مسجد يا عبادتگاه در تمامي اديان وحياني وجود دارد. تمامي اديان و مذاهب داعيهگر هدايت و پاسداري از ارزشهاي معنوي ميباشند. اخلاق (مجموعهاي از پندار و كنش نيكو و نهي ار زشتي) شالودهی تفكر و جهاننگري مذهبي است. آنچه سفارش و دستور اخلاقي در اديان تلقي ميشود و انسان مذهبي ملزم به پيروي از آن است، ريشه در متون مقدس مذهبي دارد. از اين نظر، پيروي از دستورات مذهبي و عمل كردن مطابق به آموزههاي اخلاقي و معنوي، فرض انسان مذهبي براي خوب بودن ميباشد. براين اساس، پيراستگي از زشتي و برخورداري از كمال(خوبي و زيبايي) تكليف انسان مذهبي براي خوب شدن و خوب بودن است كه بر بنياد اين الزام، گفته شده است كه انسان بايد عبادت كند و به واسطهی عبادت از سجاياي اخلاقي و معنوي برخوردار شود. براين مبنا، كانون عبادت (عبادتگاه يا مسجد) در جوامع مذهبي به وجود آمده است.
در دين اسلام عبادت يكي از عناصر مهم آن ميباشد و آموزههاي اخلاقي و مذهبي آن با امور زندگي اجتماعي پيوند دارند. در آغاز ظهور اين آيين، بعد از هجرت مسلمانان از مكه به مدينه، مسجد به عنوان كانون عبادت و سازماندهي برنامههاي مذهبي در جامعهی اسلامي ساخته شد. آز آن زمان تاكنون مسجد در جامعهی اسلامي هم مركز تبليغ مذهبي است و هم مركز هماهنگي امور زندگي جمعي. با توجه به وجه قدسيت مسجد بنا به احكام ديني، هرنوع عمل خلاف ارزشهاي معنوي و زشت؛ مانند قتل، دروغگويي و هرگونه كردار ناپسند در آن منع شده است و براي تمامي مسلمانان فرض است كه حرمت اين مكان مقدس را حفظ كنند. بر بنياد همين كاركرد و ارزشگذاري است كه مسجد نقش محوري را در حفظ و زنده ماندن ارزشهاي مذهبي در جامعهی اسلامي داشته است و همچنين برعلاوهی اينكه مكانی ويژه براي راز و نياز با خداست، به عنوان كانون بحثهاي علمي، اخلاقي و آموزشي در جامعهي اسلامي كاركرد داشته و دارد. به اين صورت، اين كانون عبادي در پيشرفت و ترقي مسلمانها نقش سازنده و انكارناپذيری دارد. بنابر همين كاركرد شايسته است كه در آموزههاي اسلامي و دستورهاي مذهبي فقيهان بزرگ اسلامي گفته نشده است كه از مسجد به عنوان كانون آدمكشي و سازماندهي و عملكردهاي وحشیانه و زشت (قتل و انتحار) استفاده شود و همواره بهنحوي دغدغهی حفظ كرامت و پاكي اين مكان مقدس وجود داشته است. حتا اين قاعده بر تمامي كساني كه به مسجد ميروند، اصالت داده شده است كه بايد در موقع رفتن به مسجد، جان و تنشان را پاكيزه كنند و هرگونه نيت و احساس گناه را در داخل مسجد به خود راه ندهند.
سوال اين است، چرا با توجه به اينكه مسجد كانون مقدس و پاكی است كه در آن آموزههاي اخلاقي براي مردم آموزش داده ميشوند و انجام هرگونه عمل و برنامههاي ضدانساني و اخلاقي كه خير بشري را تهديد كند، در آن منع گرديده است، برخلاف اين وجه و دستور، در كشورما گروههاي تندرو و افراطي مذهبي اين حرمت و قداست را از اين مكان مقدس گرفتهاند؟
اين واقعيت كه طالبان و گروههاي اطرافي به قداست مسجد احترام نميكنند و برخلاف آموزههاي مذهبي، در آن مواد انفجاري نگهداري مينمايند و عملياتهاي انتحاري را از مسجد سازماندهي ميكنند، يك موضوع جدي براي جامعهی سنتي-مذهبي افغانستان است. از طرفي، اين اعمال با دستورات مذهبي ناسازگار اند و ميتوانند وجههی مذهب را در جامعهی ما بد معرفي كنند. از جانب ديگر، اين تكليف را براي رهبران مذهبي جدي مينمايند كه با روشنگري و تفسير خردمندانه از دين و آموزههاي مذهبي، نگذارند كه مساجد به عنوان كانون مهم رهبري و نهاد هويتبخش مذهبي، به مركز و مكان مناسب براي سازماندهي اعمال وحشايه تبدیل شود و حرمت و قداست را از اين نهاد مهم مذهبي بگيرد.
براي مسئولان سياسي و بهخصوص وزارت حج و اوقاف، اين مسئوليت جديتر ميشود كه تمامي مساجد را راجستر كنند و بررسيهايي را به اين منظور انجام دهند كه مساجد به عنوان نهاد بااعتبار مذهبي، در دام وحشتآفرينان قرار نگيرند. در صورت اغفال از اين مسئوليت، اين خطر جدي است كه مساجد به مكانهاي مطمئن و مناسبی در اختيار طالبان تبدیل شوند و آنان برنامههاي خويش را در جهت انجام علمياتهاي نظامي بر تأسيسات دولتي سازماندهي كنند. آنگونه كه تا كنون مواردي از اين اقدامها، از طرف طالبان در سالهاي گذشته در كابل و چندروز پيش در ولايت پكتيا در ولسوالي سروبي آن ولايت عملي شده است كه در يك مسجد موادهاي منفجره و تسليحات نظامي را به قصد عمليات نظاميشان جابهجا نموده بودند.
