طالبان حکومتی بیرینچی مرته پاکستانگه قرشی درون هجوملرینی عملگه آشیرگنینی دعوا قیلدی. طالبان مدافعه وزیرلیگی اېسه بیر درون نینگ اوچهیاتگنی تصویرلنگن ویدېونی نشر قیلگن.
طالبان مدافعه وزیرلیگی نینگ ادعا قیلیشیچه، پاکستان نینگ «مهم» حربي بزهلریگه، جملهدن نورخان، راولپندیده، کویتهدهگی 12-لشکر، مهمند ایجنسی خویزو کمپیده خیرپختونخواده هجوملر عملگه آشیریلگن. اوشبو وزیرلیک شونینگدېک پاکستان نینگ باشقه حربي بزهلریگه بیر نېچته هوا هجوملری قیلگنینی هم دعوا قیلگن. بیراق پاکستان فقط ایبت آباد، سوابی و نو شهرهدهگی درون هجوملرینی تصدیقلهگن و بو درونلرنی یۉق قیلگنینی بیلدیرگن. پاکستان شونینگدېک، بو درونلر تحریک طالبان پاکستان (تیتیپی) تامانیدن اوچیریلگنینی ادعا قیلگن.
طالبان مدافعه وزیرلیگی شونینگدېک، بیر هفته دوامیده خوست، ننگرهار، پروان و لوگر ولایتلریده کمیده بېش مراتهبه پاکستان درونلرینی نشانگه آلگنینی دعوا قیلگن. اوشبو وزیرلیک درونلر نینگ قولهگنینی کۉرسهتهدیگن بیر نېچته فوتوصورتلرنی هم نشر قیلگن.
البته، بو طالبان مدافعه وزیرلیگی تامانیدن درونلردن فایدهلنیش بیرینچی مرته اعلان قیلینماقده. شو بیلن بیرگه، سۉنگگی آیلر دوامیده تحریک طالبان پاکستان (تیتیپی) تجارت درونلریدن نهفقط کوزهتوو اوچون، بلکه پارتلاوچی مادّهلر یاردمیده پاکستان حربيلریگه هجوم قیلیشده هم فایدهلنگن.
گرچه پاکستان اوردوسی راکتلرگه قرشی بیر نېچته مدافعه تیزیملریگه اېگه بۉلسه-ده، اونینگ درون تهدیدلرینی تۉلیق برطرف اېتیش اوچون یېترلی حربي تخنیکي امکانیتلری یۉق. شو بیلن بیرگه، جنگری گروهلر اوچون تجارت درونلرینی بازار آرقهلی قۉلگه کیریتیش نسبتاً آسان و اولر پارتلاوچی مادّهلر یاکه راکتلرنی اۉرنهتیب، مقصدلی هدفلرنی نشانگه آلیشی ممکن. تحریک طالبان پاکستان و طالبان حکومتی اۉرتهسیدهگی علاقهلرنی حسابگه آلسک، بوندهی تجربهلر ایکّی گروه اۉرتهسیده المشینیش احتمالی هم یوقاری.
طالبان نینگ یشینیشی
پاکستان بیلن کېسکینلیک و تۉقنهشوولر کوچهییشی همده پاکستان جنگاور اوچاقلری نینگ افغانستان هوا حدودینی بوزیشی آرتیدن، طالبان نینگ اَیریم یوقاری مرتبهلی رهبرلری عامه کۉزیدن یشیریندی و اولر نینگ فعالیتی بو دورده کمهیدی. سراج الدین حقّاني اېسه خوست ولایتیدهگی بیر مسجددن چیقیب، پاکستانگه آگاهلنتیریش بېردی: بو مملکت نینگ افغانستاندهگی حرکتلری اونگه قرشی «ملي قۉزغلان و جهاد»گه سبب بۉلهدی.
سراج الدین حقّاني و اونینگ یېتکچیلیگیدهگی ترماق، اوّلگی افغانستان حکومتی بیلن اوروش دوریده پاکستان اوردوسی و اونینگ استخبارات تشکیلاتی بیلن یقین علاقهلرده بۉلگنی عیبلنگن، اما حاضر او خوست اهالیسی آلدیده بوندهی بیانات قیلماقده. بیراق طالبان نینگ کۉپلب یوقاری مرتبهلی رهبرلری پاکستان بیلن اوروش میدانیده قتنهشمهیپتی و اولر نینگ قهیېرده اېکنلیگی معلوم اېمس.
