نابرابری کرونا را تقویت می‌کند

پروجکت سندیکت – چِما ورا (مدیر اجرایی موقت سازمان بین‌المللی امدادرسانی آکسفام)
مترجم: جلیل پژواک

«قبل از این‌که ویروس ما را بیمار کند، از گرسنگی خواهیم مرد.» این پیامی است که یکی از همکاران من در «نایروبی» از «میکا» دریافت کرده است. میکا راننده‌ی تاکسی است. او چند هفته می‌شود مسافری سوار نکرده و پول غذای فرزندانش را قرض می‌گیرد. کسب‌وکار او مانند بسیاری دیگر به‌دلیل منع رفت‌وآمد از 5 صبح تا 7 شب در «کنیا»، متوقف‌شدن صنعت گردش‌گری و تعطیلی میدان‌های هوایی، بارها، رستوران‌ها و مغازه‌ها سقوط کرده است.

«صندوق بین‌المللی پول» گفته است که تأثیر اقتصادی دنیاگیری کووید 19 «به مراتب بدتر» از بحران مالی جهانی سال 2008 و 2009 است. در واقع پژوهش جدید سازمان «آکسفام»، «دانشگاه کینگز لندن» و «دانشگاه ملی استرالیا» نشان می‌دهد که بحران فعلی می‌تواند تا نیم میلیارد نفر را به کام فقر سقوط دهد. پیش‌تر پژوهش‌گران «کالج سلطنتی لندن» هشدار داده بودند که اگر دولت‌ها فورا اقدام نکنند، کووید 19 امکان دارد 40 میلیون نفر را به کام مرگ بفرستد.

این ویروس غنی و فقیر نمی‌شناسد، همه را آلوده می‌کند، از جمله شاهزاده‌ها و ستاره‌های سینما را. اما تا کنون بحرانی به این اندازه نابرابری‌های شدید جهان ما را آشکار نکرده بود.

میلیون‌ها کارگر بدون دستمزد خانه‌نشین شده‌اند، از جمله زنان کارگر در صنعت پوشاک بنگلادش که بسیاری محصولات‌شان را ما می‌پوشیم. 98 درصد مشتریان آن‌ها که اغلب شرکت‌های ثروت‌مند چندملیتی هستند، اکنون حاضر نمی‌شوند به این زنان که دستمزد خود را از دست داده‌اند، کمک کنند. این زنان چه کار کنند؟

همین‌طور کارمندان خدمات‌ اساسی مانند پرستاران و صندوق‌دارهای فروشگاه‌ها از یک‌سو نمی‌توانند خود را قرنطینه کنند و از سوی دیگر کم‌ترین دست‌مزد و ناامن‌ترین مشاغل را دارند. این گروه نیز اکثرا زنان هستند.

شهروندان مرفه در جریان شیوع بیماری‌های همه‌گیر می‌توانند از بهترین خدمات بهداشتی برخوردار شوند، از پس‌انداز خود استفاده کنند و به‌راحتی از خانه کار کنند (یا به ویلای تفریحی خود پناه ببرند). اما بیش‌تر ساکنان کره‌ی زمین به چنین امکانات و ایمنی نسبی دسترسی ندارند.

نابرابری بین کشورهای ثروت‌مند و کشورهای فقیر مانند نابرابری‌های داخل کشورها باعث می‌شود مردم تجارب شدیدا متفاوتی در جریان دنیاگیری کووید 19 داشته باشند. درحالی‌که دولت‌های ثروت‌مند از بسته‌های مالی عظیم خود برای کمک به اقتصاد خود رونمایی می‌کنند، کشورهای در حال توسعه دارند زیر بار بدهی‌های خود که به 191 درصد کل تولید ناخالص داخلی این کشورها رسیده است، غرق می‌شوند. چنین نابرابری‌ها به توضیح این‌که چرا در «تانزانیا» برای هر 71 هزار نفر یک پزشک وجود دارد و در «مالی» برای هر یک میلیون نفر سه دستگاه تنفس وجود دارد، کمک می‌کند. در اردوگاه‌های مهاجران، جایی که آکسفام کار می‌کند، صدها نفر مجبورند از یک شیر آب به‌صورت مشترک استفاده کنند.

جهان به اقدام جهانی نیاز دارد. تنها یک واکنش قوی توسط کشورهای ثروت‌مند و قدرت‌مند می‌تواند دنیاگیری کووید 19 را متوقف و از فروپاشی اقتصادی جهانی جلوگیری کند. گروه 20 (گروه بیست اقتصاد بزرگ جهان) باید طبق مأموریت خود عمل کند و جهان را در این بحران نجات دهد. برای این کار، «برنامه نجات اقتصادی آکسفام برای همه»، ضمن تأکید بر خواسته‌ی سازمان ملل متحد مبنی بر ایجاد یک صندوق جهانی 2.5 تریلیون دالری برای کمک‌های اضطراری، از ثروت‌مندترین اقتصادهای جهان می‌خواهد تا حمایت خود را از کشورهای در حال توسعه افزایش دهند. به‌طور خلاصه، دولت‌های ثروت‌مند باید اقداماتی را در سطح جهانی برای بین‌المللی‌کردن تدابیری که آن‌ها در خانه روی دست دارند، انجام دهند. در این زمان این نه‌تنها درست‌ترین کاری است که باید انجام شود بلکه به نفع خود این کشورها است. تا زمانی که ویروس زنده باشد، ولو در دورافتاده‌ترین و فقیرترین کشور، همه جا زیر تهدید خواهد بود.

