خالد محمدی
طالبان مدافعه وزیرلیگی اوشبو گروه نینگ پاکستان بیلن اوروشیگه رهبرلیک قیلیش قاری فصیح الدین فطرت، یعنی گروه اوردوسی باشلیغی ذمّهسیده اېکنینی اعلان قیلدی. مذکور وزیرلیک تبلیغات ویدېوسینی هم نشر قیلدی. اونده قاری فصیح الدین فطرت نینگ مدافعه وزیرلیگی بناسیده جایلشگن اوروشنی باشقریش مرکزیگه کیریب کېلگن لحظهسی عکس اېتگن. ویدېوده او پشتو تیلیده طالبان قوماندانلری بیلن صحبتلشیب، عملیاتلرنی باشقریش جریانینی کوزهتیب بارهدی. بو صحنه پاکستان بیلن اوروشنی باشقریشده اونینگ رۉلینی نمایش اېتیش مقصدیده اتهیلب یارقین طرزده کۉرسهتیلگن.
قاری فصیح آلدین فطرت پاکستانلیک حربيلرگه آگاهلنتیریش بېریب، طالبان «برماق بیلن اوریشگه مشت بیلن جواب بېرهدی»، دېب ایتدی و طالبان کوچلری حتا پاکستان حربيلرینی اۉز مرکزلریده، حتی اسلامآبادده هم نشانگه آلیشگه قادر اېکنینی دعوا قیلدی. او شوندهی دېدی: «مجاهدلر (طالبان کوچلری) قصاصکارانه عملیاتلرنی دیورند چیزیغی بۉیلب پاکستان پُستهلریگه قرشی باشلهدی و الله نینگ فضلی بیلن دشمن نینگ کۉپلب پُسته لری قۉلگه آلیندی، پاکستان حربي رژیمی و اونینگ پولیسلریدن کۉپلب کوچلر اۉلدیریلدی. مسلمان افغانستان خلقیگه شونی کفالتلهیمیزکی، هېچ قچان هېچ کیم نینگ تجاوزینی جوابسیز قالدیرمهیمیز. پاکستان حربي رژیمیگه خبریمیز شوکی، اگر مملکتیمیز نینگ بیرار نقطهسیگه ینه تجاوز قیلسه، بوندن هم قطعيراق جواب آلهدی.»
طالباننینگ قندهاري قناتی
بو ایلک بار طالبان پاکستان بیلن اوروشدهگی قوماندانلیکنی تاجیکتبار بۉلگن قاری فصیح الدین فطرت گه تاپشیرماقده. حالبوکه، قاری فصیح آلدین فطرت اوّلگی افغانستان حکومتی بیلن اوروش دوریده بدخشان و تخار ولایتلریده تاجیک تبار طالبان کوچلریگه رهبرلیک قیلگن و اونینگ اساسي تجربهسی چریکی اوروشلری بیلن چېکلنهدی. رقاری فصیح الدین فطرت نینگ پاکستان بیلن اوروشگه رهبر اېتیب تنلنیشی طالبان نینگ قندهاري قناتی تامانیدن اۉیلنگن و حساب-کتابلی قدم صفتیده بهالنماقده. اوّلگی چېگرهوي تۉقنهشوولرده طالبان ایچیدهگی قندهار گروهی پاکستان بیلن اوروشنی باشقهریب کېلهیاتگنی حقیدهگی تصور شکللنگن اېدی. بیراق بو سفرگی کېسکینلیک و تۉقنهشوولر دوریده قندهار طالبان مملکت نینگ شمالي-شرق منطقهسیدهگی تاجیک تبار طالبان کوچلرینی هم اوشبو اوروشگه جلب قیلگن.
طالبان حکومتی دیورند چیزیغی نینگ نریگی تامانیده پاکستان حربيلری نینگ پُسته لری اېگهللنگنی حقیده دعوا قیلهیاتگن بیر پیتده، مدافعه وزیرلیگی بناسیده قندهاري شخصلر کۉرینمهدی و اوروشنی باشقریش مرکزیده فقط قاری فصیح الدین فطرتگینه کۉزگه تشلندی. طالبان نینگ باشقه یوقاری مرتبهلی عملدارلری قهیېرده اېکنی نامعلوم اېدی، بیراق مدافعه وزیرلیگی بناسیده عیناً قاری فصیح الدین فطرت نینگ اۉزی حاضر بۉلگنی کوزهتیلدی.
