[su_label]منبع: نیشن/ انتونی لونشتاین[/su_label]
[su_label]ترجمه: حمید مهدوی[/su_label]
بخش سوم و پایانی
یک مقام «سیگار» به «نیشن» گفت که اکنون اداره توسعه بینالمللی ایالات متحده و وزارت خارجه «به دلیل نگرانیها در مورد ایمنی، عدم پایداری و دیگر مشکلات»، به این پروژه به دید یک «مسئولیت/دردسر» مینگرند. این مقام «سیگار» گفت که «توسعه/استخراج منابع طبیعی یک تلاش زمانبَر است، نه یک راه حل سریع برای چالشهای بودجهای افغانستان … متاسفانه، به نظر نمیرسد که کمک امریکا در این زمینه تغییری ایجاد کرده باشد و این سکتور عملاً هیچ نشانهای از بهبود سنجش پذیر در آینده نزدیک نشان نمیدهد». این مقام «سیگار» همچنین پذیرفت که وزارت دفاع امریکا هیچ پاسخی به تفتیش ماه اپریل ارائه نکرده است و اداره توسعه بینالمللی ایالات متحده «هیچ یک از پیشنهادات/توصیههای [ما] را عملی نکرده است».
استخراج غیرقانونی نیز در سرتاسر افغانستان شایع است و بیش از 2000 سایت این چنینی برای جنگسالاران و شورشیان پول فراهم میکنند. از لحاظ تاریخی، پاکستان دریافت کننده عمده مواد معدنیای بوده است که به شکل غیرقانونی بهدست آمده است. یک گزارش «سیگار» دریافت که از زمان سقوط رژیم طالبان در سال 2001، استخراج غیرقانونی سالانه 300 میلیون دالر برای دولت افغانستان هزینه داشته است. ناامنی در ولایت شرقی ننگرهار و جاهای دیگر، آقای صبا را برانگیخت تا در سال 2015 به قانونگذاران افغانستان هشدار بدهد که نظارت از هزاران معدن در سرتاسر کشور امکان ندارد و در نبود توافق صلح با طالبان، امکان چپاول کامل و بیلجام منابع محلی وجود دارد.
یک منبع معتبر در سفارت امریکا در افغانستان که نخواست نامش فاش شود، به من گفت که امروزه درآمدهای ناشی از مواد معدنی صرف کفایت حمایت از فعالیتهای وزارت را میکند. او ادعا کرد که هرچند غنی اکنون درک میکند که منابع طبیعی مشکلات بودجهای این کشور را حل نخواهد کرد، هیچ راه حل جاگزینی پیشنهاد نشده است. وی گفت: «قطعاً چین، با مسیرهای ترانسپورتی و گزینههای سرمایهگذاری متعدد [مشروط به] بهبود امنیت در افغانستان، آماده فعالیت است.» «آنها دید درازمدتتر دارند و در زمانش نقش ایفا خواهند کرد؛ اما در حال حاضر مس [در عینک] آنها را سوختانده است و به این دلیل آنها پا پس کشیدهاند».
با این حال، با کاهش کمکهای بینالمللی، استخراج معدن ابزار کلیدی برنامهریزیهای اقتصادی حکومت غنی است. استیفن کارتر، از «گلوبل ویتنس» به «نیشن» گفت که پس از دیداری با غنی در سال جاری در کابل، یک «رویکرد معقول و استراتژیک حکومت» را احساس کرد «آنها گفتند که نمیخواهند استخراج در مقیاس بزرگ را انجام بدهند» (مس عینک یک استثنای کلان است). «و تا زمانی که ظرفیت نظارت قوی و مدیریت را کسب نکنند، حتا استخراج در مقیاس کوچک هم در شک و تردید است.». اما، کارتر افزود: «اقدامات حکومت [معیار] قضاوت خواهد بود، نه گفتههای آن؛ و شش ماه آینده مهم خواهد بود. اگر در این محدوده زمانی پیشرفت قابل توجهی حاصل نشود، جای نگرانی وجود خواهد داشت». شش ماه پس از این اظهار نظرها، نشانهها شوم اند: هیچ مدرکی وجود ندارد که حکومت غنی مایل یا قادر است [مشکل] سرقت گسترده مواد معدنی توسط طالبان را ریشهکن کند.
این که آیا افغانستان باید بهصورت فعال یک صنعت معدن را دنبال کند یا از ثروت عظیم معدنیاش چشم بپوشد، یک مسئلهی بحث برانگیز است. احمد ضیا رحیمزی، خبرنگار پژواک، در کابل به من گفت که «بسیاری از افغانها بدین باورند که منابع ما تا زمانی که قانون و مسئولیتپذیری در کشور تقویت نشده است، زیر زمین بماند». مسلماً، خطرات عدم بهره برداری از منابع، نظر به بهره برداری کنترل نشده، کمتر و خفیفتر ست. نورانی استدلال کرده است که حکومت غنی باید «منابع را زیر زمین بماند»، چون صنعت امروزه را جنگسالاران کنترل میکنند. در واقع، مواد معدنی، پس از مواد مخدر، دومین منبع بزرگ تامین مالی [فعالیتهای] طالبان است.
خطرات ناشی از تغییرات آب و هوا و تخریب محیط زیست، در هیچ جایی از ارزیابی صنعت منابع افغانستان توسط حکومت ایالات متحده دیده نمیشود. استخراج معدن بدون ضمانتهای حفاظت از محیط زیست، هوا و آب را آلودهتر میکند. تعداد بیشماری از ساکنان کابل هر روز بهدلیل عوارض صحی ناشی از کیفیت بد هوا از شفاخانههای کابل دیدن میکند. مجراهای باز فاضلاب و سوزاندن سرگین، به این مشکل میافزاید. استخراج غیرقانونی و کنترل نشدهی ذغال سنگ هر روز در سراسر شهر اتفاق میافتد. علاوه بر مواد سوخت کم کیفیت، افغانستان همین اکنون با مشکل تغییرات فصلی باران و برف دست و پنجه نرم میکند و بسیاری از کشاورزان از کاهش محصولات کشاورزی بهدلیل تغییرات آب و هوا شکایت دارند. یک صنعت بزرگ استخراج معدن در بخشهای آسیب پذیر کشور، به این مسایل دامن خواهد زد. کارتر به ابتکار عمل فزایندهی جامعه جهانی مبنی بر عدم استخراج منابع از زمین برای کاهش دمای جهان اشاره کرد. وی گفت: «افغانستان باید در دریافت جبران خسارت در ازای عدم بهره برداری مقدم باشد»، «چیزی که همچنین ممکن است فرصتی را برای بیرون کشیدن پول از دست» جنگسالاران محلی فراهم کند.
رییس جمهور اوباما، در جریان اعلام تمدید حضور نظامی امریکا در افغانستان در ماه اکتوبر، ادعا کرد که نیروهای امریکایی «میتوانند از پیشرفتی که در بهدست آمدن آن کمک کرده است، به خود ببالند.» وی گفت که او مخالف جنگیدن در یک «جنگ بی پایان» بود. اما این دقیقاً چیزی است که افغانستان به آن تبدیل شده است: طولانیترین جنگ در تاریخ امریکا. از نظر تلفات ملکی، از سال 2009 که سازمان ملل متحد آمار جمع آوری کرده است، 2014 مرگبارترین سال برای مردم افغانستان بود. امروزه، هیچ کسی با جدیت در مورد یک صنعت بادوام منابع که هزینههای این کشور را در آینده تامین کند، صحبت نمیکند. اشغال برای مدت نامعین، راه حل مقدم است.