اولویت نخست اهدای تریلیون‌ها دالری باشد که کشورهای فقیر به آن نیاز دارند. در این مورد گروه بیست باید موافقت کند که بدهی‌های خارجی کشورهای در حال توسعه را که موعد پرداخت آن سال 2020 بوده، به‌طور دائم لغو کنند. منطقی نیست که کشورهای ثروت‌مند اکنون از کشورهای فقیری که برای مقابله با کووید 19 به تک تک «شیلینگ»‌ها، «پیزو»ها و روپیه‌های موجود خود نیاز دارند، پول جمع کند.

علاوه براین، گروه بیست باید حداقل یک تریلیون دالر را به بخش «حق برداشت ویژه» صندوق بین‌المللی پول کمک کنند. این کمک درحالی‌که هیچ هزینه‌ی سنگینی برای کشورهای ثروت‌مند ندارد، ذخایر ارزی کشورهای فقیر جهان را تقویت خواهد کرد و این خود به نفع کشورهای ثروت‌مند خواهد بود. گروه بیست همچنین باید در پی افزایش کمک‌ها و مالیات اضطراری بر مثلا سودهای کلان و محصولات مالی سوداگرانه برآید. اگر حالا زمان چنین اقداماتی نباشد، پس چه وقت است؟

اولویت بعدی اختصاص منابع لازم برای نجات جان مردم و نجات مردم از فقر باشد. افزایش کمک مالی اگر در جای درست مصرف نشود یا به دست قدرتمندان و نخبگان غیرقابل کنترل که به ملت پاسخ‌گو نیستند، بیفتد، کمکی به حال جمعیت آسیب‌پذیر کشورهای فقیر نخواهد کرد. این درس اصلی بحران مالی 2008 و 2009 است.

آکسفام یک «برنامه جهانی بهداشت عمومی و بسته واکشن اضطراری» را پیشنهاد کرده که خواستار دوبرابرشدن فوری منابع برای مصارف بهداشت عمومی در 85 کشور فقیر به منظور نجات جان مردم در جریان بحران کنونی است. علاوه براین، دولت‌ها در کشورهای در حال توسعه و فقیر برای تقویت تدابیر تأمین اجتماعی که چهار میلیارد نفر در جهان از آن برخوردار نیستند و کمک‌های نقدی برای افرادی چون میکا، به کمک‌های مالی بیرونی نیاز دارند.

اقتصاد تمام کشورها به زنده‌ماندن مشاغل کوچکی مانند کسب‌وکار میکا نیاز دارند. همین کسب‌وکارهای کوچک برای بهبود نهایی اقتصادها ضروری است. از سوی دیگر کمک‌های مالی برای شرکت‌های ثروت‌مند باید مشروط بر این باشد که این شرکت‌ها سهم مالیات خود را بپردازند، به کارگران خود دست‌مزد کافی پرداخت کنند و میزان انتشار گازهای گل‌خانه‌ای خود را کاهش دهند.

و در نهایت، همان‌گونه که جهان دارد تهداب جدیدی را روی خاکسترهای قدیمی می‌گذارد، باید از خود بپرسیم که چگونه کارمان به این‌جا کشید. از خود بپرسیم، آیا این‌که دولت‌ها مراقبت‌های بهداشتی را به‌جای این‌که حق اساسی هر شهروند باشد، به یک امتیاز وابسته به ثروت تبدیل کردند یا ضرورت ارائه دستمزد کافی برای هر شهروند را نادیده گرفتند یا تأمین اجتماعی را طبقاتی کردند، ایده‌های خوبی بوده‌اند یا خیر؟ باید از خود بپرسیم این‌که اجازه داده شد دو هزار میلیاردر در سراسر جهان ثروتی بیش از مجموع ثروت 4.6 میلیارد نفر داشته باشند، هوشمندانه بود یا خیر؟

بحران دامن سیاره‌ی ما را گرفته است و سلامت و رفاه اقتصادی ساکنان آن در معرض خطر قرار دارد. ما دیگر نمی‌توانیم با الگوهای اقتصادی نابرابر، استخراجی و تبعیض‌آلود که جهان را درهم شکسته، ادامه دهیم. در عوض، ما باید از همین حالا شروع به ساخت یک الگوی اقتصادی برابر، پایدار و انسانی‌محور کنیم.

+++

«کمپین همدلی: کرایه خانه قانونا نصف شود» در روزهای دشواری که همه درگیر ویروس کرونا یا COVID-19 هستیم، برای گسترش همدلی، همکاری و همدردی میان مردم و به‌ویژه میان مالک و مستأجر راه‌اندازی شده است. در این کمپین از مالکان خانه‌های مسکونی می‌خواهیم که با همدلی و همیاری، از ماه حمل تا پایان وضعیت کنونی، کرایه ماهوار را کم کنند. حامیان این کمپین درحالی‌که می‌دانند شماری از مالکان پیش از این اقدامات انسانی و درخور ستایش انجام داده‌اند، تأکید می‌کنند که کرایه‌های ماهوار خانه‌ها حداقل نصف شود. برای امضای این دادخواست به این آدرس رفته پس از امضا آن‌را با دوستان خود شریک سازید: