طالبلرگه قرشی بۉلگن تنیقلی حربي شخصلردن بیری جنرال اکرامالدین سریع نینگ جسدینی دفن اېتیش مراسمی شنبه کونی (6 جدی) تهران شهریده افغانستانلیک مهاجرلرنینگ کېنگ اشتراکی بیلن اۉتکزیلدی. او جمهوریت دوریده بغلان و تخار ولایتلریده پولیس قوماندانی صفتیده فعالیت آلیب بارگن. جنرال سریع جمهوریت دوریده هم، اونینگ قولهشیدن کېین هم طالبلرنینگ قطعي تنقیدچیسی بۉلیب کېلگن.
اکرامالدین سریع تهران شهری نینگ «ولی عصر» کۉچهسیده ایرانده استقامت قیلهیاتگن سابق حربيلرگه یاردم کۉرسهتیش اوچون دفتر آچگن و اولرنینگ یشش مدتینی اوزهیتیریش مسألهلریده همکارلیک قیلیب کېلگن. او عیناً شو ادارهدن چیققنیدن سۉنگ بیر نېچه هجومچی تامانیدن نشانگه آلینگن و افغانستان اوردوسی نینگ سابق کندکلریدن بیرینینگ قوماندانی بۉلگن محمدامین الماس بیلن بیرگه هلاک بۉلگن.
تخمیناً ایکّی ییل آلدین طالبان حکومتی افغانستان آزادلیک جبههسی نینگ قوماندانی و اوّلگی حکومت حربيلریدن بیری بۉلگن اکمل امیر نینگ طالبلر بیلن بۉلگن تۉقنهشووده هلاک بۉلیشیدن کېین، اونینگ جسدینی خلق اشتراکیده دفن اېتیش و دفن مراسمینی اۉتکزیشگه رخصت بېرمهگن اېدی. اکمل امیر کاپیسا ولایتینینگ حصه اوّل کوهستان اولسواللیگی «سربند اولیه» قیشلاغیده دفن اېتیلگن. اما اکرام الدین سریع سورگونده، تهران شهریده دفن قیلیندی.
اکرام آلدین سریع نینگ تهراندهگی دفن مراسمیده مینگلب افغانستانلیک مهاجرلر اشتراک اېتدی. طالبلرگه قرشی بۉلگن بیر شخص نینگ دفن مراسمیده مهاجرلرنینگ کېنگ قتنهشووی شونی کۉرسهتهدیکی، گرچه طالبلر افغانستان جغرافیهسینی نظارت قیلهیاتگن بۉلسهلر-ده، اولر نینگ مخالفلری دنیا نینگ تورلی بورچکلریده، جملهدن ایرانده هم موجود بۉلیب، طالبلرگه قرشی شخصلر بیلن اۉز بیردملیگینی سقلب کېلماقده.
اکرامالدین سریع نینگ حربي فعالیتی و طالبلرگه قرشی تنقیدي موقعی بیلن بیر قطارده، او سۉنگّی ییللرده کورهش حقیدهگی شخصي روایتینی شعر و ویدېو شکلیده هم افاده قیلیب کېلگن. او اۉزی نینگ بیر نېچه ویدیولریده آهنگدار طرزده اۉزی اجرا اېتگن شعرلریدن بیریده شوندهی دېیدی: «رسم من بود پیکار، راه من بود دشوار. بزم خون کنید برپا، جشن ارغنون دارم.». او تهرانده سوءِقصد نتیجهسیده اۉلدیریلگنیدن سۉنگ، اونینگ قهرمانانه شعرلرنی اۉقياتگن ویدیولری افغانستان اجتماعي ترماقلریده کېنگ ترقهلدی. ویدیولردن بیریده او موترده اۉتیرگن حالده شوندهی دېیدی: «بویوک انسانلر حیاتده اۉزلریدن گپ-سۉز قالدیرهدیلر. کورهش حرص اېمس، بو محبت دیر.»
تهران نینگ موضعی
اېران اسلام جمهوریتی افغانستان نینگ آلدینگی حکومتیگه منسوب بۉلگن اوشبو جنرال و ینه بیر سابق حربي نینگ سوءِقصد بیلن اۉلدیریلیشیدن اوچ کون اۉتگونیگه قدَر بو بارهده هېچ قندهی رسمي موضع بیلدیرمهدی. حالبوکه، اوشبو سوءِقصد چهارشنبه کونی کېچقورون (3 جدی) اېران پایتختی تهران شهری نینگ «ولی عصر» کۉچهسیده صادر بۉلگن و ایرانده یشهیاتگن افغان پناهجۉیلری همده سابق حربيلر نینگ خوفسیزلیگینی تأمینلش مسألهسیده جدّي سواللرنی یوزهگه کېلتیرگن.
