سارا عنان
رامین چرچهگن نگاه بیلن تیلفونیدهگی ساعتگه قرهدی. ساعت توشگه یقینلشیب قالگن اېدی. او توشلیکنی ایسیتیش اوچون اویگه کیریشگه چاغلنهیاتگن پیتده، بنا کیریشیدن بیر ناتنیش اېرکک نینگ «جایینگده تور!» دېگن بویروقلی آوازینی اېشیتدی. اوچ نفر عادي کییمدهگی پولیس خادمی قوریلیش اوستاخانهسیگه کیریب کېلیشدی. آلتی آی آلدین رسمي ویزه بیلن ایرانگه کېلگن رامیننینگ بو یېرده بۉلیشی قانوني اېدی، اما پاسپورتینی اوزهیتیریش اوچون کفالت ادارهسیگه تاپشیرگن اېدی. اونینگ قۉلیده کفالت ادارهسیدن آلینگن قبول کاغذی بار اېدی، لېکن پولیس خادملری حجتنی انابتگه آلمهدی. اعتراض هم فایده بېرمهدی. یریم ساعت اۉتمهی، او و ینه آلتی ایشچی آچ حالده، قۉللری باغلنگنچه، پولیس نینگ قتّيق نظارتی آستیده گردنه تنباکو تامان آلیب کېتیلردی بو یېر افغانستانلیک مهاجرلر اوچون «تهراننینگ کیچیک دۉزخی» صفتیده تنیلگن.
تهران نینگ شِمال-شرقیده بیر اېسکی بنا بار ایلگری تنباکو انباری بۉلگن، حاضر اېسه ناقانوني مهاجرلرنی وقتینچه سقلش مرکزیگه ایلنتیریلگن. حتا کۉپلب حجتلی مهاجرلر هم، تورر-جای حجتلری پولیس تامانیدن تېکشیریلگونچه، شو حبسخانهده بیر نېچه کېچهنی اۉتکزیشگه مجبور بۉلهدی. مهاجرلر بو جاینی «گردنه تنباکو» یاکه «17-رقملی کمپ» دېب اتشهدی. هېچ قندهی بېلگیسی یۉق، اما همه اونینگ قهیېردهلیگینی یخشی بیلهدی.
اچّیق تونلر و اساسسیز قییناقلر
رامین نینگ گردنه تنباکوده اۉتکزگن بیر هفتهلیک حیاتی آغریقلی و اچّیق بیر حکایه.
«ایکّی دۉستیم او یېرده ایکّینچی توننینگ باشیده مېنگه ایتیشدی: «بیز ایکّاویمیز بوگون کېچهسی قاچماقچیمیز، سېن هم بارماقچیمیسن یۉقمی؟» مېن بونی هزل دېب اۉیلهدیم. «یۉق، پولیس نینگ کلتهگیگه قالیشگه کیفیم یۉق،» دېدیم. اۉشه کېچه اولر چینهکمیگه قاچماقچی بۉلیشلرینی خَیالیمگه هم کېلتیرمهدیم. مېن اوخلب قالدیم. تانگ آتیشیدن سَل آلدین پولیس نینگ شاوقینی کۉتریلدی. بقیریب-چقیریشدی: بیر نېچه کیشی قاچیبدی. قرهدیم اۉشه ایکّی کیشی جایلریده یۉق اېدی. پولیس همهمیزنی قۉپال طرزده بیر جایگه ییغدی. اوریش، حقارت، سۉکیش باشلنیب کېتدی. معلوم بۉلدیکی، قاچگنلر عیناً اۉشه ایکّاوی اېکن.
پولیسچیلر خوفسیزلیک کامرهلرینی تېکشیریشگه کېتیشدی. اولردن ایکّیسی قَیتیب کېلیب، مېنگه تیکیلیشدی و مېنی اۉزلری بیلن آلیب کېتیشدی. جوده یم قۉرقیب کېتدیم. یۉل بۉیی سۉرهدیم: «مېنی قهیاققه آلیب کېتهیهپسیزلر؟ مېن نیمه گناه قیلدیم؟» شو گپیم بیلناق، اولر یۉلده مېنی مشت-تېپکیگه توتیشدی. «اولر قاچماقچی بۉلگنیده نېگه بیزگه خبر بېرمهدینگ؟» دېب بقیریشدی.»
