شهیر نورستانی
افغانستان و پاکستان چېگرهسیده قبیله آقسقاللری واسطهچیلیگی آرتیدن، پاکستان حربيلری نورستان ولایتی نینگ کامدیش و برگمتال اولسواللیکلری یۉنهلیشیدهگی تاغلی حدودلرده تینچ اهالی و اساسي آزیق-طعام یوکلرینی تشياتگن کاروانلرگه قرهته اۉق اوزیشنی وقتینچه تۉختهتدی. محلي منبعلر «اطلاعات روز»گه معلوم قیلیشیچه، بو تۉختش دوشنبه (24 حمل) کونیدن باشلب کوچگه کیرگن. بیراق پاکستان حربيلرینینگ آگاهلنتیریشیچه، طالبان کوچلری و اولرگه تېگیشلی ترانسپورت واسطهلری اوشبو یۉنهلیشده نشانگه آلینهدی.
گرچه تینچ اهالی قتناوی بو ایکّی تومنده قَیته تیکلنگن بۉلسه-ده، پاکستان حربيلری اوشبو یۉلنی ینه یاپمسلیگیگه هېچ قندهی کفالت یۉق. بو یۉل کامدیش و برگمتال تومنلرینی باغلاوچی یگانه علاقه یۉلی حسابلنهدی.
پاکستان حربيلری تخمیناً بیر یریم آی آلدین، دوشنبه (24 حمل) کونیگچه، اوشبو یۉلدن اۉتماقچی بۉلگن هر قندهی تینچ اهالیگه قرهته اۉق اوزیب، اولرنی تۉختهتیب کېلگن. بو حالت کامدیش و برگمتال اولسواللیکلریده، یعنی «شرقي نورستان»ده آزیق-طعام و دارو-درمانلرنینگ کېسکین تنقیصلیگیگه آلیب کېلگن اېدی.
کامدیش و برگمتال اولسواللیکلری نینگ نورستان مرکزی بۉلگن پارون بیلن تۉغریدن-تۉغری یۉلی یۉق. شو سببلی، بو حدود اهالیسی اۉز احتیاجلرینی کنر ولایتی آرقهلی تأمینلهیدیف بو یۉل اېسه پاکستان حربيلری تامانیدن یاپیب قۉییلگن اېدی.
نورستاندهگی بیر محلي منبع «اطلاعات روز»گه ایتیشیچه، طالبان و پاکستان اۉرتهسیدهگی ترنگلیک کوچهیگنیدن سۉنگ، طالبان کوچلری اوشبو تومنلر یۉنهلیشیگه یقین جایلشگن و پاکستان حربيلری تامانیدن مینامیات و اۉق آستیده قالگن اوچته پُسته نی ترک اېتگن.
هارون (مستعار)، کامدیش تومنی اهالیلریدن بیری، «اطلاعات روز»گه ایتیشیچه، طالبان کوچلری پاکستان حربيلریگه قرشی توریش اوچون یېترلی حربي قدرتگه اېگه اېمس: «پاکستانلیکلر اوشبو یۉلدن اۉتماقچی بۉلگن هر قندهی یوک یاکه شخصنی نشانگه آلهدی.»
اونینگ آگاهلنتیریشیچه، اگر کامدیش و برگمتال اولسواللیکلری یۉلی ینه پاکستان حربيلری تامانیدن یاپیلسه، بو حدود اهالیسی آچرچیلیک خوفیگه دوچ کېلهدی: «طالبان و پاکستان کوچلری اۉرتهسیدهگی تۉقنهشوو باشلنگنیگه بیر آیدن آشدی. دستلب آدملر و هیداوچیلر بو یۉلدن حرکتلنه آلردی، اما کېینچهلیک پاکستان حربيلری هېچ کیمگه بو یۉلدن اۉتیشگه رخصت بېرمهدی. اوشبو یۉلدن اۉتگن هر قندهی ترانسپورت واسطهسی یاکه شخص پاکستان کوچلری تامانیدن هجومگه اوچرردی و بو بیز اوچون جدّي معمالرنی کېلتیریب چیقردی.»
