ما در افغانستان یک فیلسوف جهان داریم که واضع ریاضیِ فلسفی هم هست. از آنجا که ایام خبیثهی بحران کروناست و همه گرد خود میچرخیم و نمیدانیم با این ویروس شرور چگونه برخورد کنیم، من طبق معمول نزد یگانه فیلسوف جهانمان رفتم تا مگر او بر این احوال ظلمانی روشنی افگند. ایشان مثل همیشه با خوشرویی در این گفتوگو شرکت کرد:
من: جناب فیلسوف ریاضی جهان، خوب استید؟
فیلسوف جهان: زنده باشید. خوبم. میگذرد.
من: با کرونا چطورید؟
فیلسوف جهان: وضعیت خوبی نیست. هر روز در چهارسوی دنیا هزاران نفر جان خود را از دست میدهند. متأسفانه در کشور ما هم موارد کرونایی هر روز بیشتر میشوند.
من: کرونا چه هست؟ تعریف شما از کرونا چیست؟
فیلسوف جهان: میدانیم که کرونا یک ویروس است. تعریف خاصی ندارد.
من: کرونا چند حرف دارد؟
فیلسوف جهان: منظورتان را خوب متوجه نشدم. تعداد حروفش اهمیتی دارد؟
من: منظورم این بود که از نظر ریاضی فلسفی این پنج حرف کرونا بر چه چیزی دلالت میکنند؟
فیلسوف جهان: بر هیچ چیزی دلالت نمیکنند. چه ربط دارند؟ من اصلا نمیفهمم ریاضیِ فلسفی یعنی چه. فلسفهی ریاضی داریم که نوعی معرفت شناسی دانش ریاضی است. اما من با چیزی به نام ریاضیِ فلسفی آشنایی ندارم.
من: شما شکستهنفسی میکنید.
فیلسوف جهان: نه نه، به هیچ وجه. صادقانه عرض میکنم. اولین بار است که چنین چیزی را میشنوم.
من: یعنی شما نمیتوانید از طریق ریاضی فلسفی معنای کرونا را برای ما تشریح کنید؟
فیلسوف جهان: نخیر. فرض کنید، فقط فرض، که چیزی به نام ریاضی فلسفی وجود میداشت. حتا در آن صورت هم کرونا را باید یک بیولوژیست یا میکروبشناس تشریح کند نه یک ریاضیدان یا فیلسوف. در ضمن، کرونا چنان که میدانید یک ویروس است. نمیدانم منظور شما از معنای کرونا چیست. مگر کرونا معنا هم دارد؟
من: جناب فیلسوف جهان، همین لحظه خوانندگانی که این مصاحبه را میخوانند شاید فکر کنند که من با کس دیگری، جز شما، مصاحبه میکنم.
فیلسوف جهان: این دیگر مربوط به آنان است. چرا باید آن گونه فکر کنند؟
من: شما بین پنج حرف کرونا و پنج انگشت انسان رابطهای نمیبینید؟
فیلسوف جهان: شوخی میکنید؟
من: نه، جدی میپرسم.
فیلسوف جهان: آخر، چه ربطی دارند اینها؟ در ضمن، خواهش میکنم مرا فیلسوف جهان خطاب نکنید. فیلسوف جهان یعنی چه؟ آدم یا فیلسوف هست یا فیلسوف نیست. فیلسوف جهان بیمعناست. همهی فیلسوفها فیلسوف جهاناند.
من: شما حالتان خوب است؟
فیلسوف جهان: بلی. کاملا خوبم. ببخشید، یکی دو بار سرفه کردم. نترسید. کرونا نیست. در این فصل کمی حساسیت دارم. گاهی سرفه میکنم.
من: نه، منظورم این است که کاملا خوباید؟ وضعیت روحیتان خوب است؟
فیلسوف جهان: بلی. الحمدالله، مشکلی نیست. این وضعیت را باید همه تحمل کنیم. باید سعی کنیم از نظر روانی خودمان را قوی نگه داریم.
من: ببخشید. اینجا کجاست؟
فیلسوف جهان: اینجا دفتر من است. این اتاق که من و شما در آن نشستهایم در واقع یک صنف درسی است. شاگردانم در اینجا ریاضی میآموزند.
من: اسم و تخلص شما؟
فیلسوف جهان: ههههههه. شما خبرنگاران شیوهی خود را تغییر دادهاید. اسم و تخلص آدم را در وسط مصاحبه میپرسید…
من: راستی در طرف راست سرتان بانداژ میبینم. سرتان زخمی شده؟
فیلسوف جهان: بلی. دو روز پیش نزدیک شام از دفتر طرف خانه میرفتم. یک کوچه پایینتر از خانهی ما چهار دزد راهم را گرفتند. مرا میشناختند. یکی از آنان گفت «آقای افغان لطفا بدون جنجال هر چه را دارید بگذارید و خودتان از اینجا دور شوید.» من مقاومت کردم. کار غلطی کردم. نمیدانم با میلهی آهنی یا چوب یا چیزی دیگر بر سرم زدند. افتادم و دیگر نفهمیدم چه شد. وقتی به هوش آمدم، در شفاخانه بودم. اگر خدای نخواسته با چنین موردی روبهرو شدید، مقاومت نکنید.
من: آها، فهمیدم. ولی باور کنید ما همان نسخهی پیش از بیهوشیتان را بیشتر دوست داشتیم.
فیلسوف جهان: من واقعا نمیفهمم شما چه میگویید. نسخه؟ کدام نسخه؟
من: منظورم از نسخه، ورژن است.
فیلسوف جهان: ورژن دیگر چیست؟
من: چه قسم بگویم… میخواهم بگویم که شما قبل از آن ضربه که به سرتان زدند، آدم جالبی بودید.
فیلسوف جهان: یعنی میگویید من حالا آدم دیگری هستم؟ حالی آدم جالبی نیستم؟
من: شما یادتان نیست. قبلا…
فیلسوف جهان: خواهش میکنم. خواهش میکنم. به من گفته بودند شما میآیید و با من در مورد مسایل مهم و جدی مصاحبه میکنید.
من: به هر حال، جناب پروفسور، اگر ناراحت نمیشوید میخواهم بگویم که این شخصیت فعلیتان هیچ جذاب نیست.
فیلسوف جهان: این قضاوت شماست. من همیشه همینی بودم که حالا هستم. لازم هم نیست که آدم در نگاه همه جذاب باشد.
من: نه، ولی دیوانهیتان یک چیز دیگر بود…
فیلسوف جهان: بفرمایید. بفرمایید از دفتر من بیرون بروید. حیف وقت من که با شما ضایع شود. خبرنگاری را با ریشخندی اشتباه گرفتهاید.
+++
«کمپین همدلی: کرایه خانه قانونا نصف شود» در روزهای دشواری که همه درگیر ویروس کرونا یا COVID-19 هستیم، برای گسترش همدلی، همکاری و همدردی میان مردم و بهویژه میان مالک و مستأجر راهاندازی شده است. در این کمپین از مالکان خانههای مسکونی میخواهیم که با همدلی و همیاری، از ماه حمل تا پایان وضعیت کنونی، کرایه ماهوار را کم کنند. حامیان این کمپین درحالیکه میدانند شماری از مالکان پیش از این اقدامات انسانی و درخور ستایش انجام دادهاند، تأکید میکنند که کرایههای ماهوار خانهها حداقل نصف شود. برای امضای این دادخواست به این آدرس رفته پس از امضا آنرا با دوستان خود شریک سازید:
