چندی پیش علی ارغونچنار مسئول دفتر تیکا (آژانس همکاری و هماهنگی ترکیه) در هرات، مکاتب افغان-ترک را به ترویج افراطیت متهم کرد و گفت که بهزودی دولت ترکیه این مکتبها را مسدود کرده و تحت کنترل خود در خواهد آورد. او گفته بود که در حال حاضر مکاتب افغان ترک تنها فرزندان افراد سرشناس را در این نهاد جذب کرده است. آقای ارغون گفته بود که با در اختیار قرار گرفتن این نهاد در دست دولت ترکیه، سطح کیفی این مکاتب بلند میرود و با رایگان کردن این مکاتب زمینهی آموزش برای فرزندان تمام مردم افغانستان فراهم خواهد شد.
ارغون از دولت افغانستان خواسته بود که در در مورد ترویج افراطگرایی در مکاتب افغان ترک تحقیق کند.
پیش از این نیز بحث واگذاری مسئولیت مکتبهای افغان-ترک به دولت ترکیه مطرح شده بود که با واکنش مسئولان و دانشآموزان مواجه شد. پای این بحث حتا به پارلمان کشیده شد.
اظهارات در مورد «تروریستپروری» و ترویج افراطیت در مکاتب افغان-ترک در حالی مطرح میشود که دانشآموزان این نهاد، از سال 2003 تا 2017 با اشتراک در المپیادهای جهانی توانستهاند 1046 مدال برای افغانستان به ارمغان بیاورند. دانشآموزان مکتب افغان-ترک تنها در سال 2017 از المپیادهای بینالمللی که در کشورهای مختلف دنیا برگزار شده بود 63 مدال طلا، 76 مدال نقره و 32 مدال برنز که در مجموع 171 مدال میشود کسب کردند.
دنیا وردک یکی از دانشآموزان صنف 11 لیسهی نسوان افغان-ترک در رقابتهایی که در کشورهای کنیا و یوگاندا برگزار شده بود توانسته دو مدال طلا و برنز کسب کند: «در یوگاندا در مسابقات رباتیک اشتراک کردم که توانستم در آن مسابقهی مدال طلا بگیرم. بار دوم در کنیا یک پروژهی انجنیری داشتم که توانستم مدال برنز بگیرم و از میان 122 کشور مقام سوم را کسب کنم.»
محمد میلاد رها یکی دیگر از دانشآموزان لیسهی افغان-ترک در رقابتهای موسوم به IFLC که همهساله در بین کشورهای جهان برگزار میشود توانسته مدال نقره کسب کند.
دانشآموزان مکاتب افغان-ترک در آزمون کانکور سال گذشته نیز خوش درخشیدند و 99.12 درصد از دانشآموزان آن راهی دانشگاههای کشور شدند. از میان 563 نفر، 52 تن در دانشکدهی طب، 90 تن در دانشکدهی انجنیری، 34 تن در دانشکدهی حقوق، 65 تن در دانشکدهی اقتصاد، 19 تن در دانشکدهی کمپیوتر ساینس، 12 تن در دانشکدهی ژورنالیزم، 4 نفر فارمسی، 17 نفر ساینس، و 269 نفر در سایر دانشکدهها شامل شدند.
به همین مناسبت مؤسسهی تعلیمی-تربیتی افغان ترک روز (یکشنبه 27 سنبله) در کابل برای تقدیر از مدالآوران مکاتب افغان-ترک مراسمی دایر کرد. در این مراسم دانشآموزان مدالآور از المپیادهای بینالمللی مکاتب افغان-ترک از سراسر افغانستان حضور داشتند.
برخی از نمایندگان پارلمان و مقامهای حکومت افغانستان که در مراسم تقدیر از مدالآوران مکاتب افغان-ترک سخن میگفتند، اظهارات اخیر تیکا در هرات را به بیبنیاد خواندند و مکاتب افغان ترک را از مهمترین نهادها در امر تربیهی کادرهای مسلکی عنوان کردند.
امانالله پیمان نمایندهی مردم بدخشان در مجلس نمایندگان اتهامها بر مکاتب افغان ترک را بیبنیاد خواند و با لحن صریح دولت ترکیه را به حمایت از داعش متهم کرد: «درست است که ما حکومت کارا نداریم، ولی این را بفهمند که ملت افغانستان از هیج امپراتوری کمتر نیست، هیچ شاگرد افغان ترک در فاریاب از داعش و تروریسم حمایت نمیکند، اما نمایندههای ترکیه در آنجا به داعش کمک میکنند.»
او از ملت افغانستان خواست که در برابر طرح مصادرهی مکاتب افغان-ترک مقاومت کنند و نگذارند که از کیفیت این نهاد کاسته شود.
یوسف پشتون مشاور رییسجهور و نمایندهی والدین مکتبهای افغان ترک، از کارکرد مکاتب افغان ترک که بیش از دو دهه میشود در کشور فعالیت میکند تحسین کرد: «هدف اساسی ما حفظ این نهاد تعلیمی و تربیوی است. باید همکاری کنیم که مکاتب افغان-ترک تقویت شود. این دانشآموزان دستآوردهای زیادی داشتهاند.»
اقای پشتون اتهامات اخیر بر مکاتب افغان ترک از سوی مسئول دفتر تیکا در هرات را بیبنیاد خواند و از وی خواستار ارایهی اسناد و مدارک شد: «تیکا اگر ثبوت داشت خوب، اگر نداشت باید از مردم افغانستان معذرت بخواهد.»
دکتور شفیق سلیم معین وزارت معارف که در این کنفرانس سخن میگفت نیز اتهامهایی که به مکاتب افغان ترک وارد شده است را رد کرد. بهقول آقای سلیم مکاتب افغان ترک همیشه از سوی وزارت معارف تحت نظارت قرار داشته است و این وزارت اشراف کامل بر فعالیتهای این نهاد دارد.
معین وزارت معارف بیان داشت که در افغانستان ارگانهای کشفی موجود است و به هیچ نهاد و فردی اجازه نخواهد داد که افراطیت و خشونت ترویج کند.
مؤسسهی افغان-ترک یک نهاد غیرسیاسی، غیردولتی و غیر انتفاعی راجسترشده در وزارت اقتصاد است. این نهاد از سال 1373 بدینسو فعالیتهایش را در افغانستان آغاز کرده است. فعلا مکتبهای اناث و ذکور افغان-ترک در شهرهای کابل، قندهار، شبرغان، هرات، مزار شریف، و جلالآباد مشغول فعالیت تعلیمی میباشد. در این مکاتب تا فعلا 8000 دانشآموز آموزش دیدهاند که توسط 160 تن از استادان ترکی شامل خانمها و آقایان و 380 استاد داخلی تدریس میشود. تا حالا 6000 دانشآموز از مکاتب افغان-ترک فارغ شدهاند که در دانشگاههای داخل و خارج مشغول تحصیلاند. هر ساله بهتعداد یک هزار دانشآموز جدید شامل مکاتب افغان-ترک میشوند.
بهدنبال اوج گرفتن تنشها میان طرفداران فتحالله گولن، از چهرههای برجستهی مذهبی ترکیه و در تبعید، با رجب طیب اردوغان رییسجمهور ترکیه، هزاران تن از هواداران جنبش گولن دستگیر و زندانی شدهاند. فشار بر مکاتب افغان-ترک نیز پس از آن از سوی دولت ترکیه افزایش یافته است.
