چهار ماه از معرفی 150 کارمند وزارت معارف در مقطع ماستری در دانشگاههای «کابل» و «تعلیم و تربیهی استاد ربانی» میگذرد. اکنون با رسیدن امتحان ترم پایانی، شماری از آنان میگویند که بهدلیل «نبود بودجهی کافی دولت» این روند لغو و آنان بیسرنوشت هستند.
این تعداد کارمندان وزارت معارف در ماه اسد سال جاری تحصیلی (1398) به هدف بلندبردن ظرفیت تخصصیشان براساس یک تفاهمنامه میان وزارتهای معارف و تحصیلات عالی در برنامهی ماستری معرفی شده بودند. پس از سه ماه تحصیل آنان در دانشگاههای کابل و تعلیم و تربیهی استاد ربانی، این برنامه توسط وزارتهای تحصیلات عالی، معارف و مالیه لغو شد. اکنون حامد (اسم مستعار)، یکی از کارمندان وزارت معارف شامل در این برنامه، به اطلاعات روز میگوید که او و تعدادی از همکارانش به علت این اقدام وزارت معارف در «بیسرنوشتی» بهسر میبرند.
او میافزاید: «ما از جمع حدود یکهزار و 700 کارمند وزارت معارف در برنامهی ماستری کامیاب شدیم، اما پس از سه ماه تحصیل، اکنون وزارتهای معارف، تحصیلات عالی و مالیه به ما جواب رد داده، ما را از تحصیل محروم کردهاند.»
با این حال یک منبع مسئول در وزارت معارف این موضوع را تأیید کرده، اما میگوید که برنامهی ماستری کارمندان این وزارت صرفا به مدت یک سال به تأخیر افتاده و با آغاز سال نو تحصیلی، از سر گرفته میشود. دلیل تأخیر آن «کمبودی بودجهی عادی وزارت معارف» خوانده شده است.
اشتراککنندگان اما ادعا میکنند که براساس فیصلهی وزارت معارف، این برنامه لغو شده و برای سال آینده کارمندان جدیدی وزارت معارف در این برنامه جذب خواهند شد.
شرح ماجرا
تفاهمنامهی برنامهی ماستری به هدف بلندبردن ظرفیت تخصصی کارمندان وزارت معارف در تاریخ 30 حمل سال 1396 توسط اسدالله حنیف بلخی، وزیر پیشین معارف و فریده مومند، وزیر پیشین تحصیلات عالی به امضا رسید. براساس تفاهمنامه، 575 کارمند دارای مدرک تحصیلی لیسانس در جریان چهار سال (از سال 1396 تا سال 1400) باید در دانشگاههای کابل و تعلیم و تربیهی استاد ربانی تا مقطع ماستری تحصیل کنند.
همین طور در تفاهمنامه ذکر شده است که این کارمندان در رشتههای تحصیلی تعلیم و تربیه، انکشاف نصاب آموزشی، نظارت آموزشی، پلانگذاری و مدیریت آموزشی، مدیریت مالی و اقتصاد و اداره و منجمنت تحصیل میکنند.
در هر سال تحصیلی در این برنامه بهطور میانگین 150 کارمند وزارت معارف (در هر رشتهی تحصیلی 25 نفر) در یک روند رقابتی از طریق امتحان تخصصی جذب میشوند. این افراد شامل رییسان، آمران، مدیران، آموزگاران دارالمعلمینها و انستیتوتها، اعضای علمی مرکز ساینس، مؤلفان عملی ریاست انکشاف نصاب آموزش و اعضای مسلکی نظارت آموزشی، پلان و مالی میشوند.
هماکنون حدود 300 کارمند وزارت معارف در مراحل مختلف مقطع ماستری در چوکات این برنامه از سالهای 1396 و 1397، مصروف تحصیل اند. این برنامه اما برای سال جاری تحصیلی لغو شده است. در مکتوبی که معنیت مالی وزارت مالیه به وزارت معارف در تاریخ 29 اسد فرستاده، گفته شده است که بنا بر «محدودیتهای منابع مالی دولت» دور سوم و دوم این برنامه تمویل شده نمیتواند.در این مکتوب آمده است که وزارت مالیه تنها خواهان موافقهی دور اول این برنامه میباشد.