آتیشمه و قمل حقیدهگی روایت
کمال (مستعار)، برگمتال اولسواللیگی اهالیلریدن بیری، «اطلاعات روز» گزېتهسیگه ایتیشیچه، سۉنگگی کونلرده پاکستان حربيلری اولرنینگ تومنیگه آلیب بارووچی یۉلنی یاپیق سقلش اوچون باسیمنی ینه-ده کوچهیتیرگن.
او شوندهی دېدی: «کیمکه کامدیش و برگمتال اولسواللیکلریگه باریشگه حرکت قیلسه، تاغ نینگ اېنگ بلند چۉقّیسیده جایلشگن پاکستان حربي پُستهسی تامانیدن اۉققه توتیلردی. هېچ کیم بو ایکّی تومنگه کیره آلمهیدی یاکه اولردن چیقه آلمهیدی. بو یېرده آزیق-طعام و دارو-درمانلر شونچهلیک قیمتلشیب کېتگنکی، هېچ کیم اولرنی ساتیب آلیشگه قادر اېمس.»
کامدیش تومنی اهالیلریدن بیری عبدالرحمن هم «اطلاعات روز»گه ایتیشیچه، پاکستان حربيلری یېنگیل و آغیر قوراللر بیلن جهازلنگن.
او دېدی: «پاکستان حربيلری بیزگه قرهته اۉق اوزردی و هېچ کیمگه یۉلدن اۉتیشگه رخصت بېرمسدی. آزیق-طعام، دارو-درمان و باشقه ضروري محصولاتلر تومنده تنقیص بۉلیب قالگن، اولرنینگ نرخی اېسه اوّلگیگه نسبتاً بیر نېچه برابر آشگن.»
محلي اهالی بو معمانی بیر نېچه بار طالبان نینگ محلي عملدارلری بیلن محاکمه قیلگن، اما طالبان فقط کامدیش و برگمتال تومنلرینی پارون بیلن باغلش اوچون مقابل یۉل قوریشنی وعده قیلگن. حاضرگچه اېسه بو بارهده هېچ قندهی عملي قدم تشلنمهگن.
اونینگ دعوا قیلیشیچه، طالبان اولرنی «الدهماقدهده» و یۉلنی قَیته آچیش یاکه مقابل یۉل قوریش اوچون هېچ قندهی جدّي اراده یۉق.
نرخلرنینگ مثلسیز آشیشی و آچرچیلیک خوفی
کامدیش و برگمتال اهالیلری «اطلاعات روز» گزېتهسیگه ایتیشیچه، بو ایکّی اولسواللیک اۉرتهسیدهگی یۉل پاکستان حربيلری تامانیدن یاپیلگچ، نرخلر کېسکین آشگن. بیر قاپ اون نرخی 1800 افغانيدن 8000 افغانيگچه، 10 لیترلیک یاغ اېسه 1500 افغانيدن 3000 افغانيگچه کۉتریلگن.
اولرنینگ آگاهلنتیریشیچه، اگر بو یۉل ینه یاپیلسه، اساسي محصولاتلر نرخی ینهده آشهدی و اهالی نینگ خرید قیلیش امکانیتی بوتونلهی یۉقالیشی ممکن.
وحیدالله (مستعار)، کامدیش تومنی اهالیلریدن بیری، «اطلاعات روز»گه ایتیشیچه، اَیریم عایلهلر آزیق-طعام تنقیصلیگی سببلی طعامنی تقسیملب استعمال قیلیشگه مجبور بۉلگن و کونلیک استعمالینی کمهیتیرگن.
