یازوچی: محمدحسن تۉلقین
۶۳ ییل ثمرهلی عمرینینگ کتّه قسمینی اۉزبېک تیلی و مطبوعاتی رواجلنیشیگه بغیشلهگن محمد نعیم اۉغلی رحمتلی محمدعالم کوهکن فاریاب ولایتینینگ کۉرکم اولسواللیکلریدن بیری بۉلمیش خواجه سبزپوش اولسوالیگیگه قرهشلی غوزاری قیشلاغیده توغیلیب اۉسگن اۉزبېک جانکۉیر شاعر، یازووچی و یېتوک ژورنالیست اېدی.
غوزاری قیشلاغینینگ تینیق و مصفا فضاسیده اویلغهیاتگن بالهنینگ خاص استعدادگه اېگهلیگی آتهسی آرقهلی سېزیلهدی. او، دیني تعلیمات اۉزلشتیریشی مقصدیده دستلب قیشلاق مسجدی امامی قاشیگه درسگه بېریلهدی. آرهدن کۉپ وقت اۉتمهی رحمتلی محمد عالم قاعدۀ بغدادي و قرآنشریفنی یخشیلب اۉرگنهدی. شو جریانده او دهنو اۉرته مکتبیگه هم قۉییلهدی. استعدادلی محمدعالم صنفده هر دایم بیرینچی اۉریننی اېگللب کېلگن.
او، ۱۳۵۶- ییلده قیشلاقده مکتبنی بیتیریب میمنه مرکزیده جایلشگن ابوعبید جوزجاني لیسهسیده، لیسه دورینی ۱۳۶۰- ییلده توگتهدی. شونینگدېک، رحمتلی کوهکن فاریاب دارالمعلمینیده فزیک بۉلیمیده تحصیل آلیب، بو درگاهنی ۱۳۶۲- ییلده بیتیریب چیقهدی.
اېسبورنلیک چاغلریدن آنه تیلیگه کتّه و چېکسیز مهر قۉیگن محمد عالم کوهکن اۉشه پیتلرده معمول و موجود اۉزبېکچه کتابلرنی منتظم اۉقیب بارهدی. بونینگ یانیده اۉشه پیتلرده اۉزبېکستاندن افغانستانگه آلیب کېلینهدیگن ادبي و فرهنگي گزیتهلرنی اۉقیشگه دوام اېتدرهدی. شو بیلن اونینگ مطبوعات و ژورنالیستلیک دنیاسیگه کیریشگه قیزیقیشی کوتیلمهگن درجهده آشهدی.
محمدعالم کوهکننینگ قلمیگه منسوب بیرینچی شعری ۱۳۶۲- ییلده فاریاب کوندهلیگیده نشر قیلینهدی. شوندن سۉنگ شاعر سېوگی، آنه تیلی، قلم، ملت، تاریخ و اۉقتووچی مقامیگه بغیشلنگن مضمونلرده شعر یازه باشلهیدی. اونینگ شعری و باشقه مضمونلری فاریاب جریدهسیده منتظم روشده چاپ اېتیلهوېرهدی.
رحمتلی محمدعالم کوهکن دولت ادارهسیده اۉز رسمي مأموریتینی ۱۳۶۳- ییلده باشلهیدی. او فاریاب کوندهلیگینینینگ سکرتر مسوولی صفتیده ۱۳۶۵- ییلگه قدر اۉز فعالیتده دوام بېرهدی. شونینگدېک، محمد عالم کوهکن ۱۳۶۶- ییلدن ۱۳۷۲- ییلگه قدر کابل هوا کوچلریده عسکرلیک و 511 غندیده افسر صفتیده حربي بۉلیمده اۉز ایشلرینی دوام بېرهدی.
بو ییللر جریانیده محمدعالم کوهکن اۉزبیک تیلیده یازیلگن تورلی خیل (نظم همده نثر) کتابلرنی منتظم اۉقیب، اۉزبېک تیلی بۉییچه اۉز ملکهسینی یېنه-ده آشیریشگه اولگورهدی. او ۱۳۷۳- ییلدن۳۷۶۱ یعنی اوچ ییل فاریاب کوندهلیگی مسوول مدیری همده فاریاب اخبارات و مدنیت ریاستینینگ باشلیغی صفتیده اوشبو مهم ادارهده وظیفه بجرهدی. بو ییللر جریانیده اۉزبېک تیلی رواجلنیشی اوچون کېچه و کوندوز آلیب بارگن سعی و حرکتلری بیلن بیرگه، مذکور جریدهنینگ سان همده صفت جهتدن یخشیلنیشی اوچون بار کوچی بیلن بو تۉغریده چین کۉنگیلدن کورهشهدی.
