اسلامالدین جرأت
ساعت آلتی تانگده. پیشاورنینگ مهاجرلر یشهیدیگن محلهلریدن بیری تاج آبادده اذان آوازی اېشیتیلهدی. حماسه، اۉن بېش یاشده، کۉزلرینی آچهدی، اما جاییدن قیمیرلهمهیدی. یانیده، دېواري الماریگه آسیلگن مکتب نینگ آق اونفرمی توریبدی، کيیش اوچون اېمس، سقلب قۉییش اوچون.
او هر کېچه اوخلشدن آلدین و هر تانگ اونگه قرهیدی. بو ایش اونگه عادت بۉلیب قالگن؛ معنانی تیریک سقلب تورهدیگن بیر رسم-رسوم. آتهسی اوینینگ تارگینه خانهسیده اۉتیریب، چای ایچماقده؛
– «مېن قچانکی یواناچسیآر ادارهسیگه باریب سۉرهسم، جواب هر دایم بیر خیل بۉلهدی: کېینگی هفتهده معلوم بۉلهدی. قریب بېش ییلدن بېری شو جوابنی اېشیتهمن.»
حماسه تۉرت آیدن بېری نه مکتبگه بارگن، نه اویدن تشقریگه چیققن. اونینگ پاکستانده بۉلیشی قانوني اېمس. او کاغذلر آرهسیده قملیب قالگن اسمی تیزیمده بار، اما مدتی اۉتگن.
سکوت قیلهدیگن کاغذلر
خیرهلشگن، اېسکیرگن قیزیل قالین اوستیده بیر پلاستیک چنته یاتیبدی. حماسه آنهسی اونی قۉلیگه آلیب، ورقلهی باشلهیدی:
- یواناچسیآر رۉیخطدن اۉتگنلیک حجتی؛
- تصدیق مُهری باسیلمهگن ویزه اوزهیتیریش عریضهسی؛
- آته نینگ شناسنامه و پاسپورتیدن بیر نسخه؛
- پاکستانلیک اوی اېگهسی نامیگه یازیلگن ایکّی-اوچته برق و گاز ورقی.
آنهسی دېیدی: «بیزده برچه کاغذلر بار، اما اولرنینگ هېچ بیری جواب بېرمهیدی. بو کاغذلر بیزنی نه قانوني قیلهدی، نه ناقانوني. اولر فقط بیزنی جیم قیلهدی.»
حماسه بو چنتهنی «بلکه چنتهسی» دېب اتهیدی.
رسمي آماری معلوماتلرگه کۉره، پاکستانده ایسیسی و پیاوآر کارتلری بیلن رۉیخطدن اۉتگن ایکّی میلیوندن آرتیق افغانستانلیک قاچقین بار اېدی؛ بو کارتلر اۉتگن ییلی بېکار قیلینگن. بوندن تشقری، یوز مینگلب آدملر معلق حالتده یشهماقده: ویزهلری مدتی اۉتگن، اوچینچی مملکتلرگه کۉچیریلیشی اېسه کېچیکتیریلگن. بو آدملر نه رسمي قاچقین، نه دېپورت قیلینهیاتگنلر اولر حقوقي بۉشلیقده سوزیب یوریبدی.
تیلفونده بۉلگن مکتب
ساعت تۉقّیز تانگده. اطرافدهگی مکتبلردن پاکستانلیک اۉقووچیلرنینگ شاوقینی اېشیتیلهدی. حماسه آنهسینینگ تیلفونینی آلیب، «افغانستان قیزلری اوچون آنلاین تعلیم» ناملی تلگرام کانالیگه کیرهدی.
بوگون ریاضی درسی. تورکيهده استقامت قیلهیاتگن افغانستانلیک بیر اۉقیتووچی فورموللرنی توشونتیریپتی. حماسه دفترینی آچیب، یازیب بارهدی. اما سوالی بۉلسه هم، سۉرهی آلمهیدی؛ صنف بیر تمانلمه، اونده 200 دن آرتیق اۉقووچی بار.
او دېیدی: «حضوری مکتبده قۉلیمنی کۉترردیم. بو یېرده توشونمسهنگ، فقط ویدېونی قیته-قیته قۉیهسن.»
او ویدېونی اوچ مرته کۉرهدی، اما بری بیر توشونمهیدی.
توشدن کېین انگلیس تیلی درسی. او بیر جملهنی بلند آوازده تکرارلهیدی: « I want to be a doctor» کیچیک اوکهسی باشینی کۉترهدی: «اخیر سېن مکتبگه بارمهیهپسن-کو. قندهی قیلیب دوکتور بۉلماقچیسن؟» حماسه تلفوننی اۉچیرهدی.
