حاضرده طالبان و پاکستان اۉرتهسیده اوروش دوام اېتهیاتگن بیر پیتده، یوزلب گیاهوندلیککه چهلینگن بېمارلر دوالنیش خدمتلرینی آلهیاتگن جایگه بۉمبه تشلش اوروش جنایتی حسابلنهدیمی؟ بو سوالگه جواب، اوروش جنایتینی انیقلش اوچون بېلگیلنگن شرط-شرایطلرنی حسابگه آلگنده، ایجابي بۉلیشی ممکن. پاکستان حکومتی طالبان دعواسیگه کۉره عیناً شوندهی جنایتنی صادر اېتگن، یعنی کابلده گیاهوندلر یشهیدیگن و دوالنهدیگن جاینی بامباردمان قیلیب، یوزلب آدملرنی اۉلدیرگن و یرهلهگن. اما بو بارهده حکم چیقریش، حتا اوشبو هجوم اوروش جنایتی دېب قبول قیلینگن تقدیرده هم، اصلیده ینهده کتّه سوال دایرهسیده بیر جنایي حرکتنی بهالش حسابلنهدی: عموماً آلگنده، نېگه پاکستان کابلنی و افغانستان نینگ باشقه حدودلرینی بامباردمان قیلماقده؟ عیناً شو سوالگه جواب بېریش، طالباننی هم اوشبو «اوروش جنایتی»ده شریک صفتیده کۉرسهتهدی.
طالبان نینگ ادعا قیلیشیچه، پاکستان نینگ هوا هجومی عاقبتیده گیاهوندلرنی دوالش مرکزیده۴۰۰ دن آرتیق کیشی هلاک بۉلگن و ینه کۉپلب آدملر یرهلنگن. بو جوده آغریقلی واقعه بۉلیب، اصلیده صادر بۉلمسلیگی کېرهک اېدی. اما اوروش، ضرر و اضطرابلر منبعی. اوروش باشلنمسلیگی کېرهک، و او باشلنگنیدن کېین سان-سناقسیز فاجعهلرنی آلیب کېلهدی. اوروشگه کیریب، تینچ اهالی هلاک بۉلمسلیگینی، زیرساختلر ضرر کۉرمسلیگینی، خوفسیزلیک یۉقالمسلیگینی همده جمعیتده قۉرقوو، قیمتچیلیک و جنایتچیلیک آشمسلیگینی کوتیش ممکن اېمس. اوروش بولرنینگ برچهسینی اۉزی بیلن آلیب کېلهدی.
اېندی طالبان شوندهی دېییشی ممکن: «لېکن بیز اوروشنی باشلهمهدیک. بو پاکستان اېدی، او بیز نینگ وطنیمیزگه تجاوز قیلدی.»
مذکور یازوو نینگ اساسي غایهسی عیناً شو مضمونسیز حمایه بیاناتی حقیده. طالبان نینگ بو دعواسی سست و اساسسیز، چونکه اولر نینگ پاکستان بیلن تۉقنهشوویگه آلیب کېلگن عامللرنی بوتونلهی اعتباردن چېتده قالدیرهدی. اۉشه عامل اېسه قوییدهگیدیر.
طالبان شونی یخشی بیلهدیکی، اولر نینگ دېیرلی برچه سر-اسرارلری پاکستان حکومتی اختیاریده. شونگه قرهمهی، اولر اۉز سیاسي-حربي حرکتلری نینگ اېنگ مهم جهتلریدن بیرینی پاکستاندن یشیریشگه اورینهدی: بو گروه نینگ تحریک طالبان پاکستان (تیتیپی) همده اوشبو گروه نینگ پاکستاندهگی باشقه اتفاقچیلری بیلن عضوي و اجرهلمس علاقهلریدیر.
طالبان بیر تاماندن تحریک طالبان پکستان (تیتیپی) بیلن همکارلیک قیلیب، پاکستان حکومتینی ضعیفلشتیریش یاکه حتا اغدریشگه اورینهدی؛ باشقه تاماندن اېسه، پاکستان حکومتی اۉزی نینگ هلاکتینی تماشا قیلیب توریشینی و هېچ قندهی چاره کۉرمسلیگینی کوتهدی.
