پول‌های بربادرفته و برخوردهای غیرمسئولانه

اداره‌ی بازرسی ویژه‌ی امریکا برای بازسازی افغانستان (سیگار) به‌تازگی گزارشی را منتشر کرده که در آن از احتمال اختلاس 85 میلیون دالر در ساخت یک هوتل پنج‌ستاره و یک آپارتمان در کابل خبر داده می‌شود. ساخت این هتل پنج‌ستاره چند سال قبل در کابل آغاز شد و پس از وقوع یک حمله‌ی تروریستی در آن منطقه متوقف شده است. بازرس ویژه‌ی امریکا برای بازسازی افغانستان در نامه‌یی به شرکت سرمایه‌گذاری خصوصی خارجی امریکا که قرضه‌‌ی ساخت این هوتل و آپارتمان را پرداخته بود، نوشته که کار این هوتل ناتمام باقی مانده است و این ساختمان نیمه‌کاره اکنون غیرقابل استفاده است و خالی رها شده است.
این اولین باری نیست که این اداره از حیف‌ومیل پول‌های کمک‌شده‌ی امریکا به افغانستان خبر می‌دهد. پیش از این بارها گزارش‌های عجیب‌وغریبی از سوی این اداره به نشر رسیده بود که هرکدام حاکی از حیف‌ومیل میلیون‌ها دالر امریکایی در افغانستان می‌باشد. این اداره در گزارش‌های خود دریافته بود که ده‌ها مکتب خیالی، صدها سرباز خیالی و حتی ده‌ها شفاخانه، کلینیک و پرسونل‌های خیالی آن در افغانستان وجود دارند که بودجه‌های آن به‌شکل سیستماتیک در جیب مقامات و مسئولین ادارات مختلف در افغانستان و یا مجریان خارجی آن رفته است.
گزارش‌های اداره‌ی سیگار در نفس خود بسیار افشاگرانه بوده است. ده‌ها پرونده‌ی اختلاس و حیف‌ومیل کمک‌های ایالات متحده‌ی امریکا در نتیجه‌ی نشر این گزارش‌ها، فاش و برملا شده‌اند. نام اکثر افراد و مقام‌های بلندپایه‌ی دولتی که در این حیف‌ومیل‌ها دخیل‌اند افشا گردیده و حتا روش‌های اختلاس و چگونگی ضایع شدن کمک‌ها همه در این گزارش‌ها بازتاب یافته‌اند. اما این گزارش‌ها هیچ یک تاکنون به‌شکل جدی مورد توجه قرار نگرفته و عاملان فساد مورد پیگرد قرار نگرفته‌اند.
علی‌رغم شواهد فراوانی که این اداره در مورد حیف‌ومیل کمک‌ها ارائه کرده است، دولت افغانستان هیچ اقدامی را در جهت پیگیری این پرونده‌ها انجام نداده است. دولت افغانستان با بی‌میلی با این گزارش‌ها برخورد کرده است و واکنش‌ها عمدتاً از جانب کسانی بوده است که مورد اتهام قرار دارند. آنان با رد این گزارش‌ها، بدون ارائه‌ی هیچ گونه دلیل و مدرکی ظاهراً تبرئه شده‌اند و یا فساد گسترده‌ی‌شان عامدانه از سوی دولت و دستگاه‌های عدلی و قضایی نادیده گرفته شده‌اند. در بسا موارد حتا عناصر متهم به فساد به پست‌های مهم و بلند دولتی گماشته شده‌اند و این گزارش‌ها حتا تاثیر منفی بر جایگاه آنان در بدنه‌ی حکومت نیز نگذاشته‌اند. یکی از نمونه‌های آن آقای فاروق وردک وزیر پیشین معارف است. آقای وردک از سوی اداره‌‌ی سیگار متهم است که با ساخت ده‌ها مکتب خیالی در زمان مسئولیت‌اش در وزارت معارف دست به اختلاس گسترده زده است. این وزیر پیشین متهم به‌جای این‌که مورد پیگرد عدلی و قضایی قرار گیرد، دوباره در سمت جدید به‌عنوان مشاور رییس‌جمهور گماشته می‌شود. ده‌ها فرد دیگر نیز وجود دارند که علی‌رغم اتهامات جدی علیه آنان، اکنون در سمت‌های بلند دولتی مصروف‌اند.
پرونده‌های حیف‌ومیل کمک‌های امریکا برای بازسازی افغانستان، در امریکا نیز با بی‌میلی مواجه‌اند. ظاهراً این پرونده‌ها در امریکا نیز مسکوت مانده و نهادهای قضایی آن کشور برای بررسی آن‌ها دلچسپی نشان نمی‌دهند. تاکنون گزارشی در مورد پیگری این پرونده‌ها در امریکا نیز به رسانه‌ها نرسیده است. هرچند در حیف‌ومیل گسترده‌ی کمک‌ها مسئولین امریکایی و نهادهای مختلف آن کشور نیز به‌نحوی دست دارند، اما با این‌وجود تمایل جدی و برخورد مسئولانه در قبال این پرونده‌ها در آن کشور نیز به مشاهده نمی‌رسد.
این درحالی است که هم دولت افغانستان و هم حامیان خارجی آن بر مبارزه‌ی جدی علیه فساد تاکید دارند. مبارزه با فساد تا این‌دم دست‌کم بسیار فریبنده به‌نظر می‌رسد. نه تمایل جدی در افغانستان وجود دارد و نه هم حامیان خارجی افغانستان با این مساله به‌گونه‌ی واقعی برخورد می‌کنند. دولت افغانستان یکی پی دیگر ادارات مختلف را برای مبارزه با فساد تشکیل داده و جلسات و کنفرانس‌های متعدد را برگزار کرده است، اما عملاً هیچ پرونده‌یی را مورد بررسی قرار نداده است. از میان انبوه پرونده‌های فساد در افغانستان، دولت هیچ‌کسی را به میز محاکمه نکشانده است. هیچ پرونده‌یی تاکنون به سرانجام نرسیده، اما پرونده‌های فساد هر روز قطورتر و بیشتر می‌گردد. حامیان خارجی افغانستان هم به همین اقدامات نمایشی دولت افغانستان دل بسته‌اند. به‌نظر می‌رسد در میان انبوه پرونده‌های فساد در کشور، برنامه‌های کنونی دولت و دل‌خوشی‌های حامیان خارجی آن هیاهویی بیش نیستند.