نیویورک تایمز ـ مجیب مشعل، فهیم عابد و نجیم رحیم
ترجمه: جلیل پژواک
بیقراری مقامات از ظهر روز انتخابات شروع شد. بسیاری از مراکز رایگیری از جمله برخی در پایتخت شاهد حضور اندک رایدهندگان بود. کمیسیون انتخابات برای فراهمکردن زمینهی مشارکت بیشتر، رایگیری را دو ساعت تمدید کرد.
نگرانی از مشارکت پایین رایدهندگان در روز انتخابات حالا به شک و تردید در مورد مشارکت ساختگی بالا تبدیل شده است. صندوقهای پر از رای از چند منطقهای که در انتخاباتِ روز شنبه شاهد مشارکت فوقالعاده بالای مردم بودند و باعث تعجب ناظران شده بود، به مراکز شمارش آرای کمیسیون مستقل انتخابات رسیده است. میزان مشارکت در برخی مناطق با رایگیری پراکنده تا 90 درصد گزارش شده است.
بهرغم شواهدی مبنی بر اینکه انتخابات روز شنبه در مقایسه با سالهای گذشته شفافتر برگزار شده است، افغانهایی که با وجود خشونت طالبان پای صندوقهای رایدهی حاضر شدند، حالا نگران نتیجهی مبهم ناشی از تقلباند که میتواند کشور جنگزدهیشان را وارد بحران تازهای کند. این نگرانی به مثابهی یک آزمون برای کمیسیون انتخابات است که پیروز انتخابات را اعلام خواهد کرد. این کمیسیون وعده داده که با تکیه بر سیستم جدید تشخیص بیومترک رایدهنده، آرای جعلی را شناسایی و دور بیندازد. با اینحال اکنون صحبت این است که احتمال دارد این کمیسیون قوانین سختگیرانهاش را نرم کند.
محمد یوسف رشید، رییس اجرایی موسسه انتخابات آزاد و عادلانه افغانستان که گروه دیدبان غیردولتی است، میگوید: «کمیسیون از توانایی فنی برای مقابله با تقلب برخوردار است، پس جای نگرانی وجود ندارد. با اینحال، آنها باید در برخورد با تقلب صادق باشند.»
شمارش آرا هنوز بهطور کامل شروع نشده بود که تیمهای انتخاباتی رییسجمهور اشرف غنی و رقیب وی عبدالله عبدالله، دو نامزد اصلی این انتخابات، هرکدام ادعا کردند که آنها پیشتازند. انتظار نمیرود کمیسیون انتخابات به این زودیها نتایج نهایی را اعلام کند. این کمیسیون پیش از برگزاری انتخابات ریاستجمهوری نوسازی شد و کمیشنران جدید بهجای کمیشنران پیشین که به اتهام تقلب و سوءاستفاده زندانی شدهاند، منصوب شدند.
چندین کمیشنر نسبت به تکنولوژی تشخیص بیومتریک ابراز اطمینان کردهاند. این تکنولوژی اثر انگشت و عکس هر رایدهنده را در محلهای رایگیری بایگانی میکند. کمیشنران گفتهاند که کمپیوترهای سِرورشان، جایی که دادههای بیومترک در آن ذخیره میشود، بهطور خودکار آرای تکراری را جدا میکند. این سیستم همچنین بهگونهای طراحی شده است که هر مرکز رایگیری میتواند تا حداکثر 400 رای را به ثبت برساند، اما گفته میشود که برخی مراکز گزارش دادهاند که بیش از 400 رای را به ثبت رساندهاند که بهنظر میرسد موارد تقلب ناشیانه و غیرسیستماتیک باشند.
مولانا محمد عبدالله یکی از کمیشنران میگوید: «ما موظفیم فقط آرایی را حساب کنیم که پاک است و تأیید بیومتریک را دارد.»
با این وجود، نگرانیها از اینکه تقلب میتواند نتیجه را آلوده کند، افزایش یافته است. این بدگمانی تا حدی ناشی از گزارشدهی نامنسجم و متغییر کمیسیون از دادههای ناکامل مشارکت در روز انتخابات و افزایش ناگهانی در تعداد رایدهندگان برخی از ولایات در روز بعد انتخابات است.
تعداد رایدهندگان در منطقه مرزی اسپینبولدک در ولایت کندهار، از فهرست 103 هزارنفری رایدهندگان که اخیرا بهروز شده، بیش از 89 هزار نفر گزارش شده است. این رقم مشارکت نزدیک به 90 درصدی را نشان میدهد.
حامیان آقای عبدالله گفتهاند که این رقم خیالی و بیش از آرای واقعی است. با اینحال چند نفر از ساکنان در گفتوگوی تلفنی گفتند که حضور مردم پای صندوقهای رای بالا بوده است.
حاجی جمعهخان یکی از بزرگان اسپینبولدک گفت: «همه در حال رفتن به مراکز رایگیری بودند و من خودم 40 دقیقه در محل رایگیری منتظر ماندم تا نوبتم برسد. من تقلبی ندیدم. اگر تقلب شده، حتما در جای دیگری صورت گرفته است.»
