«این انتخابات، حکومت هند را به سوی تحول رهنمون خواهد کرد» (آمیت شاه، رییس حزب بی جی پی).
[su_label]شریف حضوری -دانشجوی دورهی دکتورای دیپلماسی و خلع سلاح [/su_label]
چند روز مانده به شروع سال 1396، نتایج انتخابات محلی در پنج ایالت اوتارپرادش، اوتارکند، پنجاب،گوا و مانیپور به تاریخ 21 حوت اعلام شد. حزبی که 50 به اضافهی 1 فیصد آراء را در پارلمان محلی از آن خود نماید، اجازه خواهد یافت تا با معرفی سروزیر به فرماندار ایالت، کابینهی خود را تشکیل دهد. احزاب بزرگ با آرای قابل توجه، کرسی مخالفان را اشغال میکنند و احزاب کوچک با نمایندگان کمتر یا شریک قدرت خواهند شد و یا هم به صف مخالفان خواهند پیوست. آنچه که در این دور از انتخابات بیشتر توجهات را به خودش جلب نموده بود، قدرتگیری بیش از پیش احزاب راستگرا مانند بی جی پی (BJP) در ایالتهایی بود که انتظار نمیرفت. نکتهی دیگری که این دور از انتخابات نشان داد، کاهش نقش احزاب محلی در مقابل احزاب ملی میباشد که نتوانست اعتماد ساکنان ایالاتشان را جلب نمایند و از آنها رای اخذ کنند.
نتایج انتخابات ایالات در یک نگاه
در ایالت اوتارپرادش، بزرگترین از نگاه جمعیت با داشتن 200 ملیون نفر، و مهمترین از نگاه سیاسی با دارا بودن حق فرستادن 80 نماینده به مجلس نمایندگان مرکزی، حزب بی جی پی، از مجموع 403 کرسی پارلمان ایالتی 312 کرسی را از آن خود نمود که با ائتلاف با سهیلدف باراتیا سمج پارتی (SBSP) و اپنا دل (AD)، این مقدار را به 325 رسانده است. حزب SP آقای آکیلش یاداو (سروزیر قبلی) در ائتلاف با حزب کانگرس (INC) توانست هرکدام به ترتیب 47 و 7 کرسی را از آن خود نمایند. در همین حال حزب BSP خانم مایاواتی که شعار برادری میان مسلمانان و طبقهی دالیت (پایینترین کاست در هند) را سرلوحهی کمپاین خودش کرده بود تنها توانست 19 نماینده را به مجلس محلی بفرستد. حزب بی جی پی با وعدههای دروغین، ایجاد گسل میان مسلمانان و هندوها، تحریک طبقههای دور از قدرت هندو بر ضد طبقه یاداو حاکم که آقای آکیلش از آن نمایندگی میکرد، توانست اکثریت مطلق کرسیها را از آن خود نماید. آقای یوگی آدیتیانات (راهب متعصب هندو) که خود در نفرتپراکنی بر ضد اقلیتها بهویژه مسلمانان شهره میباشد، اینک بهعنوان سروزیر از سوی بی جی پی سوگند وفاداری یاد کرده است.
در ایالت کوهستاتی اوتارکند که بزرگترین و مهمترین آکادمی نظامی هند (Dehradun Military Academy) در آن قرار دارد، حزب راستگرای بی جی پی توانست با کسب ¾ (57 چوکی) از مجموع 70 کرسی، اکثریت قاطع خود را به اثبات برساند. حزب کانگرس که سالهای زیادی در آن حکومت میکرد نتوانست بیش از 11 کرسی را از آن خود نماید. آگاهان دلایل متعددی را در پیروزی بی جی پی و شکست کانگرس در این ایالت عنوان میکنند اما باید گفت ستاره شدن نرندرا مودی در کمپاینهای انتخاباتی و برجسته کردن ناکامیها در طرحهای حکومت کانگرس در موفقیت راستگراها بیتاثیر نبوده است. عدم پرداخت به توسعهی یکسان در سطح ایالت، جدا شدن یکبارهی چندین تن از رهبران کانگرس و پیوستن به بی جی پی و نیز خودخواهیهای آقای هریش راوت (سروزیر قبلی) موجب شد کانگرس شکست بخورد و به یک اپوزسیون بسیار ضعیف قناعت نماید. اینک راستگراهای بی جی پی آقای تریوندرا سینگ راوت که خود عضویت 40 ساله در RSS (سازمان افراطی هندوخواه) را در کارنامهی خود دارا میباشد را بهعنوان سروزیر این ایالت انتخاب نمودهاند.
