[su_label]رحمتالله ارشاد[/su_label]
محمداشرف غنی؛ رییس حکومت وحدت ملی دیروز در رأس یک هیأت عالیرتبهی دولتی بهشمول معاون دوم ریاستجمهوری و معاون دوم ریاست اجراییه و برخی از دیپلماتهای کشورهای خارجی به ولایت بامیان یا بهقول خودش به «زندان مرکزی» سفر کردند. آوازهی سفر غنی به بامیان روز یکشنبه زمانی دستبهدست شد که حکومت محلی بامیان برای پذیرایی از رییسجمهور آمادگی میگرفت. قبل از سفر، هیچ یکی از منابع؛ چه مرکزی یا دفتر والی بامیان حاضر نشدند اهداف سفر رییسجمهور به بامیان یا آوازهی سفر او را تأیید یا تکذیب کنند. دیروز اما معلوم شد که رییسجمهور برای افتتاح دو پروژه (سرک بامیان-کابل و میدان هوایی بامیان) به این ولایت سفر کرده است.
همزمان با سفر غنی به بامیان، باشندگان این ولایت؛ جنبش روشنایی و فعالان مدنی برای راهاندازی تظاهراتی مسالمتآمیز آمادگی میگرفتند و شماری دیگر در اعتراض به برنامههای حکومت محلی این ولایت دست به تحصن زدند. شام یکشنبه، نیروهای امنیتی معترضان را متفرق و شماری را بازداشت کردند. دیروز با رفتن ریسجمهور به بامیان، پولیس معترضان را متفرق و عدهی زیادی از خبرنگاران، فعالان مدنی و برخی از معترضان را لتوکوب کردند. نی یا حمایتکنندهی رسانههای آزاد افغانستان در واکنش به این پیشآمد اعلامیهی مطبوعاتی صادر کرد و برخورد پولیس و بازداشت خبرنگاران را مغایر قانون و آزادی بیان عنوان کرد. اما چرا سفر رییسجمهور به بامیان پر از حاشیه بود؟
وعدههای انتخاباتی
اشرف غنی بهعنوان نامزد انتخابات ریاستجمهوری در حمل سال 1393 به ولایت بامیان سفر کرد و در جمع هوادارانش برنامههای کاری خود را با مردم در میان گذاشت و گفت، افغانها در هر گوشهی این کشور دارای حقوق یکسان و برابر هستند و در صورت پیروزی در انتخابات، برای جوانان فرصت شغلی و تحصیلی فراهم میکنم و برای بهبودی زندگی مردم بامیان تلاش خواهم کرد. معروفترین وعده و شعار او به مردم مناطق مرکزی اما این بود: مناطق مرکزی افغانستان یعنی هزارهجات یکی از مناطق محروم کشور است و مردم این مناطق در فقر و زندان جغرافیایی بهسر میبرند. غنی با اذعان به محرومیت مناطق مرکزی به مردم تعهد سپرد و گفت: نجات این مردم از فقر و زندان جغرافیایی در صدر برنامههای کاری او قرار داد. راهکار غنی برای محرومیتزدایی مناطق مرکزی؛ استخراج معدن حاجیگک، اعمار سرک گردندیوال و سایر زیربناها مانند ساخت سرک جاغوری بود. همچنان ارائهی خدمات برق و احداث بند برق در مناطق مرکزی از دیگر وعدههای او به مردم مناطق مرکزی بود. آقای غنی در زمان کمپاینهای انتخاباتی بر مناطق مرکزی نام «زندان» را نهاد و وعده سپرد که دیوارهای این زندان را خواهد شکستاند و حصارهای طبیعت بر مناطق مرکزی را از بین خواهد برد.
پیروزی و چالش وعدهها
غنی رییسجمهور شد اما نیمی از قدرت و صلاحیت را بنابر امضای توافقنامهی سیاسی به رقیب انتخاباتی خود واگذار کرد. غنی پس از تکیه زدن بر صندلی ریاستجمهوری با چالش تحقق وعدهها و برنامههایی که در جریان مبارزات انتخاباتی به مردم از جمله به مردم مناطق مرکزی داده بود، مواجه شد. درحالیکه رییسجمهور و معاون دوم او و همچنان معاون دوم ریاست اجراییه از شروع کار و برنامههای توسعوی و انکشافی در بامیان و هزارهجات سخن گفتند، جمعی از ساکنان ولایت بامیان در گردهماییهای اعتراضی نسبت به تبعیض حکومت در برابر مناطق مرکزی و بیتوجهی به وعدههای انتخاباتی دست به اعتراض زدند.
اشرف غنی و معاون او در سخنرانیشان از ساخت پروژههایی در این ولایت یاد کردند که بسیاری از این پروژهها از زمان حکومت قبلی طرح و تحت اجرا بودند. ساخت میدان هوایی بامیان از 2012 شروع شد و در 2014 به بهرهبرداری سپرده شد. سرک میدان – بامیان که مقامات حکومت وحدت ملی از آن بهعنوان یک دستاورد یاد کرده و آن را افتتاح کردند، از مدتها قبل مورد استفاده بود و عکسهایی از این سرک نشان میدهد که بخشهایی از آن بهدلیل کیفیت پایین کاملاً تخریب شده است.
از اینرو، با وجودی که حکومت وحدت ملی وعدههای زیادی برای شکستاندن زندان جغرافیای داده است و دیروز نیز بخشهایی از این وعدهها را تکرار کرد، در عمل اما زندان جغرافیایی همچنان دیوارهای سخت و بلندی دارد که هنوز هم زندگی مردم مناطق مرکزی را تحت تأثیر قرار داده است.