رامیننینگ ایتیشیچه، او هېچ نرسهدن خبردار بۉلمهگن. اما اولر کامرهدن همه نرسه انیق کۉرینگنینی تکرارلب توریشگن. ایکّی پولیسچی رامیننی کانتېنېرگه آلیب کیریشهدی و قۉللریدن کېلگنیچه اوریشهدی. رامین نینگ داد-فریادی هېچ قهیېرگه یېتیب بارمهیدی. او شوندهی دېیدی: «بو واقعهدن کېین قریب بیر هفته مېنی حبسخانهده اوشلب توریشدی. هر آلتی ساعتده ایکّی پولیس کېلیب، مېنی کانتېنېرگه آلیب کیرار و کلتکلردی. تنهم تۉله کۉکریب کېتگن اېدی. حاضر آرهدن بیر آی اۉتگن بۉلسه هم، ایزلری نینگ اَیریملری هنوز بیلینیب تورهدی.» رامیننینگ ایتیشیچه، او دۉستلرینینگ قاچیش رېجهسیدن خبری یۉقلیگینی، اولر بو حقده بیر آغیز هم گپیرمهگنینی نېچه بار قیچقیریب ایتگن بۉلسه هم، برچهسی بېفایده بۉلگن. پولیسچیلر اونینگ گپلریگه قولاق سالمهی، ینه تېپیب اوروېریشگن. فقط بیرته گپنی تکرارلشردی: جیم بۉل، آواز چیقمه. رامین ایتهدی: اۉشه قۉرقینچلی محیطده هېچ قندهی توشونتیریش، هېچ قندهی دلیل اونینگ بېخبر اېکنینی اثباتلهی آلمهسدی. خادملر زۉروانلیکنی ینهده کوچهیتیریب، اونینگ روحیگه عاجزلیک و بېچارهلیک حسسینی تیقیشردی. او بیر نېچه بار یوقاریراق مسوولگه مراجعت قیلیب، نیمه اوچون عیبسیز حالده بوندهی قییناققه اوچرهیاتگنینی توشونتیرماقچی بۉلگن، لېکن اونگه بونقه امکانیت بېریلمهگن
رامین قۉشیمچه قیلدی: «شونچهلیک بېملال و قۉپال طرزده یوز-کۉزیمگه اوریشردیکی، بعضاً نفسیم ایچیمده تیقیلیب قالردی، گپیریشگه هم حالیم یېتمسدی. اۉشه لحظهلرده حس قیلگنیم فقط قۉرقوو اېدی بو حال قچانگچه دوام اېترکین، دېگن اضطراب. او یېرده هېچ کیم اعتراض بیلدیره آلمهیدی یاکه یاردم سۉرهی آلمهیدی. کیم آغیز آچسه، پولیس نینگ قۉپال مناسبتی بیلن تۉقنهشهدی. شکایتینی اېشیتهدیگن هېچ قندهی جای یۉق. گردنه تنباکو حبسخانهسی نینگ بلند دېوارلری آرهسیده هېچ کیم نینگ آوازی اېشیتیلمهیدی.»
رامین ایتهدی: کوچلی کلتکلر و حقارتلر بیلن بیرگه، پولیس جزاسی صفتیده ینه ایکّی توننی ساووق کانتېنېرده اۉتکزگن. اونینگ سۉزلریگه کۉره، گردنه تنباکو شونچهکه بیر بنا اېمس؛ او بیر رمز؛ قۉرقوو نینگ، امیدسیزلیک نینگ و چېگرهلر آرهسیده قالیب کېتگن آدملر نینگ اضطرابلری نینگ رمزی. بو یېر فقط عایلهسی اوچون بیر بورده نان تاپیش مقصدیده ایشلهگنلیکلری اوچون واهمه و خواطر ایچیده یششگه مجبور بۉلگن انسانلر نینگ منزلی.
اونینگ سۉزلریگه کۉره، «یاشلیگیمگه و عمر یۉلیمگه مهاجرلیکده و آغیر محنتده اۉتگن ییللرگه، نظر تشلهسم، گۉیا حیاتیم نینگ غمگین تقدیرینی توشونرمن دېب اۉیلهیمن، اما کۉرهمنکی، فقط وطندن ایرا توشگنلیکنینگ عذابی و مهاجرلیکده کۉرگن تحقیرلریم قالگن، خلاص. اۉز یورتیم اۉنگلنمسه، دولت مسووللری توپراق نینگ و آدم نینگ تقدیریگه مِهر قۉیمسهلر، اونینگ یشاوچیلری نینگ تقدیری هم بوندن یخشی بۉلمهیدی.»
رامین نینگ مجبوري روشده افغانستانگه قیتریلیشی
قریب بیر هفته اۉتگچ، پولیس رامیننی چیقریب یوباریلهدیگنلر رۉیخطیگه قۉشهدی. ایکّینچی هفته نینگ شنبه کونی اونینگ اسمینی اۉقیشهدی. او و ینه اۉنلب آدملر کتّه اتوبوسلرگه میندیریلهدی و داغرون چېگرهسی تامان یۉلگه چیقریلهدی. بو سفر اولرنینگ هېچ بیری تنلهمهگن سفر؛ مجبوري، قۉرقوو و اضطرابگه تۉله یۉل.