وضعیت در پنجاب با اکثریت سیک فرق میکند. این ایالت در طول تاریخاش صحنهی رقابت میان شیرومانی آکالی دل (SAD) و حزب کانگرس بوده است اما در امر حکومت، شانس بیشتر با کانگرس یار بوده است. در رقابت اخیر، کانگرس توانست حکومت ائتلافی SAD-BJP را به زیر بکشد. از مجموع 117 کرسی پارلمان محلی، حزب کانگرس تعداد 77 کرسی را از آن خود کرد، SAD به کسب 15 کرسی و حزب مردم عام (AAP) آقای کیجریوال به 20 کرسی بسنده نموده است. پیشبینیهای قبل از انتخابات از پیروزی گستردهی AAP حکایت داشت اما تبلیغات گستردهی SAD-BJP و نیز کانگرس بر وجود ارتباط میان حزب مردم عام و جنبش خالیستان (جداییطلبان سیک) موجب شد از میزان آرای آن کم نماید. صد البته فسادهای گسترده در حکومت قبلی، عدم انکشاف متوازن و انفجارهای تروریستی در حین انتخابات و مهر تایید بر ضعف امنیت موجب شد اقبال برد کانگرس بالا رود و آقای پراکاش بدل جای خود را به کاپیتان اماریندر سینگ از حزب کانگرس واگذار نماید.
جریان انتخابات در دو ایالت کوچک مانیپور و گوا کمی متفاوتتر بود. در اولی بحث تمامیتارضی ایالت و نیز ادغام مناطق با اکثریت مردم نگا، بحث داغ انتخابات بود و در دومی مشکل معیشت مردم با بسته شدن معادن، موضوع رقابت میان بازیگران را تشکیل میداد. از مجموع 60 کرسی پارلمان محلی در مانیپور، کانگرس توانست 28 کرسی را کسب نماید، بی جی پی به 21 کرسی بسنده کرد، احزاب محلی مانند NPF و NPP هرکدام به ترتیب 4 کرسی را تصاحب نمودند. با اینکه تعداد کرسیهای کانگرس بیشتر از بی جی پی بود و مقدمتر در تشکیل کابینه اما با سرعت عملی که راستگراها از خود نشان دادند، توانستند طی یک ائتلاف با احزاب محلی سهم تشکیل کابینه را از آن خود نمایند. در ایالت گوا نیز از مجموع 40 کرسی مجلس ایالتی، کانگرس و بی جی پی به ترتیب 17 و 13 چوکی را از آن خود نمودند. سایر احزاب محلی مانند GF و MGP هرکدام 3 کرسی را به نفع خود کمایی کردند. در این ایالت نیز با آنکه حزب کانگرس در تعداد کرسی پیشرو و مستحق تشکیل کابینه بود اما راستگراها با گسیل نمودن منوهار پریکار (سروزیر قبلی گوا و وزیر دفاع در حکومت مرکزی) به ایالت، او را مسئول تشکیل ائتلاف و نامزد سروزیری نمودند که در یک اقدام ناباورانه موفق شد تا احزاب محلی را متقاعد و حکومت راستگراها را به محوریت خودش به صفت سروزیر در این ایالت قایم نماید.
پیامدهای آنی
شعار «گر واپسی» (بازگشت به خانه) یعنی درخواست از اقلیتهای دینی برای تغییر مذهبشان و گراییدن به کیش هندویی نتایج بسیار مخربی را بر جای گذاشته است. هندی که با قرنها زندگی مسالمتآمیز هندو، مسلمان، سیک و مسحیت زبانزد خاص و عام بود اینک با مشکل جدی مواجه میباشد و فرهنگ «ما و دیگری» در حال شکلگیری است که با بیگانه خواندن اقلیتهای مذهبی و فکری، مصداق و عینیت پیدا میکند. در یک اقدام نادرست حکومت اوتارپرادش مبنی بر منع کردن خوردن گوشت گاو (با فلسفهی مادر خواندن گاو در مذهب هندو)، اکثر دکانهای قصابی را پلمپ نموده است.