یۉق بۉلگن دۉست
ایکّی آی آلدین سمیرا، حماسه نینگ دۉستی و صنفداشی، عایلهسی بیلن کاناداگه کېتدی. کېتیشیدن آلدین قۉنغیراق قیلیب دېدی: «سېن هم تېز آرهده کېلهسنگ. سېنی کوتهمن.» حماسه هنوزگچه قۉنالغهده توشیریلگن آخرگی صورتنی سقلب یورهدی. اۉشه کوندن بېری اتیگی ایکّی پیام کېلگن: «بو یېر ساووق، لېکن مکتب یخشی.» «قچان کېلهسیز؟» حماسه جواب بېرمهدی؛ «سمیرا کېتگنیده، حسد قیلیهپمن دېب اۉیلهدیم. اما یۉق. فقط اۉزیم نینگ یرمیم کېتگندېک حس قیلدیم. سمیرا یشهیپتی. مېن اېسه کوتیهپمن.» اېندی او پیاملرگه قرهمهیدی.
یۉق بۉلگن قانون
آتهسی توشدن کېین ساعت ایکّیلرده محلي وکیل بیلن اوچرهشهدی. مصلحت حقی، بېش مینگ روپيه؛ بو اوچ کونلیک آغیر محنت درآمدی. وکیل حجتلرنی اۉقیب چیقیب دېیدی: «سیز نه رسمي قاچقینسیز، نه عمل قیلهدیگن ویزهنگیز بار، نه دېپورت حقیده آگاهلنتیریش. سیز معلق حالتدهسیز.» آتهسی سۉرهیدی: «نیمه قیلهیلیک؟» وکیل یېلکه قیسهدی: «ویزه اوزهیتیریش جریانی باشلنیشینی کوتینگ یاکه یواناچسیآر ایجابي جواب بېریشینی.» آتهسی اویگه قَیتگچ، حماسه سۉرهیدی: «نیمه دېدی؟» آتهسی اچّیق تبسم بیلن جواب بېرهدی: «کوتینگ، دېدی.» بو سۉز حماسه اوچون اېندی معناسینی یۉقاتگن.
حرکت قیلمهیدیگن تقویم
خانه دېواریده 2025-ییل تقویمی آسیلگن؛ بو حماسه مکتبگه بارگن آخرگی ییل اېدی. حلی هم سپتامبر آیی آچیق توریبدی.
15-سپتامبر آستیده: «9-صنف نینگ بیرینچی کونی.»
28-سپامبر آستیده: «ریاضی امتحانی یخشی بها.»
شوندن کېین، هېچ نرسه یۉق.
حماسه دېدی: «اۉیلردیم، اگر تقویمنی اۉزگرتیرمسم، بلکه وقت تۉختهب قالهدی، لېکن وقت باشقهلر اوچون دوام اېتهدی. فقط مېن اوچون توریبدی.»
اوی، لېکن اوی اېمس
اوی اېگهسی هر آی اجاره پولی آلیش اوچون کېلهدی. او یخشی معامله قیلووچی، اما سۉرهیدی: «ویزهنگیز اوزهیتیریلدیمی؟»
اۉتگن آی شوندهی دېدی: «اگر ویزه اوزهیتیریلمسه، مېن هم معماگه دوچ کېلهمن. پولیس تېکشیرهدی.» شوندن بېری، حماسه هر اېشیک آوازیدن قۉرقهدی. آنهسی دېیدی: «بو یېرده دېیرلی بېش ییلدن بېری یشهیهپمیز، لېکن هېچ قچان بو یېر بیز نینگ اوییمیز اېکنلیگینی حس قیلمهگنمن.»
شکلسیز کېلهجک
آنه سۉرهیدی: «اگر مکتبگه قَیته آلسنگ، کیم بۉلیشنی خواهلهیسن؟» حماسه بیر زوم سکوت قیلهدی-ده، دېیدی: «اوّل شفاکار بۉلیشنی خواهلردیم. حاضر اېسه فقط مکتبگه اېگه بۉلیشنی ایستهیمن.» آوازی تیترهیدی و دوام اېتهدی: «اوّل آرزولریم بار اېدی. حاضر اېسه فقط تیریک قالیشنی خواهلهیمن.» ینه بیر تانگ- اۉشه کوتیش.
ینه بیر تانگ
اونیفرم هنوز آسیلگن. تقویم هنوز سپتامبر 2025 ده قالگن. «احتمال» چنتهسی هنوز چوکی اوستیده. حماسه وضو قیلهدی، نماز اۉقيدی و تلفونینی آلهدی؛ ینه بیر آنلاین صنف، ینه بیر کون. او اېندی سۉرمهیدی: «بوگون نیمه ینگیلیک؟»
آمارده کۉرینمهیدیگن نرسه.
حماسه هېچ قندهی آمارده قید اېتیلمهگن؛ نه رسمي قاچقین، نه اۉقووچی، نه هَیدهلگن. اما او حقیقي. اونینگ اونیفرمی حقیقي. اونینگ تقویمی هم حقیقي.
«مېنینگ حیاتیم توگللنمهگن بیر جمله. باشلنگن، اما قندهی توگهشینی بیلمهیمن. فقط شونی بیلهمنکی، او هنوز دوام اېتماقده.»
