رییس جمهور جدید افغانستان و روابط با پاکستان

منبع: Deutsche Welle
نویسندگان: WaslatHasrat-Nazimi, Shamil Shams
برگردان: حمید مهدوی
تحلیل‌گران باور دارند که روابط افغانستان و پاکستان برای صلح و ثبات در منطقه حیاتی است. اما بعد از روی کار آمدن رییس جمهور جدید، روابط افغانستان با پاکستان بهبود می‌یابد یافت یا بدتر می‌شود؟
پس از این‌که هیچ‌یک از نامزدان پیش‌تاز نتوانستند بیش از پنجاه درصد آرا را به دست بیاورند، قرار است انتخابات ریاست جمهوری افغانستان به دور دوم برود. با توجه به نتایج اولیه، عبدالله عبدالله، وزیر خارجه‌ی پیشین با کسب 44.9 درصد آرا عجالتا در صدر فهرست نامزدان انتخابات ریاست جمهوری قرار دارد، در حالی که اشرف غنی احمدزی، رقیب او و اقتصاددان پیشین بانک جهانی، 31.5 درصد آرای انتخابات تاریخی 5 آپریل را به دست آورد.
هنوز مشخص نیست که رییس جمهور آینده‌ی افغانستان چه کسی خواهد بود و هم‌چنین چیزی که تا کنون واضح نیست، این است که این دو نامزد انتخابات ریاست جمهوری افغانستان روابط کشورش را با پاکستان و طالبان چگونه می‌بینند، طالبانی که نظر به گفته‌های تعداد زیادی از کارشناسان، حمایت پاکستان را با خود دارد.
گذشته و آینده
زیگفرید ولف، کارشناس مسایل جنوب آسیا در دانشگاه ‌هایدلبرگ به دویچه وله گفت: «پاکستان طرف‌دار عبدالله نیست، چون مقام‌های این کشور باور دارند که عبدالله به هند به عنوان رقیب پاکستان نزدیک است. هم‌چنین عبدالله با ائتلاف شمال، که مربوط به گروه قومی تاجک و مخالف طالبان است، پیوند دارد».
نیلز ورمر، رییس دفتر کابل بنیاد کنراد ادیناور‌ به دویچه وله گفت: «عبدالله در دهه‌های 1980 و 1990، زمانی که علیه اتحاد جماهیر شوروی سابق می‌جنگید، با پاکستان روابط خوبی داشت. بعدها، او به اتحاد شمال نزدیک شد، اتحادی که تا سال 2001 علیه طالبان جنگید». «بنا‌براین، مشخص نیست که روابط آینده‌ی عبدالله با پاکستان را پیوند پیشین او با اسلام‌آباد تعیین خواهد کرد یا پیشینه‌ی کار او با اتحاد شمال».
نیلز ورمر می‌گوید که اشرف غنی، برخلاف عبدالله، با پاکستان ارتباط مستقیم ندارد و این امر بررسی اقدامات آینده‌ی او در رابطه به پاکستان را دشوارتر می‌سازد. این کارشناس اضافه کرد‌: «اشرف غنی احمدزی پیوسته گفته است که بهبود روابط افغانستان با پاکستان یکی از اهداف او است».
عرفان حیدر، روزنامه‌نگار مقیم پاکستان فکر می‌کند که اگر عبدالله به عنوان رییس جمهور افغانستان انتخاب شود، گذشته‌ی او بر سیاست‌های آینده‌اش تأثیر نخواهد گذاشت و او پخته‌تر عمل خواهد کرد. «اگر عبدالله رییس جمهور شود، ‌قطعا متفاوت از کرزی خواهد بود. او با هند روابط خوب خواهد داشت، اما نه به قیمت آسیب زدن به روابط افغانستان با پاکستان».
یوخن هیپلر، استاد علوم سیاسی در دانشگاه دویسبورگ اسن، دیدگاه حیدر را مطرح کرده، می‌گوید که روابط افغانستان و پاکستان از افکار عمومی در افغانستان متأثر خواهند شد، «اما هردو نامزد انتخابات ریاست جمهوری افغانستان به اندازه‌ی کافی واقع‌بین اند تا درک کنند که یک رابطه‌ی حسنه‌‌‌ی حد‌اقلی با پاکستان برای یک افغانستان آرام، حیاتی است».