بیکاری بالغ بر هزاران نفر که معیشت خود را از این راه تامین مینمودند و نیز محروم شدن میلیونها فرد از تغذیهی گوشت گاو را از پیامدهای این تصمیم باید در نظر گرفت. شعار «لاو جهاد» (جهاد با عشق) را که راستگراهای هندو از خود سر میدهند و بر منع دوستی میان دختر هندو و پسر مسلمان که اکثرا منجر به ازدواج میشود تأکید میکنند، ترس و واهمهی بزرگی را در جامعهی اوتارپرادش بهوجود آورده است. کوبیدن بر طبل ساخت معابد بیشتر هندو و بنا نمودن معبد رام بر خرابههای مسجد بابری در منطقهی آیودای اوتارپرادش، بازهم احساسات مردم را جریجهدار و دو مذهب را به جان هم میاندازد. تاکید هندوهای افراطی مبنی بر انتقام (اگر یک تجاوز به ناموس هندو صورت گرفت، ده تجاوز ناموسی انجام دهید و اگر یک هندو به دست مسلمان به قتل رسید، ده مسلمان را قتل نمایید) اینک به یک ترس همگانی مبدل شده است تا جاییکه در همین اواخر چندین دانشجوی آفریقایی به گمان اینکه در قتل یک پسربچهی هندو آنهم بهصورت غیرمستقیم نقش داشتهاند مورد لتوکوب جمعیت هندو قرار گرفتهاند.
پیامدهای کلی
پیامد کلی این اتفاق همانا عمیقتر شدن فاصله میان اکثریت هندو و اقلیتهایی مانند مسیحی و بهویژه مسلمانان خواهد بود که در بلندمدت نتیجهی معکوسی را در پی خواهد داشت. بهعنوان نمونه مشکلات عراق زمانی گستردهتر شد که حکومت اکثریتگرای نوریالمالکی با گرایش شیعی، اقلیت سنی را در تنگنا قرار داده و به حاشیه راند که نتیجهی آن رشد افراطگرایی بود و سرانجام موجب تاسیس دولت اسلامی در عراق و سوریه شد. همچنان با محور قرار گرفتن نرندرا مودی و با ستاره شدن او در کمپاین انتخاباتی ظهور الیتگرایی (نخبهپرستی) را در سیاست داخلی هند شاهد خواهیم بود که موجب خواهد شد سد نفوذناپذیری را بهعنوان حصار دور سیاست ایجاد نماید تا کمتر کسی از حاشیهها بتواند با ورود به صحنهی رقابت آزاد طعم قدرت را بچشد. صد البته همین امر باعث خواهد شد تا در آیندهی نهچندان دور تغییر از حکومت مردمسالار را به یک رژیم اتوکرات شاهد باشیم. بدون شک ظهور دیکتاتوری فردی، کثرتگرایی ظالمانه و نیز کیش شخصیتپرستی مانند تبدیل شدن نرندرا مودی به یک رهبر کاریزماتیک و پرستش او، دور از انتظار نخواهد بود. در عین زمان تنگتر شدن حلقه برای دیگراندیشان و منتقدان و نیز کوبیدن بر طبل فرهنگ اکثریت، مجالی برای تفکر آزاد باقی نخواهد گذاشت. به زندان انداختن و انگ خیانت ملی زدن به رهبران دانشجویی در دانشگاههای مختلف هند بهدلیل تفکرات مخالف با حزب حاکم و نیز کاهش دادن حمایتهای مالی از دانشگاهها و سازمانهای تحقیقاتی مانند دانشگاه جواهر لعل نهرو، آنهم بهدلیل نگاه انتقادی آنها، نمونههای بارزی هستند که اینک در درون هند تجربه میکنیم.
راه برونرفت
بر شخصیتهای اکادمیک و قلمبدستان هندی لازم است تا احاد جامعه را از روند فعلی سیاست رادیکال آگاهی بخشند و بر سود و ضرر آن تاکید نمایند. همچنین جامعهی مدنی هند با رفتار هماهنگ، اعتراضهای مدنی خود را افزایش دهند و تهدیدهای سیاست دیگرستیزی حزب حاکم را به سمع و نظر خلق هندوستان برساند. نیز مطبوعات هندی با برجسته کردن اخبار ناخوشایند ناشی از سیاست اکثریتگرایی، تاثیر خود را بر اذهان عمومی خواهد گذاشت. در ضمن احزاب فراگیر مانند کانگرس و مردم عام تلاش ورزند تا نقاط ضعف خود را دریافته و کاستیهای خود را جبران سازند تا بتوانند بهعنوان اپوزسیونهای قدرتمند جلوی تاختوتاز راستگراها را بگیرند و از این طریق ماندگاری فرهنگ همپذیری و مفهوم «زیبایی در تنوع» را در سرزمین پهناور هند بیمه کنند.
