پولیتیکو ـ ویسلی مورگان
جیمز متیس، وزیر دفاع ایالات متحده، برای مدت دو سال مانع اجراییشدن دراماتیکترین انگیزههای ترمپ در مورد سیاست نظامی امریکا شد.
وقتی نوبت به سوریه رسید، استراتژی متیس نیز با سرعت به بنبست خورد.
مخالفت صریح ترمپ و متیس در مورد خروج نیروهای ایالات متحده از این کشور جنگزده، آخرین مورد از برخوردهای رییسجمهور و رییس پنتاگون بر سر رویکرد آنها به استقرار نظامی و گسترش قدرت امریکا بود.
جنرال چهارستارهی بازنشستهی ارتش امریکا در طول دو سال خدمت به عنوان فرد اول رییسجمهور در پنتاگون، از احترام ترمپ نسبت به خودش، برای افزایش بودجهی دفاع و افزایش قدرت فرماندهان نظامی، استفاده کرد. او حتی از لفاظیهای گاه جنگطلبانهی ترمپ، برای افزایش نیرو در همان مناطق و کشورهایی که اکنون ترمپ برای خروج از آنها بیقراری میکند، حد اکثر استفاده را برد.
اما در نهایت، اختلافاتشان شدیدتر از آن بود که بشود بر آن غلبه کرد. در ذیل برخی از نکات مهم مورد اختلاف ترمپ و متیس را مرور میکنیم.
سربازان امریکایی در مرزهای امریکا
در سال جاری، رویکرد متیس [و تفاوت آن با رویکرد ترمپ] هنگامی که ترمپ دستور اعزام و استقرار نیروهای نظامی را در مرز ایالات متحده و مکزیک در پاسخ به کاروانهای مهاجران امریکای مرکزی، صادر کرد، دو بار به طور کامل به چشم آمد.
در ماه آپریل، پس از آنکه ترمپ برای بار اول خواستار اعزام و استقرار نیروهای نظامی شد، پنتاگون در پاسخ به رییسجمهور 2100 تن از نیروهای غیرمسلح گارد ملی ایالات متحده را به مرز اعزام کرد؛ حرکتی که با رویکردهای رییسجمهورهای سابق، باراک اوباما و جورج دبلیو بوش، تفاوت اندکی داشت.
در ماه اکتبر، وقتی ترمپ دستور اعزام نیروهای مرزی مسلح را صادر کرد، متیس از آن پیروی کرد؛ اما در مقیاس بسیار کوچکتر و رویکرد میانهروتر از آنچه که رییسجمهور تقاضا کرده بود.
رییسجمهور در اقدام تلافیجویانه ـ که در سخنرانیهای ترمپ و جلسات رسانهیی بیسروصداتر متیس دیده شد ـ خواستار اعزام ده هزار و بعد 15 هزار سرباز برای دفع «تهاجم» مهاجرتی شد. ارتش تنها حدود 6 هزار سرباز را به مرزها فرستاد که بسیاری از آنها غیرمسلح و در حمایت از نقش نیروهای مجری قانون غیرنظامی عمل کردند. تعداد زیادی از این نیروها اکنون به خانه برگشتهاند.
حتی زمانی که ترمپ، جان کلی، رییس ستاد کاخ سفید را به اجازهدادن به سربازان برای دفاع از ماموران گشت مرزی با نیروی مرگبار وادار کرد، دیده شد که متیس قصد ندارد از این اختیار و قدرت استفاده کند.
به رغم اظهارات ترمپ مبنی بر اینکه پاسخ ماموران فدرال به هرکسی که سنگ پرتاب کند مثل واکنش در برابر سلاح گرم خواهد بود، متیس اصرار داشت که این دستور، منجر به این نمیشود که سربازان به مهاجران شلیک کنند.
متیس به خبرنگاران گفت که «از برای خدا» سربازان «حتی اسلحه ندارند. دربارهی آن نگران نباشید.»
افزایش نیرو در افغانستان
در طول تابستان اول حضور ترمپ در کاخ سفید، رییسجمهور حامی خروج نیروهای امریکایی از افغانستان بود. اما ارتش خواهان اعزام نیروهای بیشتر به این کشور بود. با اینحال، متیس و مکماستر مشاور امنیت ملی وقت رییسجمهور ترمپ، موفق شدند تصمیم ترمپ را تغییر دهند.
ترمپ در نهایت به توصیهی متیس برای اعزام بیش از 3 هزار نیروی اضافی ایالات متحده و در پیشگرفتن استراتژی گسترش یافتهی مشاوره نظامی در افغانستان، مهر تایید زد. ترمپ در سخنرانی ماه آگوست سال 2017 به منظور اعلام تصمیمش در قبال افغانستان، بدون این که از کسی نام ببرد، به این اشاره کرد که چگونه چهرههای سیاست خارجی در ادارهی او، ذهنیت رییسجمهور را تغییر دادهاند.
ترمپ در این سخنرانیاش گفت: «خواست اصلی من این بود که خارج شویم و به لحاظ تاریخی، من دوست دارم از خواستهایم پیروی کنم، اما پس از برگزاری چندین جلسه طی چند ماه، جمعهی گذشته ما با کابینه و جنرالان مان در کمپ دیوید، جلسه نهایی را برگزار کردیم.»
این که آیا اکنون ترمپ به خواستهای اصلی خود در مورد افغانستان بازگشته ـ و یا اینکه جانشین متیس با آن همراه خواهد شد یا خیر ـ به یک امر مهم و قابلتوجه در استراتژی نظامی ایالات متحده بدل شده است.
