رویترز ـ مایکل جورجی
مترجم: جلیل پژواک
در اواسط ماه اکتبر 2019، جنرال قاسم سلیمانی با متحدان شبهنظامی شیعه عراقی خود در ویلایی در کنار رود دجله، روبهروی مجتمع سفارت ایالات متحده در بغداد، دیدار کرد. دو فرمانده شبهنظامی و دو منبع امنیتی آگاه از این ملاقات، به رویترز گفتند که فرمانده سپاه پاسداران به ابومهدی المهندس، متحد ارشد خود در عراق و سایر رهبران شبهنظامی قدرتمند دستور داد تا با استفاده از سلاحهای پیشرفتهی فراهمشده از سوی ایران، حملات خود را به مواضع ایالات متحده در این کشور، شدت بخشند.
این جلسهی استراتژی که قبلا گزارشی از آن منتشر نشده در حالی برگزار شد که اعتراضات گسترده علیه نفوذ روزافزون ایران در عراق رو به افزایش بود و جمهوری اسلامی را در کانون توجه ناخواسته قرار داده بود. به گفتهی منابع آگاه از این ملاقات، سیاستمداران شیعه عراقی و مقامات دولتی نزدیک به عادل عبدالمهدی، نخستوزیر عراق، نقشه سلیمانی برای حمله به نیروهای امریکایی با هدف تحریک امریکا به یک واکنش نظامی کشیده شده بود که در نتیجهی آن خشم عراقیها متوجه ایالات متحده شود.
روز جمعه، تلاشهای سلیمانی برای تحریک ایالات متحده به واکنش نظامی، منجر به کشتهشدن او و ابومهدی المهندس و تشدید تنشها بین ایالات متحده و ایران شد. این دو مرد هنگام خروج از میدان هوایی بغداد مورد حملهی هوایی قرار گرفتند و جان خود را از دست دادند. این حمله ضربهی بزرگی به جمهوری اسلامی و گروههای شبهنظامی عراق مورد حمایت ایران، وارد کرد.
مصاحبهها با منابع امنیتی عراق و فرماندهان شبهنظامی شیعه، تصویری نادر از نحوهی عملکرد سلیمانی در عراق ارائه میدهد. کشوری که او باری به خبرنگار رویترز گفته بود مانند کف دستش میشناسد.
فرماندهان شبهنظامی و منابع امنیتی عراق به رویترز گفتند که دو هفته قبل از جلسه ماه اکتبر در ویلای کنار رود، سلیمانی به سپاه پاسداران دستور داد تا سلاحهای پیشرفتهتری را، مانند موشکهای «کاتیوشا» و راکتهای سرشانهای که میتوانند هلیکوپترها را سقوط دهند، به عراق انتقال دهند.
سلیمانی در جلسه ماه اکتبر در ویلای کنار رود، به فرماندهان شبهنظامی میگوید که یک گروه شبهنظامی جدید را تشکیل دهند که برای ایالات متحده ناشناخته باشد و بتوانند حملات راکتی را بر امریکاییهای مستقر در پایگاههای نظامی عراق، انجام دهند. فرماندهان شبهنظامی به رویترز گفتند که در آن جلسه، سلیمانی میخواست به «کتائب حزبالله»، نیرویی که توسط المهندس ایجاد شده و در ایران آموزش دیدهاند، نقشهی جدید را عملی کند. یکی از منابع شبهنظامی به رویترز گفت که سلیمانی به حاضران جلسه گفت که «شناسایی» چنین گروهی «برای امریکاییها دشوار خواهد بود.»
روز جمعه مقامات امریکایی به شرط ناشناسماندن به رویترز گفتند که قبل از این حملات، جامعه اطلاعاتی امریکا دلایلی داشته که نشان میداده سلیمانی در «آخرین مراحل» طرحریزی حمله به امریکاییها در کشورها مختلف از جمله عراق، سوریه و لبنان بوده. یک مقام ارشد ایالات متحده گفت که سلیمانی سلاحهای پیشرفته را در اختیار کتائب حزبالله قرار داده بود.
روز جمعه «رابرت اوبرایان»، مشاور امنیت ملی کاخ سفید به خبرنگاران گفت که سلیمانی تازه از دمشق آمده بود، «جایی که او در حال برنامهریزی حملات علیه سربازان، پرسنل نیروی هوایی، دریایی و دیپلماتهای امریکایی بود.»
یک مقام سپاه پاسداران ایران از اظهارنظر در این باره خودداری کرد. سخنگوی وزارت امور خارجه ایران برای اظهار نظر در این خصوص، در دسترس رویترز نبود.
