جواد فولادی، در بخش توبرکلوز شفاخانهی اسکان ولسوالی میرامور ولایت دایکندی نرس است. تمامی 33 کارمند بهشمول داکتران این شفاخانه پنج روز میشود در اعتراض به پرداختنشدن حقوقشان، اعتصاب کاری کردهاند.
جواد از ماه جدی پارسال تا کنون که حدود 10 ماه میشود، بخشی زیادی از معاش خود را دریافت نکرده است.
وزارت صحت عامه سال گذشته با راهاندازی «برنامه صحتمندی»، خدمات صحی در تمام ولایات را به مؤسسات خصوصی سپرد. این مؤسسات از دارو تا معاش کارکنان صحی را تأمین میکنند. بانک جهانی تمویلکنندهی این برنامه است.
براساس این برنامه، قراداد کارکنان صحی طوری تنظیم شده است که کارمندان 80 درصد معاش خود را هر ماه دریافت میکنند و 20 درصد آن به حساب «متحوله» واریز میشود که بعد از شش ماه و پس از ارزیابی کارمند پرداخت میشود.
معاش متحوله پس از آن پرداخت میشود که هیأتی از بانک جهانی و مؤسسهی مربوطه «جناح ثالث» کارکرد کارمند صحی را ارزیابی و بررسی کند. پس از بررسی مشخص میشود که کارمند کارش را درست و طبق برنامه انجام داده است یا خیر. این معاش به کارکرد کارمند بستگی دارد، به هر میزانی که کارمند درست کار کرده باشد، به همان میزان از 20 درصد معاش متحولهاش مستحق میشود. اگر کارمند کارش را صددرصد درست انجام داده باشد، مستحق تمام 20 درصد معاش متحوله میشود و اگر فعالیتش طبق برنامه نبود و نقص و عیب داشت، از 20 درصد معاش متحولهاش کم میشود.
جواد کارمند بخش توبرکلوز شفاخانه است. معاش او 12 هزار افغانی است. او چون در بخش توبرکلوز کار میکند و پیوسته در معرض خطر ابتلا به توبرکلوز است، 10 هزار افغانی «حقالخطر» میگیرد. به همین ترتیب چون او در ولسوالی دورافتادهی میرامور کار میکند، 10 هزار دیگر حق سختی (Hardship) میگیرد. بهگونهی مجموعی جواد هر ماه 32 هزار افغانی معاش دارد.
وزارت صحت عامه پارسال ارایه خدمات صحی به ولایت دایکندی را به مؤسسهی «موف» (Move) سپرد. این مؤسسه قرارداد تمام کارمندان صحی در این ولایت را بهروز و جدید کرد.
طبق «برنامه صحتمندی»، در تمامی ولایات کشور 80 درصد معاش کارمندان ماهوار پرداخت میشود و 20 درصد آن به بخش متحوله میرود.
جواد اما میگوید که مؤسسهی موف طبق برنامه عمل نکرده است و با کارمندان سلیقهای و گزینشی برخورد کرده است.
قرارداد جواد طوری تنظیم شده است که او از مجموع معاشش 33 درصدش را ماهانه نقد میگیرد و 67 درصد آن به حساب متحوله حواله میشود. جواد اکنون از 32 هزار معاشی که ماهانه مستحق میشود، فقط 13 هزار افغانی دریافت میکند.
این در حالی است که به گفتهی جواد، کارمندانی که در مرکز مؤسسهی موف در دایکندی کار میکنند، تمام 80 درصد معاش خود را دریافت کردهاند.
ریاست صحت عامه ولایت دایکندی اما میگوید که طبق برنامه صحتمندی، هر مؤسسه مختار است که چگونه و به چه ترتیب با کارمندانش قرارداد کند.
اسحق علی درمان، رییس صحت عامه ولایت دایکندی در صحبت با روزنامه اطلاعات روز گفت که مؤسسهی موف به شرایط مختلفی با کارمندانش قرارداد امضا کرده است: «مثلا با بعضیها طوری قرارداد کرده است که 33 درصد معاشش را ماهوار میپردازد و 67 درصد آن را به متحوله میگذارد.»
آقای درمان میگوید که مؤسسه موف برای دوام برنامه، این کار را انجام داده است: «مؤسسه برای اینکه بتواند دوونیم سال قرارداد خود را تکمیل کند، 80 درصد معاش کارمندان را پرداخت نکرده است و از آن برای ادامهی برنامه ذخیره کرده است. مؤسسه میگوید تمام 80 درصد معاش را اگر پرداخت کنم، بودجه در یکونیم سال تمام میشود و در نهایت برنامه که برای دوونیم سال طرح شده است، ناکام میشود. مؤسسه هم حق به جانب است.»
به گفتهی آقای درمان، پس از اعتراض کارمندان صحی در این ولایت، مؤسسه توافق کرده است که معاش تمامی کارمندان را همان 80 درصد ماهوار و 20 درصد متحوله پرداخت کند.
اما وزارت صحت عامه میگوید که مؤسسهی موف بر اساس قراداد باید 80 درصد معاش کارمندان را ماهوار پرداخت کند که معاش کارمندان صحی ولایت دایکندی به همین ترتیب پرداخت شده است.