سوریه
اعلام خروج سربازان امریکایی از سوریه از سوی رییسجمهور در هفتهی گذشته، شکست تکاندهندهیی برای متیس بود، اما در گذشته، رویکرد متیس در مورد سیاست ایالات متحده در قبال سوریه، پیروزیهای تاکتیکی را برایش به بار آورده است؛ از جمله در طی بحثها دربارهی نحوهیی پاسخ امریکا به حملات شیمیایی رژیم اسد علیه غیرنظامیان در ماه آپریل. در آن زمان، وزیر دفاع در پی مهار رویکرد تهاجمی ترمپ بود، نه رویکرد عدم مداخلهگرایانهی ترمپ که در هفتهی گذشته به چشم آمد.
به گفتهی یکی از مقامات نظامی دخیل در بحثها که میخواهد ناشناس باقی بماند، فرماندهی مرکزی ارتش پنج گزینه را برای پاسخ نظامی تنظیم کرد. این مقام میگوید وقتی متیس و جنرال جوزف دانفورد رییس ستاد مشترک، این گزینهها را برای ترمپ تشریح میدادند، متیس به توصیف محدودترین و بازدارندهترین گزینه ـ حملات محدود علیه سه هدف به جای حملهی وسیعتر ـ به عنوان گزینهی قوی پرداخت.
این امر کارگر افتاد. ترمپ گزینهیی را امضا کرد که متیس طرفدار آن بود.
ایران
در مورد ایران، متیس خودش را در موضعی یافت که غیرمحتمل مینمود و زمانی که هنوز بازنشسته نشده بود، از آن بیزار بود؛ پیروی از سیاستهای دولت قبلی ایالات متحده در قبال ایران.
متیس بارها با طرفداری آشکار از این که ایالات متحده به عنوان بخشی از توافق چندجانبه دوران اوباما که هدف آن محدودکردن آرزوهای هستهیی ایران بوده است، باقی میماند و تصدیق این امر که ایران از این توافق پیروی میکند، با موضع ترمپ مخالفت کرد. متیس در مورد سوریه، کشوری که ایالات متحده و نیروهای ایرانی اغلب در مجاورت هم به سر میبرند، در برابر این خواست کاخ سفید که مقابله با نفوذ ایران شامل استراتژی رسمی ایالات متحده شود، مقاومت کرد و اصرار داشت که تمرکز نیروهای امریکایی دولت اسلامی باشد و همچنان باقی بماند.
این موضع متیس، در تضاد با نقش جنگطلبانهیی بود که او به عنوان جنرال در دوران اوباما بازی کرد. اوباما اغلب با اتهاماتی از جانب جنگطلبها مبنی بر اینکه او [اوباما] بیش از حد به مقابله با تهران بیمیل است، روبهرو میشد.
جیمز جفری، کسی که در دوران اوباما سفیر ایالات متحده در عراق بود ـ زمانی که متیس فرماندهی مرکزی را رهبری میکرد ـ و حالا فرستادهی ویژهی دولت ترمپ برای مذاکرات در سوریه است، اوایل سال جاری به پولیتیکو گفت که متیس «در مورد موضع رییسجمهور باید بسیار حساس باشد. در دوران اوباما، او [متیس] با رییسجمهوری سر و کار داشت که در مورد به چالشکشیدن ایران از راه نظامی، بسیار محتاط بود. بنابراین او [متیس] رویکرد تهاجمی داشت و احتمالا این امر به رابطهی او با اوباما آسیب وارد کرد.»
جفری میگوید که حالا، متیس «با رییسجمهوری روبهرو است که هم شدیدا رویکرد تهاجمی در مورد ایران دارد و هم غیرقابل پیشبینی است. از این رو متیس باید فرد هشداردهنده، میانهرو و کسی باشد که میگوید ’قبل از اینکه بپری، جلویت را ببین‘. میبینید که او این رویکرد را در مورد کوریای شمالی و همینطور ایران در پیش گرفته است.»
ممنوعیت نیروهای نظامی فراجنسیتی (ترانسها)
وقتی ترمپ دستور خود را مبنی بر ممنوعیت پرسنل نظامی فراجنسیتی تویت کرد، سعی متیس بر این بود که این دستور را از رده خارج کند، اما در نهایت ناکام ماند. پس از آنکه کاخ سفید با هدایت رسمی این توییت را مبنای عمل خود قرار داد، متیس دستور بررسی شش ماههی سیاست را صادر کرد. اجرا و رهبری این بررسی وظیفهی معاون ارشد وی و جنرالهایی بود که از شاخههای مختلف ارتش ایالات متحده آمده بودند.
در حالی که بررسیها در حال انجام بود، سیاستهای دوران اوباما که اجازه میداد سربازان در مورد جنسیت و ترانس بودنشان آزاد باشند ـ و در بعضی موارد این سربازان از جراحیهای تغییر جنسیت با هزینهی دولت برخوردار بودند ـ برقرار باقی ماندند.
اما این بررسی با تندادن متیس به خواستهی ترمپ، پایان یافت. او در یادداشتی به رییسجمهور توصیه کرد «افرادی که سابقهی اختلال جنسیتی دارند یا تشخیص شده است که اختلال جنسیتی دارند، به استثنای شرایط محدود، واجد شرایط خدمت در ارتش» دانسته نشوند.
در ماه مارچ، ترمپ براساس توصیهی متیس، با صدور دستور ممنوعیت به صورت رسمی، رویکردش را دنبال کرد. با آنهم، این قانون در حال حاضر از طریق چندین دادگاه و پرونده، مورد اعتراض و مخالفت قرار دارد.