سفر غنی پس از دو سال ریاست بر حکومت وحدت ملی
درحالیکه حکومت وحدت ملی در آستانهی دوسالگیاش قرار دارد و در این آستانه رییسجمهور به بامیان رفت، مشکلات زندان مرکزی همچنان به قدرت خود باقی است و وعدههای حکومت مشکلی از مشکلات فراوان مردم گیرافتاده در زندان جغرافیایی نکاسته است.
حکومت وحدت ملی در تحقق وعدههایش به مناطق مرکزی ناکام بوده و پس از حدود دوسال ریاست غنی بر حکومت وحدت ملی، چالشهای تازهیی در روابط او با مردم مناطق مرکزی نیز ایجاد شده است. این چالش با مسالهی برق 500 کیلوولت ترکمنستان پیش آمد. مؤسسهی فیشنر که مسئول تدوین ماسترپلان برق افغانستان بود، بامیان –میدان وردک را مسیر مطمین برای انتقال برق مذکور به حکومت پیشنهاد کرده بود. با اینوجود، کابینهی حکومت وحدت ملی بهتاریخ 11 ثور سال روان بر خلاف مطالعات قبلی، مسیر لین برق از مسیر تعیین شده را به سالنگ تغییر داد. تصمیم کابینه مبنی بر تغییر مسیر لین برق با واکنشهای گستردهی مردم بهشمول معاون دوم اشرف غنی و معاون دوم ریاست اجراییه مواجه شد. اعتراضها منجر به شکلگیری جنبش روشنایی شد که در رأس آن معاونین ریاستجمهوری و ریاست اجراییه قرار داشتند. با آنکه مقامات بلندپایهی حکومت در اعتراض به این تصمیم برای اعتراضهای گسترده فراخوان دادند و حتا حکومت را هشدار به قطع همکاری کردند اما سرانجام آقای محقق و سرور دانش با حکومت توافق کردند و حکومت وعده داد که برای بامیان برق 220 کیلوولت توزیع کند. این موضوع اما افکار عمومی را اقناع نکرد و جنبش روشنایی اعتراضهایش را ادامه داد که در دوم اسد مسالمتآمیزترین راهپیمایی جنبش مورد حملهی تروریستی قرار گرفت و در حدود 500 تن از اعتراضکنندگان شهید و زخمی شدند.
دیروز هنگام سفر رییسجمهور غنی به ولایت بامیان، معترضان جنبش روشنایی یک بار دیگر به تصامیم حکومت اعتراض کردند و سفر رییسجمهور که بهمنظور بازسازی و ترمیم روابطش با مردم مناطق مرکزی انجام میشد، با اعتراضهای مردمی مواجه شد. نیروهای امنیتی با خشونت معترضین را متفرق و خبرنگاران را متوقف کردند. مردم توسط نیروهای ویژهی ریاستجمهوری اذیت شدند و سفر سیاسی رییسجمهور به مناطق مرکزی چالشهای ایجاد شده در مناطق مرکزی را یکبار دیگر تقویت کرد.
از اینرو پس از دوسال حکومتداری رییسجمهور غنی در تحقق وعدههایش به مناطق مرکزی ناکام مانده و افزون بر آن اعتراضات گسترده از چند ماه بدینسو در برابر حکومت وحدت ملی و دادخواهی برای یک پروژهی ملی در بامیان و کابل جریان دارد. درحالیکه رییسجمهور انتطار داشت سفرش به بامیان منجر به ترمیم دوبارهی روابطش با مردم شود و محبوبیت از دست رفتهاش بهعنوان رییسجمهور ترمیم گردد، تصمیم کابینه مبنی بر تغییر مسیر لین برق 500 کیلوولت اعتراضات را افزایش داد و رفتار خشونتآمیز نیروهای امنیتی با فعالان مدنی و خبرنگاران سفر دیروز را نیز تخریب کرد.
نتیجه
اینک که رییسجمهور غنی و همراهانش از سفر بامیان برگشتهاند، این سفر تغییر چشمگیری در نگاه مردم نسبت به رفتار تبعیضآمیز حکومت در قبال مردم مناطق مرکزی ایجاد نتوانست و کارهای انجام شده و وعدههای سپرده شده نتوانست قناعت مردم بامیان و معترضان جنبش روشنایی را فراهم کند. رییسجمهور غنی برای پایان بخشیدن به ذهنیت منفی مردم نسبت به خودش و حکومت وحدت ملی نیاز به اجرایی کردن وعدههایش در زمان انتخابات و وعدههای تازه برای مناطق مرکزی دارد و این نگاه با سفر به بامیان و افتتاح پروژههایی که قبلاً مورد بهرهبرداری سپرده شده، تأمین نمیشود. توافق با جنبش روشنایی و حل جنجال خط برق وارداتی یکی از گامهای اساسی در تغییر نگاه مردم نسبت به حکومت وحدت ملی است که بایستی بر آن نقطهی پایان گذاشته شود. زندان جغرافیایی با وعده سپردن و سفر کردن شکستانده نمیشود. شکستن این زندان نیاز به کار عملی و جدی دارد که حکومت وحدت ملی بایستی روی دست گیرد و با کار برای مردم این باور را ایجاد کند که حکومت وحدت ملی در پی شکستاندن این زندان است.