طالبان رهبریتی توزیلمهسی ایچیده بویروقلرگه بۉیسونیش، اینیقسه ملا هیبت الله آخوندزاده و اونینگ ادارهسی تامانیدن بېریلگن کۉرسهتمهلرگه اطاعت قیلیش اوستوار حسابلنهدی. بو بویروقلرگه قرشی چیقیش یاکه اولرنی اعتبارسیز قالدیریش آغیر و قیمتگه توشهدیگن عاقبتلرگه آلیب کېلیشی ممکن. قندهاري طالبان پاکستان حدودیگه کیریش اسلام اباد نینگ کېسکین رئاکسیونسیگه سبب بۉلیشینی یخشی بیلردی و عیناً شوندهی شرایطده اوروشگه رهبرلیک قیلیش وظیفهسینی قاری فصیح الدین فطرتگه تاپشیردی.
اوشبو مسوولیتنی قاری فصیح الدین فطرت گه تاپشیریش ینه شونی انگلهتردیکی، پاکستان بیلن یوزمه-یوز کېلیش فقط طالبان نینگ عمومي ایستهگی یاکه فقط قندهار حدودیدهگی پشتونلرنینگ قراری اېمس، بلکه قاری فصیح الدین فطرت اطرافیده جمعلنگن تاجیک تبار طالبان کوچلری هم بو قرارنی قۉللب-قوّتلهیاتگنینی بیلدیرردی. آلدینگی چېگرهوي تۉقنهشوولرده اوروشگه قوماندانلیک و اونی باشقریش قندهاري طالبان قۉلیده بۉلگن. جاري ییل نینگ میزان آییده ملا یعقوب، طالبان مدافعه وزیری، قندهارگه باریب، پاکستان حربيلریگه قرشی اوروشگه قندهار و هلمند ولایتلریده شخصن رهبرلیک قیلگن.
خوف-خطری یوقاری بۉلگن قرهمه-قرشیلیک
پاکستان هستوي قورالگه اېگه بۉلگن یگانه مسلمان مملکت بۉلیب، اونینگ اوردوسی منطقهدهگی اېنگ قدرتلی قۉشینلردن بیری حسابلنهدی. بو دولت ازلي رقیبی بۉلگن هندیستان بیلن کېسکین رقابت طفیلی حربي ساحهگه جوده کتّه مبلغ اجرهتیب کېلهدی.
پاکستان چین بیلن همکارلیکده ایشلب چیقریلگن جیاف–۱۷ تندر (JF-17 Thunder)، امریکاده ایشلب چین، اف–۱۶ فایتینگ فالکن (F-16 Fighting همده زمانهوي ردر و اوزاق مصافهلی راکتلر بیلن جهازلنگن Falcon) ساخت امریکا و ۱۰سی قیرووچیلریگه اېگه. (Chengdu J-10C) امریکا و چین تکنالوژيلری نینگ اویغونلشووی آرقهلی پاکستان اۉز حربي-هوا کوچلری صلاحیتینی امکان قدَر یوقاری درجهده سهقلب قالیشگه اینتیلگن. قَیته تیکلش و مودرنیزتسیه قیلیش اېسه بو مملکت نینگ اساسي حربي اوستوار یۉنهلیشلریدن بیری بۉلیب قالماقده.
سۉنگگی تۉرت آی ایچیده پاکستان بیر نېچه بار افغانستان حدودی نینگ اَیریم قِسملرینی، جملهدن کابل شهرینی هم هوا هجوملری بیلن نشانگه آلدی. بیراق حاضرگچه طالبان نینگ یوقاری مرتبهلی عملدارلرینی بېواسطه نشانگه آلیشگه قۉل اورگنی یۉق. اوشبو هجوملر پاکستان اوردوسی تامانیدن طالبانگه قۉرقوو سالیش و باسیم اۉتکزیش مقصدیده عملگه آشیریلگن. مقصد طالباننی اسلام اباد نینگ تحریک طالبان پاکستان (تیتیپی) تهدیدیگه قرشی چارهلر کۉریش یاکه اونی پاکستان حدودیده برطرف اېتیش حقیدهگی طلبلرینی قبول قیلیشگه مجبور اېتیش دیر.
