اسلامالدین جرأت
یریم تون اېدی، اېشیکنینگ قتّيق تقیللشی کۉچهنینگ سکونتینی بوزدی. سیمین هاشیمي (مستعار) اسلام آباد چېکّهسیدهگی اجارهگه آلینگن کیچکینه خانهسیده حلی اویغاق اېدی. چیراق اۉچیق، مبایل تیلفونی چوکی اوستیده، اېسکی بیر دفتر یانیده یاتر اېدی. او دفترنی او ییللر آلدین، تلویزیونده ژورنالیست بۉلیب ایشلهگن پیتلریده رایورتاژ موضوعلرینی یازیش اوچون ایشلهتگن اېدی. اما اۉشه تون اېندی رایورتاژ هم، اېرتنگی دستور هم یۉق اېدی. اونینگ فقط بیر نېچه ثانیهگچه وقتی بار اېدی. او تیلفوننی آلدی واتسپیده قیسقه آوازلی پیام یازیب قالدیردی؛ بو پیام کېینراق افغانستان سورگوندهگی ژورنالیستلر فدراسیونسی گروهیده قۉلدن-قۉلگه ترقهلدی. اونینگ آوازی تیترر، سۉزلر زۉرغه آغزیدن چیقردی: «سلام، عزیز همکسبلر… کېچه پولیس کېلدی… مېنی قۉلگه آلدی… حاضر تورخم چېگرهسیدهمن…» پیام قیسقه اېدی، اما اۉشه بیر نېچه جمله گروهدهگی 180 نفر ژورنالیست اوچون یېترلی بۉلدی: اولر ینه بیر همکسبلری همهلری قاچیب کېتگن جایگه مجبورن قَیتریلگنینی انگلب یېتیشدی.
سیمین هاشیمي کابل قولهشی آلدیدن افغانستاندهگی خصوصي یېتکرمهلردن بیریده ژورنالیست بۉلیب ایشلهگن. اونینگ آوازی میداني رایورتاژلرده اېشیتیلر، چهرهسی اېسه تلویزیون تماشابینلری اوچون تنیش اېدی. او ستدیوده قالیب کېتهدیگن ژورنالیستلردن اېمسدی؛ ولایتلرگه بارر، آدملر بیلن صحبتلشر و اوروش سایهسیدهگی کوندهلیک حیات حقیده رایورتاژلر تیارلردی. اما عیناً شو تنیلگنلیک کېینچهلیک تهدیدگه ایلندی. طالبانلر 2021-ییل اگستیده حاکمیتنی اېگهلهگنیدن سۉنگ، قۉنغیراقلر باشلندی: آچیق آگاهلنتیریشلر، قیسقه پیاملر و دۉست-تنیشلر آرقهلی یېتیب کېلگن گپلر. اونگه اسمی «تنیش و تنیلگن» اېکنی ایتیلگن، بیر مدت غایب بۉلیب توریشی یخشیراق اېکنی مصلحت بېریلگن اېدی. اونینگ افغانستاندن چیقیب کېتیشی شاشیلینچ بۉلدی: همکسبلر بیلن خیرلشمسدن، اېرتنگی کون اوچون انیق رېجهسیز. او فقط بیرته نرسهنی بیلردی، کېتیشی کېرهک اېدی. اسلام آباد او اوچون اوی بۉلیشی کېرهک اېمسدی؛ بو فقط وقتینچهلیک بېکت اېدی. او کیچکینه اوی اجارهگه آلدی و افغانستانلیک کۉپلب ژورنالیستلر همده فعاللر کبی کوتدی.
او ایمیللر گه جواب کوتردی، کۉچیریش دستورلرینی کوتردی، اوزهیتیریلیشی کېرهک بۉلگن ویزهنی کوتردی. آیلر اۉتدی. خرجتلر آشدی، امیدلر اېسه استه-سېکین یېمیریلدی. 2024-ییل آخرلریدن باشلب، کۉپلب افغانلر اوچون ویزه اوزهیتیریش جریانی عملده تۉختهب قالدی. سیمین هم مینگلب باشقهلر کبی هر سفر بیر خیل جوابنی اېشیتردی: «حاضرچه اوزهیتیریلمهیدی». اونینگ یشش مقامی بیردنیگه وقتینچهلیک، اما چیدهیدیگن حالتدن «ناقانوني» یششگه ایلندی، قانونبوزرلیک طفیلی اېمس، بلکه مأموري قرار سببلی. 2025-ییل 23-دسامبریده پاکستان پولیسی یریم تونده اونینگ اوییگه کېلدی. او بویوملرینی ییغیشگه اولگورمهگن اېدی. نه کییم-کېچک، نه کتابلر، نه اۉشه اېسکی قیدلر دفتری. فقط مبایل تیلفونینی آلدی. 48 ساعتدن کم وقت ایچیده او اۉزینی افغانلر اوچون نامی یخشی تنیش بۉلگن نقطهده تاپدی: تورخم چېگرهسیده.
عیناً اۉشه یېرده او آوازلی پیامنی یوباردی.
سورگونده بۉلگن همکسبلری اوچون اۉشه پیامنی اېشیتیش فقط یامان ینگیلیک اېمس اېدی؛ بو معلق حالت هر لحظهده توگهشی ممکنلیگینی اېسلهتیب تورووچی آگاهلنتیریش اېدی. بعضیلر مدیا تشکیلاتلری بیلن باغلنیشگه اوریندی، باشقهلر اېسه اجتماعي ترماقلرده اونینگ آوازینی بلند قیلدی. اما وقت شونچهلیک قیسقه اېدیکی، بیرار نتیجهگه اېریشیش نینگ امکانی بۉلمهدی. گروهدهگی ژورنالیست همکسبلرنینگ سعی-حرکتلری کېتمه-کېت ثمرهسیز چیقدی. سیمین اېندی علاقهده اېمس اېدی.