در حال شماری زیادی از کارمندان صحی در ولایت دایکندی بهدلیل پرداختنشدن معاششان براساس قرارداد دست به اعتصاب کاری زدهاند که توحید شکوهمند، معاون سخنگوی وزارت صحت عامه به روزنامه اطلاعات روز میگوید که مؤسسهی موف (Move) به وزارت گزارش داده است که 80 درصد معاش تمام کارمندان صحی ولایت دایکندی تا آخر ماه سنبله امسال پرداخت شده است.
معاون سخنگوی وزارت صحت عامه میگوید که نخست برنامه این بود که ارزیابی و سپس پرداخت معاش متحوله کارمندان صحی هر شش ماه انجام شود، اما بعدتر بانک جهانی و مؤسسات قراردادی فیصله کردند که این ارزیابی هر 9 ماه انجام شود.
به گفتهی او تا کمتر از یک ماه دیگر معاش متحوله ولایات نیز پرداخت خواهد شد.
آقای شکوهمند اضافه کرد که هدف از راهاندازی «برنامه صحتمندی» ارایه خدمات صحی بهتر است: «عملکرد هر کارمند ارزیابی میشود، در صورتی که در کار غفلت میکنند یا خوب کار نمیکنند، ضمن کسر 20 درصد معاش، بست به اعلان میرود و کارمند جدیدی استخدام میشود. این برنامه برای شفافیت و مؤثریت در کار طرح شده است.»
«دیگر برای ما آبرو نمانده است»
جواد میگوید که او بر مبنای قرارداد که هر شش ماه باید معاش متحولهاش را دریافت کند، خرج و مصارفش را تنظیم کرده است، اما حالا حدود 10 ماه میشود که آن را دریافت نکرده است.
جواد تنها نانآور و تأمینکنندهی مصارف خانوادهی 11 نفریاش است. جواد میگوید که در این مدت با قرض از دکاندار و نانوا روزگار گذرانده است: «قبلا معاش ثابت داشتم و مصرف خود را بر مبنای همان معاش سنجیده بودم. درآمد غیر از معاش ندارم. در این 11 ماه که معاش دریافت نکردهام از دکاندار آرد، برنج و دیگر مواد قرض گرفتهام. قرار بود با ختم شش ماه معاش متحوله پرداخت شود اما تا حالا پرداخت نشده است. از بس قرضداریم ما دیگر نمیتوانیم در بازار پیش قصاب، نانوا، دکاندار برویم. برای ما آبرو نمانده. به خدا قسم، چند روز پیش نانواها نان خشک را بر ما قطع کردند چون چهار هزار افغانی قرضدار بودیم. ما رفتیم دوباره ضمانت کردیم. ما عملا در این وضعیت قرار داریم.»
جواد میگوید که برای دریافت حقوقش او بارها به مؤسسهی موف مراجعه کرده، اما با برخورد «نامناسب و زشت» مسئولان مؤسسه روبهرو شده است: «وقتی به مؤسسه مراجعه میکنیم رسما اخطار میدهند که منفک و تبدیلتان میکنیم. چند شب پیش دو کارمند زن برای اینکه خواهان حقوقشان شده بودند و اعتراض کردند، شبانه از کار برکنار و از شفاخانه بیرون کردند.»
جواد میگوید در نهایت آنان مجبور شدند که دست به اعتصاب کاری بزنند. به گفتهی آقای فولادی، در مجموع حدود 700 کارمند صحی ولایت دایکندی اعتصاب کردهاند.
بانو آمنه، در کلینیک پلاس ولسوالی میرامور ولسوالی دایکندی قابله است. او شرایط مشابه با جواد دارد. حدود 10 ماه میشود که معاش متحولهاش را دریافت نکرده است. آمنه از مجموع حقوق ماهوارش که 35 هزار افغانی میشود، در این مدت هر ماه فقط 13 هزار افغانی دریافت کرده است.
آمنه میگوید که او در ولسوالی میرامور در خانهی کرایی زندگی میکند و 13 هزار معاشی که میگیرد حتی کفاف کرایه خانه و خرج و خوراک خودش را نمیکند: «من باشندهی اصلی ولایت غزنی هستم و برای خدمت به میرامور آمدهام. نه تنها که نمیتوانم به خانه پول بفرستم، بلکه بعضی ماهها هم شده که این 13 هزار خرچ و خوراک و کرایه خودم را هم کفاف نکرده است.»
به گفتهی بانو آمنه، حالا کارمندان کلینک پلاس اعتصاب کردهاند، مردم با مشکلات جدی مواجه شدهاند: «فعلا فقط بخش ایمرجنسی و بخش ولادی باز است. در صورتی که معاش متحوله اجرا نشود، ممکن این بخشها نیز بسته شود. دیگر بیماران وقتی به کلینیک مراجعه میکنند، پزشکان در برابر پول آنان را معاینه میکنند و بابت دارو هم باید پول بپردازند. مصارف مردم بالا رفته است.»
سهراب اعتمادی، عضو شورای ولایتی دایکندی، اعتراض و اعتصاب کارمندان صحی در این ولایت را برحق میداند و به رسیدگی فوری به خواست آنان تأکید میکند.
آقای اعتمادی در صحبت با روزنامه اطلاعات روز گفت: «کارمندان صحی برحق هستند برای اینکه معاش آنان را طبق قرارداد پرداخت نکردهاند.»
آنطور که جواد فولادی میگوید در کنار او و بانو آمنه حدود 700 کارمند صحی دیگر نیز اعتصاب کردهاند و تا پرداختنشدن معاش متحولهشان، به این اعتصاب ادامه خواهند داد.