اما طالبان کوچلری کنر و خوست ولایتلریدن پاکستان حدودیگه کیرگن پیتده، طالبان مدافعه وزیرلیگی نینگ رسمي صحیفهسی اوروشنی باشقریش و نظارت قیلیش جریانیده مدافعه وزیرلیگی قرارگاهیده بۉلگن قاری فصیح الدین فطرت نینگ صورتینی نشر قیلدی. شوندن سۉنگ طالبان سۉزچیسی ذبیح الله مجاهد اجتماعي پلاتفورملرده بیر میلیون 100 مینگدن آرتیق کوزهتووچیگه اېگه اوشبو صورتنی اوروشگه قوماندانلیک قیلهیاتگن پیتدهگی حالتده قَیته اولشدی. طالبان نینگ اخبارات و ترغیبات اپاراتی تامانیدن قیلینگن بو حرکت اوشبو گروه اوردوسی باشلیغی قاری فصیح الدین فطرت نینگ قهیېرده اېکنینی آشکار قیلدی و اونی پاکستان تامانیدن احتمالي هوا هجومی خوفی آستیده قالدیردی.
شوندن سۉنگ، طالبان کوچلری خوست و کنر ولایتلریده بیر نېچته پاکستان پُسته لری و حربي قرارگاهلرینی اېگهلهگنینی دعوا قیلگچ، پاکستان اوردوسی طالبانگه قرشی « غضب للحق» حربی عملیاتینی باشلهگنینی اعلان قیلدی. شوندن کېین هوا هجوملری کابل، قندهار و پکتیا ولایتلریگه عملگه آشیریلدی. قاری فصیح الدین فطرت طالبان نینگ مرکزي حاکمیت هستهسیدهگی حل قیلووچی شخصلر قطاریگه کیرمهیدی و اونینگ تأثیری کۉپینچه تاجیک تبار طالبانگه. شونینگدېک، اوّلگی افغانستان حکومتی بیلن اوروش دوریده، بعضی باشقه طالبان یېتکچیلریدن فرقلی اۉلهراق، او پاکستان استخبارات ادارهسی بیلن ثمره لی علاقه اۉرنته آلمهگن.
اگر پاکستان اوردوسی طالبان نینگ مدافعه وزیرلیگی بناسینی نشانگه آلگنیده، قاری فصیح الدین فطرت پشتون نسللی بۉلمهگنی سببلی، اونی نشانگه آلیشگه نسبتاً ایچکی سېزگیرلیک احتمال قندهار فراکسیونسیدن بۉلگن یوقاری درجهدهگی بیر پشتون رسميگه نسبتاً کمراق بۉلردی.
طالبان حکومتی عملیاتلرنی پاکستان حدودیده باشقریشنی فصیح الدین نینگ ذمّهسیگه تاپشیرگن بۉلسه-ده، طالبان نینگ افغانستاندهگی قَیته حاکمیتی دوامیده اونینگ وکالتلری و حربي کوچی حکومت توزیلمهسیده کمهیگن. طالبان حاکمیتی نینگ دستلبکی ییللریده قاری فصیح الدین گه یقین کۉپلب تاجیک نسللی قوماندانلر مدافعه وزیرلیگیده فعالیت یوریتگن، اما وقت اۉتیشی بیلن بو شخصلر نینگ سانی کمهییب، اونینگ تأثیر دایرهسی تارهیگن.
پاکستان اوردوسی افغانستاندهگی طالبانگه قرشی هجوملرده بو گروه نینگ 228 اعضاسی اۉلدیریلگنی و 314 اعضاسی یرهلنگنینی معلوم قیلگن. پاکستان اوردوسی بیاناتیده ایتیلیشیچه، طالبان بیلن تۉقنهشوولرده 12 نفر اوشبو مملکت عسکری هلاک بۉلگن و 27 کیشی یرهلنگن. باشقه تاماندن، طالبان اېسه اۉزلری نینگ پاکستان کوچلریگه هجوملریده 75 نفر پاکستان عسکری اۉلدیریلگن و 48 کیشی یرهلنگنینی دعوا قیلماقده. تامانلرنینگ اۉلیم و جراحتلر حقیدهگی حکایهلری اۉرتهسیده سېزیلرلی فرق بۉلسه-ده، طالبان توزیلمهسیده اهمیت کسب اېتهدیگن نرسه قاری فصیح الدین فطرت نینگ اېگهلهگن موقعی دیر. هوا اوستونلیگی انیق بۉلگن مملکتگه قرشی اوروشنی آچیق باشقریش، یکوني قرارلر هنوز قندهار مرکزیده قبول قیلینهیاتگن شرایطده، اونینگ تأثیری آشگنیدن کۉره، سۉنگگی ییللرده طالبان کوچ توزیلمهسیده موقعی تارهیگن شخصگه خوفلی بیر وظیفهنی تاپشیریش بېلگیسی صفتیده قرهلیشی ممکن.