طالبان حکومتی و پاکستان اۉرتهسیدهگی کېسکینلیک کوچهیگن و افغانستان هوا حدودیده درونلر همده جنگاور اوچاقلر اوچهیاتگنده، طالبان نینگ اَیریم رهبرلری و قوماندانلری عامه کۉزیدن یشیرینیشهدی. بو یشیرینیب یوریش اسلوبی، پاکستان نینگ سۉنگگی هجوملری دوریده هم تکرارلنگن.
پاکستان جغرافیهسی بیلن تنیشلیک
طالبان نینگ اَیریم رهبرلری، قوماندانلری و کوچلری پاکستان جغرافیهسینی، اینیقسه خیبر پختونخوا و بلوچستان ولایتلرینی یخشی بیلهدی. اولر نینگ پاکستانده ایکّی اۉن ییللیک دوامیده بۉلیشی سببلی اَیریم پُستهلر، قرارگاهلر و حربي بزهلرنی تنیشی هم ممکن. بو اېسه پاکستانگه قرشی تهدید درجهسینی آشیرهدی.
باشقه تاماندن، تحریک طالبان پاکستان (تیتیپی) نینگ افغانستان طالبان حکومتی بیلن ایدیولوژیک علاقهسی موجود و حاضر اولر مینگلب جنگچیلرگه اېگه. اوشبو کوچلرنینگ پاکستان حدودیده موجودلیگی، مملکت جغرافیهسینی یخشی بیلیشی و جنگ میدانلرینی تنیشی طالبان اوچون پاکستانگه ضربه بېریش امکانیتینی کېنگهیتیرهدی.
بیراق سۉنگگی ایکّی هفته دوامیده پاکستاننینگ افغانستان حدودیگه قیلگن هجوملری اساسن اونینگ اوردوسی نینگ جنگاور اوچاقلریدن فایدهلنیشگه قرهتیلگن. حاضرگی شرایطده، پاکستان مالیوي و اقتصادي باسیم آستیده بۉلیب، شو بیلن بیرگه تحریک- طالبان پاکستان (تیتیپی)، «بلوچستان آزادلیک اوردوسی» و اسلامي دولت (داعش) خراسان بۉلیمی کبی جنگری گروهلر همده باشقه اسلامي گروهلر بیلن حدودده یوزمه-یوز کېلهیاتگنی سببلی، افغانستانگه حربي کوچ یوباریش اونینگ اوچون قیین بۉلهدی.
افغانستانده حربي تجربه اوّلگی سابق شوری اتفاقی قیزیل اوردو، شونینگدېک، امریکا و ناتو نینگ افغانستاندهگی حربي فعالیتی شونی کۉرسهتدیکی، بو مملکت جغرافیهسی اوروشلری اوچون جوده ماس و حتا دنیا نینگ اېنگ قدرتلی اوردولری هم فقط حربي چارهلر، اینیقسه یېر هجوملری آرقهلی افغانستانده تۉلیق غلبهگه اېریشه آلمهگن. شو بیلن بیرگه، گرچه پاکستان اوردوسی منطقهدهگی اېنگ قوراللنگن اوردولردن بیری بۉلسه و پاکستان یگانه هسته قورالیگه اېگه مسلمان دولت بۉلسه-ده، افغانستانگه یېر کوچلرینی یوباریش قیمت و خوفلی بۉلهدی.
صنعي عقل
طالبان جمهوریت توزومی دوریده اۉز تبلیغات و ترغیبات ماشینی اېنگ کم منبعلر بیلن تشکیل قیلگن و حتا بو بارهده جمهوریت تیزیمیدن اۉتیب کېتگن. جمهوریت توزومی نینگ جماعتچیلیک و ترغیبات خادملری، ایلغار واسطهلر، کۉپراق انسان منبعلری و کېنگ مالیوي منبعلرگه اېگه بۉلیشیگه قرهمهی، طالبان نینگ اوروشدهگی پراپگنده حکایهسینی یېنگالمهگن. اۉشه دورده طالبان کوچلری پُستهلر، قرارگاهلر و حربي پازیتسيهلرگه هجوم قیلگنده، هجوملر حقیدهگی معلومات، رسم، ویدېو و تفصیلاتلرنی اۉز مطبوعات مسوولیتیگه جۉنهتگن، بو علاقه نینگ کۉپی وتسپ و شونگه اۉخشهش واسطهلر آرقهلی عملگه آشیریلگن. حاضر اېسه طالبان حکومتی جمهوریت توزومیدن قالگن برچه ترغیبات منبعلری و امکانیتلریگه اېگه بۉلیب، بونگه قۉشیمچه روشده اوروش پراپگندهسی بۉییچه تجربهنی هم اۉز قۉلیده سقلب توریبدی.