سیمین اوچون افغانستانگه قَیتیش اویگه قَیتیش اېمس اېدی؛ بو یېرده او اېندی اۉز کسبی اوچون جای قالمهگن بیر حدودگه ینه کیریب باریش اېدی. طالبلر حکمرانلیگی آستیدهگی افغانستانده عیاللر عامهوي اخبارات واسطهلریده ایشلشدن منع اېتیلگن، خارجي یېتکرمهلر بیلن علاقه اېسه خوفسیزلیک عاقبتلریگه آلیب کېلیشی ممکن. سیمین اېندی یازه آلمس اېدی خواهلهمهگنی اوچون اېمس، بلکه قۉرقوو سببلی.
دېپورت سۉنگ، مېن افغانستان سورگوندهگی ژورنالیستلر فدراسیونی نینگ فعال اعضاسی صفتیده سیمین بیلن باغلندیم و اوندن مصاحبه آلیشنی سۉردیم. او عذر سۉرب، نهایتده احتیاطکارلیک بیلن اینتېرویو بېریشدن باش تارتدی؛ اونگه تهدیدلر بۉلهیاتگنینی و شرایط بونگه یۉل قۉیمسلیگینی ایتدی. اونینگ دۉستلری و همکسبلری حاضرده سیمین کابلده یشهیاتگنینی تصدیقلشدی، اۉته احتیاطکارلیک بیلن، دایمي روشده کۉزگه تشلنمسلیککه اورینیب. ییللر دوامیده اونینگ ایشی کۉرینیش و اېشیتیلیش بۉلگن بیر عیال اوچون بو اۉزگریش فقط ایشیدن اَیریلیش اېمس اېدی؛ بو بیر شخصیت نینگ اۉچیریلیشی اېدی.
سیمین نینگ دېپورت قیلینیشی ینه-ده کېنگراق جریاننینگ بیر قِسمیدیر. سۉنگگی ییللرده پاکستان افغان مهاجرلریگه نسبتاً ینهده قطعي سیاستلرنی عملگه آشیرماقده: ویزهلرنی اوزهیتیرمسلیک، یشش حجتلرینی بېکار قیلیش و تۉستدن حبسگه آلیشلر. بو سیاستلر کۉپلب اېرککلر اوچون ایشسیزلیک یاکه مجبوري کۉچیشنی انگلهتهدی؛ اما عیاللر اوچون عاقبتلر ینه-ده چوقورراقدیر. تعلیم، ایش و اجتماعي اشتراک چېکلنگن یاکه تعقیقلنگن مملکتگه قَیتیش کېلهجکنی باشی بېرک کۉچهگه آلیب کیرهدی.
سورگوندهگی ژورنالیستلر واتسپ گروهیده سیمین نینگ خبری هنوز اۉچیریلمهگن. هر سفر اونینگ اسمی یوقاریگه چیققنده، گروهنی قیسقه سکونت قاپلهیدی. همه بیلهدیکی، بو حکایه استثنا اېمس. فقط دستلبکیلردن بیری، خلاص.
اسلام آباد کۉپلب افغانستانلیکلر اوچون کوتیش رمزیگه ایلنگن شهر، هنوز کیچکینه اجارهگه آلینگن اویلر و معلق حیاتلر بیلن تۉله. کېچهلری، قَیسیدیر محلهده اېشیک تقیللشی ینگرهگنده، هېچ کیم نوبت کیمگه کېلگنینی بیلمهیدی. بلکه ینه بیر ژورنالیست دیر. بلکه قۉلیده مابیل تیلفونی و سۉنگگی آوازینی یازیب قالدیریش اوچون اتیگی بیر نېچه ثانیهسی بار ینه بیر عیالدیر.
سیمین هاشیمي اېندی ژورنالیست اېمس. بو اونینگ ایتهدیگن گپی یۉقلیگی اوچون اېمس، بلکه گپیریش اونینگ اوچون خوفلی بۉلیب قالگنی اوچوندیر. اونینگ حکایهسی عادي بیر دولتی قرار حقیدهگی حکایه اېمس؛ بو بیر سیاست قندهی قیلیب بیر آوازنی اۉچیره آلیشینی کۉرسهتهدیگن روایت دیر تۉغریدن-تۉغری سانسور بیلن اېمس، بلکه انساننی او هنوز نفس آله آلهدیگن جایدن مجبورن کۉچیریب یوباریش آرقهلی.
یازووچی اېسلتمهسی: اوشبو گزارش افغانستان سورگوندهگی ژورنالیستلر فدراسیونینینگ 180 اعضادن عبارت واتسپ گروهیده سیمین هاشیمي (مستعار) تامانیدن یوباریلگن تۉغریدن-تۉغری آوازلی خبرگه، شونینگدېک اونینگ همکسبلری تامانیدن کېینچهلیک علاقه اۉرنهتیش و اینتېرویو آلیش یۉلیدهگی اورینیشلرگه اساسلنهدی. سیمین کابلده خوفسیزلیککه دایر تهدیدلر سببلی اینتېرویو بېریشدن باش تارتگن.