در ولسوالی «ميرزکه» ولایت پکتیا در جنوبشرق افغانستان، میزان مشارکت در حدود 80 درصد گزارش شده است. در برخی مناطق ولایت شمالی فاریاب که در آن درگیریها مانع حضور بیشتر رایدهندگان پای صندوقهای رای شده بود، اما مشارکت بالا گزارش شده است، توضیحی جز پرشدن صندوقهای رای به نفع یک نامزد، نمیتوان یافت.
عبدالقیوم کوهی، بزرگ محلی ولسوالی قیصر ولایت فاریاب در گفتوگو با ما گفت: «من قصد ندارم دروغ بگویم. من شاهد مشارکت بالای مردم نبودم. همهجا درگیری بود. هاوان فرود میآمد. بسیاری از مردم میترسیدند که [از خانههای شان] بیرون شوند.»
عبدالواحد ناصری، یکیدیگر از بزرگان ولسوالی قیصار گفت که زورمندان محلی صندوقها را پر کردهاند: «آنها یکجا نشستند و هرکدام برای نفرشان صندوق پر کردند. آنها میگفتند ’نمیتوانیم این صندوقها را خالی بگذاریم.‘ ما گفتیم ’اما بیومتریکش چطور میشود؟‘ آنها گفتند ’کی خواهد دید؟‘»
پس از کابل، بیشترین آرا، یعنی 255 هزار رای، از ولایت ننگرهار در شرق افغانستان آمده است. علاوه بر تهدید طالبان، چندین ولسوالی این ولایت از سوی اعضای دولت اسلامی که در ولسوالی اچین این ولایت پنهان شدهاند، بهصورت نوبتی تهدید میشود. جلالآباد، مرکز این ولایت هدف بمبگذاریهای مکرر بوده است.
گفتوگو با رایدهندگان در چندین ولسوالی این ولایت نشان میدهد با اینکه در برخی ولسوالیها مشارکت مردم بیش از حد انتظار بوده است، اما در سایر ولسوالیها نگرانیها از این بالا بود که صندوقهای رای در اواخر روز انتخابات پر شدهاند.
یکی از ولسوالیهای ولایت ننگرهار که آرای آن تحت بررسی ویژه قرار دارد، ولسوالی، چپرهار، خانه فضلهادی مسلمیار، رییس مجلس سنا و کمپینر آقای غنی است. روز سهشنبه، آقای مسلمیار از کرسیاش در مجلس سنا خانم علم نورستانی، رییس کمیسیون انتخابات را که گفته بود فقط آرای بیومتریک حساب میشود، تهدید کرد. آقای مسلمیار در سخنانش که از تلویزیون نیز نشر میشد، گفت که «ما آرای بدون بیومتریک را سر پدرش حساب میکنیم.»
آقای مسلمیار بعدا در همان روز بهخاطر اظهاراتش عذرخواهی کرد، اما بر خواستهاش که شمارش آرای بدون بیومتریک است، تأکید کرد.
گفتوگو با ساکنان ولسوالی چپرهار نشان میدهد که مشارکت در روز انتخابات پایین بوده است و این نشان میدهد که آقای مسلمیار برای کسب رای برای آقای غنی تلاش کرده است.
ساکنان چپرهار گفتند که اواخر روز انتخابات زورمندان محلی به مراکز رایگیری آمده بودند و هرجومرج ایجاد کردند که احتمالا شامل پرکردن صندوقهای رای نیز میشود و این نشان میدهد که آقای مسلمیار [با اظهاراتش در مجلس سنا] در تلاش بوده تا راه را برای معتبر حسابشدن آن آرا باز کند.
بحث در مورد تغییر قوانین برای حسابکردن آرای بدون بیومتریک باعث نگرانی چندین نامزد به خصوص آقای عبدالله شده است که میگوید این الزام جای بحث ندارد. رحمتالله نبیل، یکیدیگر از نامزدان انتخابات و رقیب آقای غنی میگوید: «حتا یک رای بدون بیومتریک برای ما غیرقابلقبول است.»
چندین عضو کمیسیون انتخابات گفتهاند که آنها به دور ریختن آرای تقلبی، حتا اگر این کار میزان مشارکت رایدهندگان را فوقالعاده پایین نشان دهد، مصمم هستند. مشارکت بیش از حد پایین انتخابات را نامشروع جلوه میدهد.
مقامات گفتهاند که برآورد مشارکت 2.7 میلیونی نشان میدهد که میزان مشارکت مردم در این انتخابات به صورت بیسابقهای پایین بوده است، اما این رقم با ارقام بالا و ساختگی انتخاباتهای قبلی سرشار از تقلب مقایسه میشود.
اردوگاه آقای غنی بهرغم تأکید بر احترام به قوانین کمیسیون انتخابات، از خود انعطافپذیری نشان داده است. داود سلطانزوی، عضو ارشد کمپین آقای غنی میگوید: «مهم نیست که رای به چه کسی تعلق دارد، ما نمیخواهیم که آرای تقلبی حساب شود. اما رای مردم نباید هدر رود.»