سۉنگگی ایکّی هفته دوامیده، طالبان حکومتی و پاکستان اۉرتهسیدهگی کېسکینلیک آشگن پیتده، طالبان اۉز ترغیبات کوچلرینی و اجتماعي ترماقلردهگی فعاللری آرقهلی پاکستانگه قرشی پراپگنده اوروشیگه سفربر قیلگن. حتا شو کېسکینلیک دوریده، طالبان نینگ ترغیبات فعالچیلری صنعي عقل امکانیتلریدن فایدهلنگن حالده، جنگاور اوچاقلر، حربي درونلر، تانکلر، راکتلر و باشقه حربي تخنیک نینگ کۉپلب ویدېولری و صورتلرینی نشر قیلگن. طالبانگه یقین فایدهلنووچیلر اېسه فارس، پشتو، اوردو، انگلیس و عرب تیللریده پاکستانگه قرشی ترغیبات و زۉرآورلیک مضمونیدهگی محتوالر ترقتگن.
طالبان ترغیبات ماشینی صنعي عقل دن فایدهلنیب، درونلر آرقهلی پاکستان حربي قرارگاهلریگه هجوم قیلگنینی و بعضی پاکستان جنگاور اوچاقلرینی یۉق قیلگنینی کۉرسهتهدیگن صورتلر و ویدېولرنی نشر قیلماقده. شونینگدېک، طالبان نینگ راکت، تانک و مدافعه تیزیملریگه اېگه بۉلهیاتگنینی کۉرسهتهدیگن صورت و ویدېولر هم ترقهتیلگن. حتا صنعي عقل یاردمیده یرهتیلگن بیر تصویر هم نشر قیلینگن بۉلیب، اونده طالبان نینگ سایبری کوچلری هجوملر عملگه آشیریشگه اورینهیاتگنینی کۉرسهتهدی. بیراق بو صورتلر و ویدېولر حقیقتگه تۉلیق ماس اېمس؛ اولر نینگ بیر قِسمی صنعي عقل تکنالوژيسی یاردمیده ایشلب چیقیلگن و اجتماعي ترماقلرده پراپگنده اوروشی دایرهسیده ترقهتیلگن.
بو حالتلر شونی کۉرسهتهدیکی، طالبان جمهوریت توزومی قولهگنیدن سۉنگ اۉز ترغیبات و پراپگنده قوّتینی مستحکملهگن و حاضر صنعي عقل واسطهلریدن فایدهلنگن حالده کوچ نمایشی قیلماقده.
طالبان جمهوریت توزومی، امریکا و ناتوگه قرشی افغانستاندهگی پراپگنده اوروشیدهگی تجربهسیدن فایدهلنگن حالده، حاضرگی پاکستان بیلن کېسکینلیک و تۉقنهشوولرده هم شو تجربهنی قۉلهماقده. پاکستان حدودیده راکت، تانک یاکه یېر هجوملری عملگه آشیریلگنده، اولر نینگ صورت و ویدېولری تېزده اجتماعي ترماقلرده اعلان قیلینهدی، بو اېسه طالبان کوچلری نینگ روحیتینی کۉتریش مقصدینی کۉزلهیدی. اوشبو محتوا کېینچهلیک اوردو، انگلیس و عرب تیللریده هم ترقهتیلهدی، شونده اونینگ ترغیبات تأثیری ینه-ده کوچهیهدی.
شو بیلن بیرگه، طالبان نینگ حربي و خوفسیزلیک ترغیباتیده صنعي عقل امکانیتلریدن فایدهلنیشیگه هېچ قندهی چېکلاو قۉییلمهگن و بو اولر نینگ اوشبو واسطهلردن اېرکین فایدهلنیشیگه امکان بېرماقده.
