چگونه تلاش‌های صلح حکومت افغانستان منجر به لابی‌گری برای طالبان شد؟

جنگ یک دهه‌ی گذشته طالبان با حکومت افغانستان و نیروهای نظامی امریکا و متحدان افغانستان به نقطه‌ی عطفی رسیده است. مقامات بلندپایه‌ی غربی وضعیت جنگ میان نیروهای امنیتی و طالبان را به نقطه‌ی «تعادل» تشبیه کرده‌اند؛ یعنی وضعیتی که تقابل جاری یک برنده قطعی از راه جنگ نخواهد داشت. با این وجود حکومت افغانستان از طریق افراد و نهادهای مختلف همه روزه خبرهایی را از کشتار افراد گروه طالبان منتشر می‌کند و عملیات‌های تازه‌یی را برای رسانه‌ها گزارش می‌دهد که منجر به شکست طالبان شده‌اند. در مقابل، طالبان نیز با نشر اخبار فوری از انتحار، حمله، ماین‌های کنارجاده‌یی و حملات سازماندهی شده بر ولسوالی‌ها و پسته‌های امنیتی سعی می‌ورزند که از قدرت تخریب و جنگ شان جهان را آگاه‌تر کنند.
در حالی که جنگ میان نیروهای امنیتی که مردم افغانستان از آن‌ها حمایت می‌کنند و طالبان که از حمایت‌های آشکار امنیتی و مالی کشورهای منطقه و خصوصاً پاکستان برخوردار اند، جریان دارد؛ تلاش‌های سیاسی برای وادار کردن طالبان به گفت‌وگو از چند سال بدین‌سو فشرده‌تر می‌شود.
بر اساس گزارش رسانه‌ها تازه‌ترین تلاش برای مذاکره با حضور نماینده‌ی طالبان، حکومت افغانستان و امریکا در شهر دوحه بی‌نتیجه پایان یافته و نمایندگان طالبان پس از این گفت‌وگوها به پاکستان سفر کرده‌اند. سفر سه مقام طالبان در حالی به پاکستان صورت می‌گیرد که آخرین بازی پاکستان در راستای مذاکرات صلح میان دولت افغانستان و طالبان تحت عنوان «گروه هماهنگی چهارجانبه» بی‌نتیجه پایان یافت و روابط حکومت وحدت ملی و پاکستان پس از شکست این تلاش‌ها، پر تنش‌تر از قبل شد.
حکومت افغانستان در چند سال گذشته از هر کشوری که می‌توانستند در این راستا کمک کنند و مفید واقع شوند، درخواست کمک کرده است. اما تمامی تلاش‌ها برای مذاکره با طالبان بدون نتیجه پایان یافته است. در حالی که حکومت افغانستان تا هنوز در تلاش‌های صلح شکست خورده است، اما همچنان مذاکره با طالبان را به‌عنوان یک راه حل نهایی تأمین امنیت در افغانستان دنبال می‌کند و امیدوار به دوام این تلاش‌هاست.
در حالی که حکومت افغانستان از تمامی تلاش‌هایش در چند سال گذشته چیزی جز فشارآوردن بر طالبان در راستای صلح و مذاکره توقع نداشت، اینک به نظر می‌رسد که این تلاش افغانستان یک نتیجه‌ی پنهانی و ناخواسته‌ی دیگر علیه حکومت افغانستان به‌وجود آورده است. تلاش حکومت افغانستان برای وادار کردن کشورهای منطقه و جهان؛ «پاکستان، ایران، عربستان، ترکیه، انگلیس، امریکا، روسیه، هند و چین» برای کمک به روند صلح افغانستان تا هنوز منجر به مذاکره و صلح نشده است. اما این تلاش‌ها منجر به ایجاد روابط سیاسی میان گروه طالبان و کشورهای منطقه با گروه‌هایی از طالبان شده است.
باور غالب این است که طالبان توسط پاکستان حمایت می‌شوند. اما تحولات تازه پس از مرگ دو رهبر طالبان، «ملاعمر و اخترمحمد منصور»، نشان دهنده‌ی آن است که طالبان اکنون خریداران بیشتری در منطقه دارند. هرچند که هنوز به‌صورت قطعی روشن نیست که غیر از پاکستان کشور دیگری از جنگ طالبان در افغانستان حمایت کند. اما آن‌چه واضح است این است که نگاه کشورهای منطقه به طالبان تغییر کرده و برای بسیاری از کشورها طالبان به‌عنوان یک کارت بازی و همکار استراتژیک در راستای بازی‌های کلان منطقه‌یی و جهانی به شمار می‌روند.
در حالی که حکومت افغانستان طالبان را تروریست می‌داند و در پی جمع‌آوری کمک‌های نظامی و مالی بیشتر از کشورهای منطقه و جهان است، شماری از کشورهای درگیر در قضایای افغانستان ضمن همکاری رسمی با دولت افغانستان تلاش‌های پنهانی در راستای رام کردن طالبان را بر اساس برنامه‌های درازمدت منطقه‌یی شان روی دست گرفته‌اند.
اگر با یک چشم‌انداز وسیع‌تر در سطح منطقه و جهان به قضایای افغانستان نگاه کنیم، برای بازی‌های منطقه‌یی به همان تناسب که دولت افغانستان می‌تواند یک متحد استراتژیک به شمار آید، به‌صورت طبیعی طالبان نیز از چنین قدرتی برخوردار اند. خشونت ورزی طالبان، جنگجویان جان فدا، اتحاد گروهی و فرمان‌برداری از رهبر و همچنان میزان نفوذ و قدرت آن‌ها، قدرت‌های منطقه را وادار کرده است که در کنار حمایت‌های رسمی از دولت افغانستان، تلاش‌های پنهانی برای بازی کردن با طالبان در بازی‌های منطقه‌یی را نیز روی دست بگیرند.
از این رو، حمایت‌های داخلی از طالبان بخشی از بازی‌های کلان‌تر منطقه‌یی و حمایت‌های پنهانی رقیبان قدرتمند منطقه‌یی و جهانی بر سر دستیابی به هژمونی منطقه‌یی و جهانی است. حکومت افغانستان و خصوصاً رهبران دولت با بازی‌های سنجیده یا ناسنجیده در کنار صلح‌خواهی کمک شایانی برای طالبان در راستای برقراری ارتباطات بیشتر سیاسی کرده‌اند.
میزان توجه به طالبان و تلاش‌های پنهانی برای تأمین رابطه با این گروه توسط کشورهای منطقه و همسایه افغانستان دال بر این است که تلاش‌های صلح حکومت افغانستان در کنار آن‌چه که مسئولین دولت انتظار داشتند، برای طالبان یک لابی‌گری و زمینه‌ی خوب برای تقویت ارتباطات شان بوده است.