اونینگ سۉزلریگه کۉره: «کامدیش و برگمتالده آزیق-طعام و دارو-درمان شونچهلیک کمکی، بعضی عایلهلر اوچ محل طعام اۉرنیگه ایکّی یاکه حتا بیر محل طعاملنماقده. بالهلر آزیق-طعام یېتیشمسلیگی سببلی تۉییب طعاملنمسلیک بیلن یوزلشماقده. طالبان اېسه یۉلنی آچیش یاکه مقابل یۉل قوریش اۉرنیگه فقط وعدهلر بېرماقده، لېکن بو وعدهلر آدملر نینگ معماسینی حل قیلمهیدی.»زیق-طعام تنقیصلیگیدن تشقری، کامدیش و برگمتال تومنلریدهگی طبیات مرکزلریده دارو-درمان یېتیشمسلیگی هم اهالی نینگ خواطرینی کوچهیتیرگن. اَیریم منبعلرگه کۉره، خصوصي و دولت طبیات مرکزلریده بیر قطار دارو واسطهلری بوتونلهی توگهب قالگن.
طالبان وعدهلری و مقابل یۉل تاپیلیشیدهگی کېچیکیش
فریدون صمیم، نورستان ولایتیدهگی طالبان حاکمی نینگ مطبوعات سۉزلاوچیسی، کامدیش تومنی «پیروک» حدودیده مقابل یۉل قوریلیشی قار یاغیشی سبب قیینچیلیکلرگه دوچ کېلگنینی، اما آب-هوا یخشیلنگچ ایشلر دوام اېتیشینی ایتدی.
او شوندهی دېدی: «بیز کامدیش و برگمتال تومنلرینی باغلش اوچون مقابل یۉل قوریشنی باشلهدیک. بعضی ایشلر بجریلدی، اما کوچلی یامغیر سبب ایشلر کېچیکدی. بیز بو یۉلنی امکان قدَر تېزراق قوریشگه حرکت قیلیهپمیز.»
طالبان حکومتی و پاکستان اۉرتهسیدهگی کېسکینلیک کوچهیگنیگه بېش آیدن آشدی. بو دور ایچیده پاکستان حربي اوچاقلری افغانستان نینگ اَیریم حدودلرینی، جملهدن کابلنی هم نشانگه آلگن، چېگرهوي ولایتلرده اېسه راکت هجوملری دوام اېتگن.
اۉتگن هفته چین واسطهچیلیگیده سینکیانگ ایالتینینگ اورومچی شهریده طالبان و پاکستان هیئتلری اۉرتهسیده مذاکرهلر اۉتکزیلگن بۉلسه-ده، تامانلر کېلیشووگه اېریشه آلمهدی. پاکستان طالبان حکومتیدن «تحریک طالبان پاکستان» (تیتیپی) و باشقه قوراللی گروهلر نینگ افغانستان حدودیدن پاکستانگه هجوملر اویوشتیرمسلیگیگه کفالت بېریشنی طلب قیلماقده. طالبان اېسه بیر نېچه بار پاکستان خوفسیزلیگی اوچون مسوول اېمسلیگینی تأکیدلهگن.
پاکستان اۉز هجوملری افغانستان حدودیده عیناً شو گروهلرنی نشانگه آلیش اوچون عملگه آشیریلهیاتگنینی دعوا قیلهدی، بیراق اَیریم حاللرده بو هجوملر تینچ اهالیگه آغیر تلفات یېتکزگن.
بونگه جوابن، طالبان هم پاکستان حدودیده، جملهدن اسلام آبادده درون هجوملری و چېگرهوي حدودلرده راکت ضربهلرینی عملگه آشیرگن.
نتیجهده، کامدیش و برگمتال تومنلری اهالیسی افغانستان نینگ باشقه حدودلریگه قرهگنده پاکستان و طالبان اۉرتهسیدهگی کېسکینلیکدن اېنگ کۉپ ضرر کۉرگن قتلمگه ایلنگن.