عینِ حالده رحمتلی کوهکن اۉزینینگ مطبوعات ساحهسیدهگی فعالیتلری آقیمیده فاریاب ژورنالیستلر اویوشمهسینینگ باشلیغی اۉلهراق هم خذمت قیلگن. او ۱۳۷۷- ییلی جنرال دوستم (حاضر مارشال) مطبوعات دفترینینگ مسوولی حیثیده جوزجان ولایتیده فعالیت قیلگن. او، اسلامي جنبش حزبینینگ دفتر مسوولی بۉلیب، مطبوعاتگه تېگیشلی برچه ایشلر مسوولیتینی ذمهسیگه آلیب، اونی یخشی بیر شکلده بجرگن.
افغانستانده اۉزبېک تیلیده نشرات بېرهدیگن رادیو همده تلویزیونلر یۉق درجهده بۉلگن چاغلر رحمتلی کوهکن آزادلیک رادیوسینینگ اۉزبېکچه بۉلیمی خبرنگاری بۉلیب ایشلب، افغانستان قالهوېرسه مملکت شمالیده یشاوچی اۉزبېکلرنینگ برچه فرهنگي، مدني، سیاسي، اقتصادي، اجتماعي و تاریخي موضوعلرینی بو رادیو آرقهلی یاریتیب بېرگن.
رحمتلی کوهکن ۱۳۷۷- ییلدن میلادي ۲۰۲۱- ییل۱۵ آگستیگه قدر آزادلیک رادیوسیده فریلانس شکلده ایشلب آنه تیلی بۉلمیش اۉزبېچکهنینگ راجلنیشی اوچون کتّه خذمت قیلدی. رحمتلینینگ آزادلیک رادیوسیگه بېرگن متریاللری یالغیزگینه اۉزبېک خلقینینگ مدني، تاریخي و فرهنگي وضعیتینی یاریتمهدی؛ بلکه اۉزبېک تیلی ترقیاتی اوچون اساسي باسیقچلردن بیری بۉلدی دېسک مبالغه قیلمهگن بۉلهمیز.
شونینگدېک رحمتلی کوهکن افغانستاننینگ یېتوک ژورنالیستی صفتیده ۱۳۷۸- ییلده بلخ ولایتی اخبارات و مدنیت ریاستینینگ باشلیغی بۉلیب ایشلهگن. چمهسی بوندن اۉتّیز ییل آلدین افغانستان بیرینچی مرته طالبلر قۉلیگه اۉتگن کېزلرده رحمتلی کوهکن عایلهسی بیلن پاکستاننینگ پشاور شهریده مهاجر بۉلیشگه مجبور بۉلهدی.
رحمتلی مهاجرتنینگ اقتصادي و اجتماعي قیینچیلکلریگه قرهمهی، بیر قنچه یازووچیلر جملهدن استاد محمد رحیم ابراهیم، رحمتلی استاد اسدالله ولوالجی و باشقهلر بیلن بیرگهلیکده چاووش مجلهسینی تأسیس اېتهدی. امیر علیشېر نوایي انجمنینینگ نشرات ارگانیده باسیب چیقریلگن چاووش مجلهسی درحقیقت اۉشه پیتلر اۉزبېک تیلی رواجلنیشی اوچون اۉزینینگ اساسي حصّهسینی قۉشگن.
اۉزبېکچه و فارسچهده باسیلگن مذکور مجلهنینگ کیلکسیونی تیل بۉییچه یخشی بیر خزینه صفتیده مزارشریف شهریده استاد محمد رحیم ابراهیم جنابلری آلدیده سقلنهدی. میلادي 2001- ییلده طالبلرنینگ حاکمیتی اغدیریلگندن سۉنگ رحمتلی محمدعالم کوهکن عایلهسی بیلن افغانستانگه قیتیب کېلهدی. مملکتگه قیتیب کېلیشی بیلن آزادلیک رادیوسینینگ خبرنگاری صفتیده همان اۉز فعالیتیگه دوام بېرهدی.
آینه تلویزیونی میلادي ۲۰۰۴- ییلده بیرینچی مرته افغانستان تاریخیده خصوصي تلویزیون صفتیده اۉز فعالیتیگه باشلهدی. آینه افغانستان تاریخیده اۉزبیک تیلیده اېنگ کۉپ کۉرستوولر تیارلب نشر قیلگن بیرینچی تلویزیون حسابلنهدی. بو تلویزیوننینگ اصلي مرکزی جوزجان ولایتی شبرغان شهریده بۉلگن چاغلرده رحمتلی محمدعالم کوهکن آینهنینگ کابل دفتری بۉلیمی مسوولی بۉلیب، ۱۳۸۴- ییلدن ۱۳۸۶- ییلگچه ایشلهیدی.