اما سه کارمند وزارت معارف که شامل دور سوم این روند است، در صحبتهای جداگانه با اطلاعات روز، میگویند که موضوع توقف این برنامه در آغاز سال تحصیلی با آنان شریک نشده است. این کارمندان مدعی اند: «حدود سه هفتهی پیش از سوی دانشگاه به ما اطلاع داده شد که این برنامه لغو شده و نمیتوانیم در کلاسهای صنف حاضر شویم. ما هنوز هم ماهانه مبلغ در حدود سهونیم هزار افغانی از معاش عادی و اضافهکاری خود را در بدل شرکت در برنامهی ماستری میپردازیم.»
از سویی هم، به گفتهی آنان دور دوم در این برنامه همچنان به تحصیلشان ادامه میدهند.
براساس تفاهمنامهی وزارتهای تحصیلات عالی و معارف، بودجهی برنامهی ماستری کارمندان وزارت معارف باید از بودجهی «عادی» این وزارت تمویل شود. اما در بخشی از این تفاهمنامه تذکر داده شده است که در صورت نیاز به بودجهی خاص برای تطبیق این برنامه، هر دو وزارت برای جلب منابع مالی، پیشنهادهایی به شرکای انکشافی پیشکش کنند.
مطابق جدول مصارفی که از سوی این وزارتها ترتیب شده است، هزینهی تحصیل هر کارمند وزارت معارف در برنامهی ماستری در هر ترم، 36 هزار و 400 افغانی میباشد که در یک دورهی تحصیلی مقطع ماستری، به 145 هزار و 600 افغانی میرسد.
در همین حال، منابعی در ریاست عمومی انکشاف منابع بشری وزارت معارف میگوید که بهدلیل ناکافیبودن بودجهی عادی، این وزارت تا کنون چندین بار از وزارت مالیه درخواست پرداخت هزینهی برنامهی ماستری را کرده، اما وزارت مالیه این درخواستیها را رد کرده است. او میافزاید: «وزارت معارف هماکنون نمیتواند از بودجهی داخلی خود استفاده کند، وزارت مالیه هم در مورد شاملساختن این برنامه در بودجهی انکشافی برای سال جاری تحصیلی ممانعت کرد. لذا ما مجبور شدیم که دور سوم این برنامه را لغو کنیم.»
همچنان در مکتوبی که به تاریخ 22 عقرب سال جاری از این ریاست به «ریاست دفتر مقام وزارت» نیز فرستاده شده، آمده است که این ریاست در هماهنگی با مقام رهبری وزارت و مسئولان ریاست مالی و حسابداری موفق به دریافت راهحلی در مورد بودجهی دور سوم برنامهی ماستری نشده است. در مکتوب گفته شده است: «به همین اساس به تعداد 150 نفر کارمند که در پنج برنامه در سال 1398 کامیاب شده و عملا یک ترم را در حال تکمیلنمودن اند، بهتر است معذرت خواسته شود.»
ریاست عمومی انکشاف منابع بشری همچنان در یک مکتوب دیگر که در تاریخ 23 میزان به ریاست مالی و حسابداری وزارت معارف فرستاده، تذکر داده است که در صورت بروز مشکلات در مورد این برنامه هیچ گونه مسئولیتی را نمیپزیرد.
یکی از شرکتکنندگان در این برنامه نیز میگویند که وزارت معارف از آنان خواسته است که تأجیل بگیرند: «ما بخشی از امتحانهای خود را سپری کردیم و قرار بود تا چند هفتهی دیگر امتحان پایانی ترم اول ما شروع شود، اما وزارت معارف در اوایل از ما درخواست تأجیلی یکساله کرد که بعدها این حرفشان را هم پس گرفتند.»
از سویی هم، این اشتراککننده میگوید که برنامهی دور سوم ماستری کارمندان وزارت معارف براساس تصمیم رهبری این وزارت، به گونهی کامل لغو شده است.
همچنان یکی دیگر از این اشتراککنندگان میگوید که او درخواست ادامهی تحصیل را با هزینهی شخصی کرده، اما وزارت معارف این مورد را نیز تا کنون نپذیرفته است. براساس یک فیصلهی وزارت تحصیلات عالی که یکونیم ماه پیش (25 میزان) همگانی شد، هزینهی یک ترم مقطع ماستری برای هر دانشجو، 45 هزار افغانی میباشد.
واقعا بعد از گذشت سه ماه از شروع دروس و صرف زمان محصلین و مصارف ای که تا کنون متقبل شده اند، جفای بزرگی در حق محصلین صورت گرفته است.