بدون ابهام
نیلز ورمر می‌گوید که سیاست پاکستان در قبال افغانستان، توسط ارتش قدرت‌مند این کشور هسته‌ای و سازمان استخباراتی آن (آی.اس.آی)، که به طور مساوی در همه‌جا حضور دارد، کنترول می‌شود. این کارشناس مسایل افغانستان و پاکستان باور دارد که عبدالله و اشرف غنی، هردو، باید ثابت سازند که توانایی کنار آمدن با سازمان‌های ارتش پاکستان را دارند، چیزی که کرزی در ا‌نجام آن ناکام ماند.
یوخن هیپلر که معتقد است کرزی برای ماندن به قدرت به دنبال هردو طرف بود. او گفت: «اگر رییس جمهور آینده می‌خواهد روابط با پاکستان را دگرگون سازد، ‌باید ثابت کند که مسئول همه‌چیز است». هیپلر گفت که این دیگر کافی نخواهد بود.
کارشناسان می‌گویند که مردم افغانستان دیگر «رییس جمهور دوسوگرایی» مانند کرزی را نمی‌خواهند، کسی که طالبان را «برادر» نامید و از طرف دیگر، متعهد به جنگ علیه آن‌ها است.
برادران یا دشمنان؟
اما چیزهای زیادی به این بستگی دارند که دو نامزد انتخابات ریاست جمهوری افغانستان برای برخورد با طالبان چه برنامه‌ای دارند. عبدالله و اشرف غنی هردو می‌خواهند با شورشیان اسلام‌گرا گفت‌وگو کنند، اما عبدالله نمی‌خواهد به هر قیمتی با افراط‌گراها مصالحه کند. عبدالله در مصاحبه‌ی اخیرش به د‌ویچه وله گفت: «اکثریت مردم افغانستان خواهان صلح پایدار‌ند، اما من شک ندارم که اکثریت آن‌ها مخالف ایدیولوژی طالبان اند. ما برای خوشحال کردن تعداد اندکی از شورشیان آماده‌ی مصالحه نیستیم».
کارشناسان می‌گویند که سازمان‌های پاکستانی هنوز طالبان را متحد مهم پاکستان و نماینده‌ی اکثریت پشتون‌های افغانستان می‌دانند و فکر می‌کنند که بعد از خروج نیروهای ناتو از افغانستان، آن‌ها باید بخشی از حکومت افغانستان باشند. ناظران می‌گویند که تأسیسات نظامی پاکستان می‌خواهند نفوذشان را در کابل بازیابند، نفوذی که قبل از سرنگونی حکومت طالبان در سال 2001 به دست ایالات متحده و متحدانش در افغانستان داشت. به این دلیل، پاکستان دوست دارد‌ اشرف غنی در افغانستان به قدرت برسد.
وزیر مالیه‌ی پیشین افغانستان نسبت به شبه‌نظامیان روی‌کرد نرم‌تری دارد. هرچند‌ نامزد معاون او، جنگ‌سالار پیشین است که در یک جنگ تلخ و طولانی علیه طالبان شهرت دارد. غنی به دویچه وله گفت: «ما معتقدیم که اگر می‌خواهیم به صلح پایدار دست یابیم، باید در هر سطحی سازش کنیم». «ما تلاش خواهیم کرد تا روحانیون، رهبران قبیله‌ای و نهادهای جامعه‌ی مدنی را در روند صلح شامل سازیم. اگر من انتخاب شوم، حکومت من فرهنگ پذیرش و عدم خشونت را در کشور ترویج خواهد کرد».
حیدر معتقد است که گفت‌وگوها با طالبان، که اشرف غنی از آن حمایت می‌کند، می‌تواند تأثیر مثبت داشته باشد: «من فکر می‌کنم اگر غنی به قدرت برسد، تعداد زیادی از اسلام‌گراها سلاح‌شان را به زمین خواهند گذاشت. برعکس، طالبان هرگز با عبدالله مصالحه نخواهند کرد».
نظام‌الدین نظامانی، محقق و فعال حقوقی پاکستان‌ گفت که اسلام‌آباد باید سیاست افغانستانش را اصلاح کرده و ترجیح دادن یک نامزد ریاست جمهوری بر دیگری را متوقف سازد. نظامانی به دویچه وله گفت: «مصالحه با عبدالله یک حرکت خوب خواهد بود و به ثبات سیاسی در افغانستان منجر خواهد شد».