تهران حاکمی حسین خوش اقبال شنبه کونی مذکور سوءِقصد بۉییچه تېکشیروولر دوام اېتهیاتگنینی، بیراق حلی «یکوني خلاصهگه» کېلینمهگنینی ایتدی. اونینگ سۉزلریگه کۉره، تېرگاو نتیجهلری کېینراق اعلان قیلینهدی. اَیریم سیاسي آقیملر و طالبلرگه قرشی کوچلر بو سوءِقصد طالبلر تامانیدن عملگه آشیریلگنینی ادعا قیلماقده. «افغانستان آزادلیک جبههسی نینگ» بیاناتیده اوشبو قاتللیک طالبان اجنتلر تامانیدن صادر اېتیلگنی تأکیدلنگن. بیاناتده شوندهی دېییلهدی:
«افغانستان آزادلیک جبههسی اوشبو جنایتچیلیککه اساسلنگن، غیرِ انساني و ترورچیلیک حرکتینی طالبان ترورچی گروهی تامانیدن افغانستان نینگ سابق حربيلرینی جسماناً یۉق قیلیش سیاستی نینگ بیر قِسمی دېب حسابلهیدی. ناقانوني و باسقینچی طالبان امیرلیگی سابق افغانستان حربيلرینی اۉزی نینگ ناقانوني و غیرِ شرعي حکمرانلیگیگه قرشی پوتنسیال تهدید صفتیده کۉرهدی و سۉنگگی تۉرت ییل دوامیده اولرنی تعقیب قیلیش، تهدید قیلیش، سوءِقصد اویوشتیریش و یۉق قیلیش یۉلیده هېچ قندهی جیغرافیه، دیني، اخلاقي و حقوقي چېگرهنی تن آلمهگن و هنوز تن آلمهیدی.»
حاضرگچه طالبلر اوشبو ایکّی نفر سابق حربي نینگ سوءِقصد بیلن اۉلدیریلیشیگه نسبتاً هېچ قندهی مناسبت بیلدیرمهگن.
ایرانده طالبلرگه قرشی بۉلگن شخصلرنینگ نشانگه آلینیشی چېگرهدن تشقریدهگی قاتللیکلر ترماغی فعاللشهیاتگنی بارهسیدهگی خواطرلرنی کوچهیتیرماقده. جاري ییل نینگ سنبله آییده هم محمد اسمایل خانگه یقین بۉلگن و طالبانلرگه مخالف شخصلردن بیری معروف غلامي مشهد شهریده سوءِقصدگه اوچرهگن اېدی. بیراق اوشبو حادثه نینگ تفصیلاتلری هم حاضرگچه آشکار اېتیلمهگن.
ایران اسلام جمهوریتی سۉنگی تۉرت یریم ییل دوامیده افغانستاندهگی طالبان حکومتی بیلن یقین علاقهلرنی یۉلگه قۉیگن. اېران نینگ یوقاری مرتبهلی رسميلری افغانستانگه سفر قیلگن، بو نینگ عوضیگه طالبان نینگ یوقاری لوازملی منصبدارلری جملهدن باش وزیر نینگ اقتصادي مسألهلر بۉییچه اۉرینباسری ملا عبدالغنی برادر و طالبان تشقی ایشلر وزیری امیرخان متقي بیر نېچه بار ایرانگه تشریف بویورگن.
ایران افغانستان نینگ اېلچیخانهسی و قنسوللیکلرینی طالبانلرگه تاپشیرگن و اوشبو دیپلوماتیک وکالتخانهلرده مذکور گروه دیپلوماتلری جایلشتیریلگن. اوشبو تاپشیروو بیلن بیر وقتده طالبان تنقیدچیلری اۉز خوفسیزلیگیگه تهدیدلر بارهسیده خواطر بیلدیرگن اېدیلر، بیراق تهران بو آگاهلنتیریشلرگه اعتبار بېرمهدی و طالبانلر بیلن دیپلوماتیک علاقهلر درجهسینی کېنگهیتیریشگه حرکت قیلدی.
اېران تشقی ایشلر وزیری عباس عراقچي شنبه کونی (6 جدی) افغانستاندهگی طالبان حکومتینی حلی ایران تامانیدن رسمي تن آلینمهگنینی، چونکه ایکّی تامان آرهسیده چېگرهلر خوفسیزلیگی، سوو، گیاهوند مادّهلر و مهاجرت مسألهلریده بیر قطار معمالر موجودلیگینی ایتدی.
«جاري افغانستان حکومتینی تن آلیش مسألهسیده کابلده موجود بۉلگن حکومت حقیقتینی قبول قیلیشیمیز کېرهک. بیز افغانستاندهگی موجود حکومت بیلن ملاقات قیلمسک، اوشبو معمالرنی باشقره آلمهیمیز و ایران همده افغانستان خلقلری منفعتینی تأمینلهی آلمهیمیز.» دېدی او.
ایران طالبان بیلن علاقهلرنی یۉلگه قۉیگنلیگی سببلی، طالبلرگه قرشی شخصلرنی حربي و سیاسي فعالیتلردن تيیلیش بارهسیده آگاهلنتیرگن. شو بیلن بیرگه، طالبان دیپلوماتلری و منصبدارلری تهرانده چېکلاوسیز فعالیت آلیب باریشهدی و حتا ایران نینگ سنّی دیني شخصلر بیلن اوچرهشهدیلر.
اکرام الدین سریع و باشقه سابق حربي نینگ سوءِقصدی افغانستان مهاجرلری نینگ مېدیه نینگ اساسي موضوعسیگه ایلنگن بیر پیتده، طالبان نینگ تهراندهگی اېلچیسی فضل محمد حقّاني سیستان و بلوچستان ولایتی نینگ چابهار حدودیگه سفر قیلگن؛ او یېرده سنّی دیني مکتبلردن بیریده طلبهلر «اسلام امیرلیگینی اوزون عمر بۉلسین» شعاری بیلن قیچقیرگنلر. شو بیلن بیرگه، طالبان سیاسي و حربي مخالفلری هر قندهی فعالیتدن چېکلنگن و حتا تهرانده سوءِقصدده نشانگه آلینهیاتگن بۉلسه-ده، طالبان غایهسی ایران نینگ دیپلوماتیک وکالتخانهلری آرقهلی هېچ قندهی ینگی تۉسیقسیز ترغیب قیلینماقده.