باشقهچه ایتگنده، طالبان حکومتی تیتیپی نینگ پاکستاندهگی قانلی هجوملرینی قۉللب-قوّتلش همده تیتیپی اعضالریگه افغانستانده باشپناه و تهیهنچ بېریش آرقهلی عملده پاکستان حکومتیگه قرشی اوروش اعلان قیلگن. اما شونگه قرهمهی، اولر (کوچلی اوردوسی و ثمرهلی هوا کوچلریگه اېگه بۉلگن) پاکستان نینگ جیم اۉتیریب، بو وضعیتنی پسیف طرزده کوزهتیشینی کوتماقده.
طالبان دایمي روشده اۉزلری بیلن تحریک طالبان پاکستان (تیتیپی) اۉرتهسیده هېچ قندهی علاقه یۉقلیگینی انکار اېتیشی ممکن. اما پاکستان بونی یخشیراق بیلهدی. طالبان گروهینی یېتیشتیرگن و اولر آرهسیده یوزلب تأثیر اگېنتلریگه اېگه بۉلگن پاکستان انیق بیلهدیکی، افغانستان طالبانی بیلن تیتیپی و باشقه رادیکال گروهلر اۉرتهسیده قندهی علاقهلر موجود و قندهی رېجهلر عملگه آشیریلماقده. پاکستان حربي و استخبارات جهتدن طالباندن اوستون تورهدی. شوندهی شرایطده، پاکستاندن هېچ قندهی چارهلر کۉرمسلیگینی کوتیش ممکنمی؟
حتا پاکستان نینگ گیاهوندلر کمپیگه قیلگن هوا هجومی (اوروش جنایتی تعریفیگه کۉره) اوروش جنایتی دېب بهالنسه هم، بو اوروش جنایتی نینگ زمینینی کیم یرهتدی؟ نېگه پاکستان باشقه دولتلردهگی گیاهوندلرنی دوالش مرکزلریگه هجوم قیلمهیدی؟ نېگه دنیادهگی کۉپلب پایتختلر آرهسیدن عیناً کابلگه اۉت آچماقده؟ پاکستان طالبان نینگ اېنگ مهم حاميسی، حتا بو گروه نینگ اساسچیلریدن بیری بۉلگن. نیمه یوز بېردیکی، اۉشه مثلسیز قۉللب-قوّتلاوچی بوگون طالبانگه قرشی قیلیچ کۉتردی و اولر بیلن اوروشگه کیریشدی (بو اوروش نینگ آغیر عاقبتلرینی اېسه نهفقط طالبان، بلکه بوتون افغانستان خلقی تۉلهماقده)؟
افغانستان اهالیسی نه پاکستان ایچکی ایشلریگه ارهلشیشنی خواهلهیدی، نه او دولت حکومتی بیلن اوروشیشنی ایستهیدی و نه تحریک طالبان پاکستان بیلن پاکستان حکومتی اۉرتهسیدهگی نزاعده اۉزلری اوچون منفعت کۉرهدی. اونده نېگه عیناً شو عادي فقرالر پاکستان نینگ غضبی و هجوملری نشانیگه ایلنیشی، اۉز جانلری، مال-ملکی و خوفسیزلیگیدن اَیریلیشی کېرهک؟ نېگه خلق افغانستانده ثمرهلی و فراگیر حکومت توزیشگه قادر بۉلمهگن، شو بیلن بیرگه پاکستانده «اسلامي امیرلیک» برپا اېتیش آرزوسینی کۉزلهیاتگن طالبان کبی گروه نینگ کتّه خطالری اوچون تاوان تۉلهشی کېرهک؟ اما قانلی ماجرا اوچون شرایط عیناً طالبان نینگ اۉزی تامانیدن یرهتیلگنیده و اوروش باشلنگنده، بو اوروش البته خلق و مملکتگه آغیر ضربهلر بېرهدی. بو شبههسیز حقیقت. ینه بیر حقیقت شوکی، افغانستان تینچ اهالیگه ضرر یېتکزیشده قنچهلیک پاکستان عیبدار بۉلسه، شونچهلیک طالبان حکومتی هم عیبدار حسابلنهدی. پاکستان کابلنی بامباردمان قیلماقده، چونکه اونینگ نظریده عیناً شو یېرده اسلام آبادگه قرشی اغدریش رېجهلر ایشلب چیقیلماقده. پاکستان اۉزی نینگ سابق یقین اتفاقچیسی طالبان بیلن (افغانستان فقرالری اوچون آغیر عاقبتلر بیلن) تۉقنهش کېلیشیگه سبب هم شوندهکی، طالبان اۉز اوستیدن تأثیر اۉتکزیب کېلگن کوچلی «حامي» نینگ قۉلینی سیندیریشگه اورینماقده.