طالبان و هندیستان تأثیری
باشقه تاماندن، پاکستان طالبان نینگ قَیته حاکمیتگه کېلگن دوریده افغانستانده هندیستان نینگ فعالیتی آشهیاتگنیدن خواطرده و بونی اۉز منفعتلریگه تهدید صفتیده کۉرهدی. خواجه آصف پنجشنبه (7 حوت) کونی ایکس ترماغیده یازیشیچه، افغانستاندهگی طالبان حکومتی «ایشانچسیز» و هندستان نینگ وکیلی حسابلنهدی. اونینگ تأکیدلشیچه، طالبان هندستان نامیدن پاکستاننی «باستیریب کیریش»گه نشانلهماقچی، اما پاکستان کوچلری بو هجوملرگه «قطعي جواب» قَیترهدی. هندستان هم خواهلهیدیکی، پاکستان افغانستانده اۉز غربي قۉشنیسی بیلن کېسکینلیکده بۉلسین. بوندهی حالت اسلام آبادنی غربي چېگرهلرده بند قیلهدی و شو بیلن بیرگه دهلی اۉز منفعتلرینی منطقهده اېرکینراق ایلگری سوریشی ممکن. سۉنگگی بیر نېچه اۉن ییللیکده هندستان بیر نېچه بار افغانستاندن پاکستانگه باسیم واسطهسی صفتیده فایدهلنیشگه حرکت قیلگن. حاضرگی پیتده هم، طالبان حکومتی پاکستان بیلن مثلی کۉریلمهگن کېسکینلیککه دوچ کېلگن بیر پلّهده، دهلی افغانستاندهگی اۉز رۉلینی آشیریشگه حرکت قیلماقده. سۉنگگی بېش آی ایچیده هندستان بیر نېچه بار افغانستان نینگ یوقاری مرتبهلی هیئتلرینی قبول قیلگن، بو اېسه طالباننی جمهوریت توزومی دوریدهگی کبی دهلی بیلن علاقهلرگه تهیهنیشگه اوندهماقده.
اما جمهوریت توزومی تجربهسی شونی کۉرسهتدیکی، دهلی اوچون فقط افغانستاندهگی حاکمیت گروهی بیلن علاقهلر مهم بۉلیب، جمهوریت توزومی یاکه طالبان حکومتی آرهسیده فرق قیلمهیدی. کابل طالبان قۉلگه توشگچ، هندستان افغانستاندهگی اتفاقچیلرینی تشلب کېتدی و اېواکواتسیه رسلریده فقط اېلچیخانه خادملری و هندستانلیک فقرالرنی آلیب چیقدی؛ دهلی بیلن یقین بۉلگن جمهوریت حکومتی نینگ یوقاری مرتبهلی رهبرلرینی اېواکواتسیه قیلیش اوچون هېچ قندهی همکارلیک قیلمهگن.
طالبان پاکستان بیلن کېسکینلیکنی کوچهیتیرگنیده، دهلی طالبان بیلن علاقهلرنی کېنگهیتیریشگه حرکت قیلدی و افغانستاننینگ هندستاندهگی اېلچیخانهسی و قنسوللیکلرینی اوشبو گروهگه تاپشیردی. بیراق، هندستانگه تهیهنیش اونینگ اساسي مقصدی افغانستانده اۉز منفعتلرینی تأمینلش و بو مملکت جغرافیهسیدن پاکستانگه باسیم واسطهسی صفتیده فایدهلنیش بۉلگن بعضی تحلیلچیلر تامانیدن «استراتژیک خطا» صفتیده بهالنماقده.
شو بیلن بیرگه، پاکستان طالبان بیلن سالیشتیرگنده سېزیلرلی حربي کوچگه اېگه، طالبان اېسه اساسن اوروشلریگه تیار و هېچ بیر دولت اولرنی حربي یاکه لاگیستیکه جهتیدن قۉللب-قوّتلهمهیدی. پاکستان اۉزی نینگ بعضی حربي تخنیکلرینی ایشلب چیقرهدی و هندستان بیلن اوزاق ییللیک رقابت سببلی حربي ساحهده دایمي روشده سېزیلرلی سرمایه گزارلیک قیلگن. بیراق، حاضرگی وضعیتده مهم سوال شوکی: طالبان پاکستانگه قندهی جواب بېرهدی و پاکستان هوا هجوملریده کۉپراق تینچ اهالی نینگ اۉلیمینی قندهی آلدینی آلهدی.