استفاده از پهپاد در شناسایی اهداف مرتبط با ایالات متحده
نفوذ ایران بر نخبگان حاکم در عراق ایالات متحده را شدیدا نگران کرده است. نخبگان حاکم در عراق ماههاست که تحت فشار معترضان قرار دارند. معترضان آنها را به استفادهی شخصی از داراییهای دولت عراق و خدمت به منافع قدرتهای خارجی بهخصوص ایران متهم میکنند. فقر، بیکاری و نبود خدمات اساسی، عراقیها را به ستوه آورده است.
سلیمانی، فرمانده سپاه قدس پاسداران انقلاب اسلامی ایران بهعنوان سازماندهنده عملیاتهای سری در خارج از ایران، گسترشدهندهی اصلی نفوذ نظامی ایران در خاورمیانه بود. این جنرال 62 ساله پس از آیتالله خامنهای رهبر ایران، دومین چهرهی قدرتمند ایران دانست میشد.
ابومهدی المهندس، قانونگذار سابق عراق مسئول نظارت بر «نیروهای بسیج مردمی» عراق بود؛ گروه شبهنظامی عمدتا متشکل از شبهنظامیان شیعه تحت حمایت ایران که رسما در نیروهای مسلح عراق ادغام شدهاند. او نیز همانند سلیمانی مدتها تحت تعقیب ایالات متحده بود. واشنگتن او را تروریست اعلام کرده بود. در سال 2007 دادگاهی در کویت او را به جرم دست داشتن در بمبگذاری سفارت ایالات متحده و فرانسه در کویت در سال 1983، به اعدام محکوم کرده بود.
یکی از فرماندهای شبهنظامی به رویترز گفت که سلیمانی کتائبحزبالله را برای رهبری حملات بر نیروهای امریکایی در منطقه انتخاب کرد، زیرا این گروه توانایی استفاده از هواپیماهای بدون سرنشین برای شناسایی اهداف حملات موشکی کاتیوشا را دارا است. این فرمانده شبهنظامی گفت که در بین سلاحهایی که نیروهای سلیمانی در خزان گذشته به متحدین شبهنظامی خود تحویل دادند، یک پهپاد رادارگریز ساخت ایران نیز بود.
به گفتهی دو مقام امنیتی عراق که مسئول نظارت بر تحرکات شبهنظامیاناند، کتائب حزبالله از هواپیماهای بدون سرنشین برای جمعآوری تصایر هوایی از مواضع و قرارگاههای نیروهای امریکایی، استفاده میکرد.
در 11 دسامبر 2019، یک مقام ارشد ارتش امریکا گفت که حملات گروههای مورد حمایت ایران بر پایگاههایی که میزبان نیروهای امریکایی در عراق هستند، رو به افزایش و در حال پیچیدهترشدن است و همهی طرفها را به سمت تشدید غیرقابلکنترل تنشها سوق میدهد.
دو روز قبل از هشدار این مقام ارتش امریکا، چهار راکت کاتیوشا به پایگاهی در نزدیکی میدان هوایی بغداد اصابت و پنج عضو «سرویس مبارزه با تروریسم» عراق را زخمی کرد. هیچ گروهی مسئولیت این حمله را به عهده نگرفت اما یک مقام نظامی امریکا گفت که بررسیهای آنها نشان میدهد که راکتها و راکتاندازها مربوط به گروههای شبهنظامی شیعه تحت حمایت ایران بهویژه کتائب حزبالله و «عصائب اهل حق» بوده است.
در 27 دسامبر 2019، بیش از 30 راکت به یک پایگاه نظامی عراق در نزدیکی شهر کرکوک در شمال این کشور اصابت کرد. در این حمله یک پیمانکار غیرنظامی ایالات متحده کشته و چهار سرباز امریکایی و دو عراق زخمی شدند.
واشنگتن کتائب حزبالله را مسئول این حملات خواند. این گروه این اتهام را رد کرد. دو روز بعد ایالات متحده حملات هوایی را علیه شبهنظامیان این گروه انجام داد که در آن دستکم 25 جنگجوی شبهنظامی کشته و 55 تن دیگر زخمی شدند.
حملات هوایی امریکا اعتراض شدید گروههای شبهنظامی عراقی تحت حمایت ایران را برانگیخت. معترضان خودشان را به اطراف سفارت امریکا رساندند و سنگ پرتاب کردند. حمله به سفارت امریکا واشنگتن را وادار کرد که سربازان بیشتری به منطقه اعزام کند و تهران را به اقدامات تلافیجویانه تهدید کند.
روز پنجشنبه، یک روز قبل از حمله به سلیمانی، «مارک اسپر» وزیر دفاع امریکا هشدار داد که ایالات متحده ممکن است برای محافظت از جان امریکاییها از حملات مورد انتظار شبهنظامیان تحت حمایت ایران، دست به اقدامات پیشگیرانه بزند.
او گفت: «بازی تغییر کرده است.»