رامین اتوبوسده اۉتیریب، تنباکو نینگ حبسخانهسیده اۉتکزگن کونلری و باشلری اوزره یاغیلگن قییناقلرنی اېسلهیدی. پاسپورتی هنوز کفالت ادارهسیده قالگن. یانیده بۉلگن قبول کاغذینی اېسه گردنه تنباکو پولیسی اۉزیده اوشلب قالگن. حتا که تیلفونی هم تارتیب آلینگن.
اېندی او هېچ قندهی حجتسیز چېگرهگه یقینلشماقده، آرتیده اېسه تهراندهگی آلتی آیلیک حیاتی، ایشی، ایش بېرووچیسی بیلن حساب-کتابی و پاسپورتی قالیب کېتگن.
یۉل دوامیده رامین بیر اېرکک بیلن تنیشهدی. او اېرکک ایتهدیکی، پولیس بیر آی اوّل اونینگ اۉغلینی هم چېگرهدن قَیترگن، اېندی اېسه اۉزی هم چیقریلماقده. ایکّلهسی هم اېرانده مهاجرلر نینگ باشیدن اۉتهدیگن رنج و عذابلر، افغانستانده ایش یۉقلیگی حقیده گپلشهدیلر. اۉشه عایلهلر حقیده سۉزلشهدیلر، ایرانده آتهسی، فرزندی یاکه عایله اعضاسیدن بیری مردکارلیک قیلیب تاپگن پول بیلن کون کۉرهدیگن عایلهلر.
هر ایکّیسی نینگ دردی بیر: پولیس و ایش بېرووچیلر اېرانده اولر نینگ حق-حقوقینی قنچهلیک آسان پایمال قیلیشلری.
رامین افغانستان توپراغیگه قدم قۉیگن پیت اۉزینی غلطی حس قیلهدی. او اۉز یورتیگه قَیتگن، اما پاسپورتی هنوز تهراندهگی کفالت ادارهسیده قالگن. رامین قیلیشی کېرهک بۉلگن بیرینچی ایش عایلهسیگه قۉنغیراق قیلیش. اما اونینگ تیلفونی یۉق. یۉلده تنیشگن آدملردن بیریدن مابیل تیلفونینی سۉرهب توریب، عایلهسی بیلن گپلشماقچی بۉلهدی.
تیلفون آرقهسیده، آنهسینینگ ییغلب گپیرهیاتگن آوازی، آتهسینینگ خواطرگه باتگن حالتی یورهگینی سیقیب یوبارهدی.
حیات چیقریلیش و قَیتیش ایلنهسیده
رامین حکایهسی هېچ قچان اېشیتیلمهیدیگن مینگلب افغان مهاجرلریدن بیری. آمارلرده او بیر رقم، خبرلرده بیر جمله، اما حقیقي حیاتده، بیر فاجعه. گردنه تنباکو حاضر هم پولیس تامانیدن اوشلنگن مهاجرلر بیلن تۉله. هر کېچه یوزلب افغان مهاجرلر اۉشه حبسخانهده سقلنهدی.
پولیس اولرنی مترو بېکتلریدن، نانوایخانه نوبتیدن، قوریلیش میدانلریدن قۉلگه آلیب کېلیب، گردنه تنباکوگه تاپشیرهدی. بو جایده مهاجرلر اوچون تون و کون قۉرقوو و خواطر بیلن اۉتهدی. بعضاً پولیس اولرنی تورلی بهانهلر بیلن کلتکلهیدی. بعضیلر اېسه حتا قانوني حجتلری بۉلسه هم، بیر نېچه کېچه شو یېرده قالیشگه مجبور بۉلهدی.
کیملردیر چېگرهدن مجبورن چیقریب یوباریلهدی، کیملردیر اېسه پاره بېریشگه موفق بۉلیب آزاد بۉلیشهدی.
شونگه قرهمهی، رامین حاضر کابلده. او نه ایش تاپیشیگه، نه کابلده قالیشیگه امید کۉرماقده. ینه ایش ایزلب اېرانگه قیتماقچی. ویزه آلیش پَییده. ایتهدی: باشقه علاجی یۉق. افغانستانده ایش بۉلمهسه، آدم آچ قالهدی. عایلهسینینگ نانی اوچون، تیریکچیلیگی اوچون، قندهی مشقت بۉلیشیدن قطع نظر، ینه یۉلگه توشیشگه مجبور. بو امید نینگ هم، کوتیش نینگ هم آخری کۉرینمهیدی. بو فقط رامین نینگ حکایهسی اېمس، مینگلب باشقه مهاجرلرنینگ هم تقدیری شو. هر کونی گردنه تنباکودن افغانستانگه چیقریب یوباریلهیاتگن آدملر بار، و اولر نینگ اکثری اېرتهسی کون ینه تهرانگه قَیتیش یۉلینی ایزلشهدی.
اېسلتمه: صحبتداش نینگ التماسیگه بناءً، اونینگ اصل اسمی بو گزارشگه کېلتیریلمهگن.