شو جریانده رحمتلی محمدعالم کوهکن آینه تلویزیونیده ایشلاوچی اۉنلب ژورنالیستگه استادلیک قیلگن. اونینگ قۉلی آستیده تربیهلنگن خبرنگارلر بوگون هم مملکت ایچکریسیده و هم تشقریسیده شو ساحهنینگ صلاحیتلی ژورنالیستلری اۉلهراق فعالیت قیلهدیلر. شونینگدېک، رحمتلی کوهکن میلادي ۲۰۰۹- ییل آریانا خلق ارا تلویزیونینینگ اۉزبېچکه بۉلیمی مسوولی صفتیده ایشگه کیردی. آریانانینگ اۉزبېک تیلیدهگی دیپارتمنی آرقهلی کېچه ساعت اۉنده اۉنبېش دقیقهلیک ینگیلیکلر جانلی شکلده یایینلهنردی. بونینگ یانیده رحمتلی کوهکننینگ باشقروویده اۉزبېک تیلیده تۉرتته دستور تیارلنیب ترقهتیلردی. اولر یوزمه یوز، سامان یۉلی، اۉیله تاپ و تناور دستولریدن عبارت.
آریانا خلق ارا تلویزیونی آرقهلی بېریلهدیگن اۉزبېکچه برنامهلر صفت نطقۀ نظردن اۉزبېک تیلی بۉییچه معیارلرگه ماس تیارلنیب بېریلردی. اوشبو بۉلیم فقطگینه برنامهلرنی اۉزبېکچهده تیارلب بېریش بیلن چېکلنیب قالمهی، استاد محمد عالم کوهکن و استاد سید محمدعالم لبیب باشقروویده اۉنلب اۉزبېک یاش ییتگیتلریگه ینگی اۉزبېک ژورنالیزیم قاعدهلری، همده ترجمهنی اساسي اۉرگنیش اوچون بیر مکتبگه ایلنگن اېدی.
مذکور دیپارتمنت فعالیتلری دامیده بیر قنچه یاشلر برنامه تیارلش، همده فارسچهدن اۉزبېکچهگه خبرلرنی معیاري ترجمه قیلیشنی اۉزلشتیریب یېتکوک ترجمانلر بۉلگن اېدیلر. آریانا خلق ارا تلویزیونی اۉزبېک تیلیده معیاري برنامه بېرهدیگن بیر بۉلیم صفتیده آخرگچه اۉز موقعینی سقلب قالدی.
رحمتلی استاد کوهکن 2014- ییل باشلریده آریانا خلق ارا تلویزیونی اۉزبېک بۉلیمیدن استعفا بېریب، چمهسی بیر ییل آی تلویزیونینینگ نشرات باشلیغی اېتیب تعیینلندی. آی تلویزیونی رسماً اۉز نشراتینی باشلمهگن بۉلسه هم، جناب کوهکن بو تلویزیوننینگ باشلیغی صفتیده بیر قنچه برنامهلر اوستیده ایشلب فعالیت قیلدی. آی تلویزیونی ایریم مالي قیینچیلیکلر سبب کابلدن اۉز نشراتینی بېرهآلمهی تۉختهلیب قالدی. رحمتلی محمد عالم کوهکن اۉزینینگ مطبوعات و یېتکرمه ساحهسیدهگی فعالیتلری آقمیده 1394- ییل کابلده بیرلیک خصوصي تلویزیونینینگ باشلیغی بۉلیب خذمت قیلدی. شونینگدېک، کوهکن میلادي ۲۰۱۷- ییلده ینه بیر بار آریانا خلق ارا تلویزیونی اۉزبېک بۉلیمیگه ایدیتور صفتیده ایشگه کیردی. بو ایش مدتی میلادي ۲۰۱۸- ییلگه قدر دوام اېتدی.
رحمتلی استاد کوهکن میلادي ۲۰۱۸- ییلدن میلادي ۲۰۱۹- ییلگه قدر اولوس هفتهلیگینینگ مسوول مدیری بۉلیب ایشلهدی. ۲۰۱۹- ییلدن ۲۰۲۱- ییل ۱۵- آگست یعنی افغانستان ایکّینچی بار طالبلر گروهی قۉلیگه اۉتگونگه قدر افغانستان ملي رادیو تلویزیونی اۉزبېک بۉلیمینینگ مصلحتچیسی صفتیده ایشلهدی.
بو جریانده رحمتلی کوهکن مذکور تلویزیونده یاش ژورنالیستلرگه ترجمه اصوللرینی اۉرگتیش یانیده، اولرگه معیاري برنامهلرنی تیارلب تقدیم اېتیش بۉییچه همکارلیک قیلدی.
دېماقچیمن که رحتملی محمدعالم کوهکن فقطگینه بیر شاعر، یازووچی، محقق، و مدني بیر فعال بۉلمهی، بلکه یېتوک بیر ژورنالیست صفتیده بوتون عمرینینگ کتّه قسمینی اۉزبېک تیلی مطبوعات بۉییچه رواجلنیشی اوچون صرفلهگن بیر انسان اېدی.
آنه تیلینی چین یورهکدن سېویب بو یۉلده عمرینی بغیشلهگن اولوغ انساننینگ روحی تینچ بۉلسین.
