ارتقای طالبان از گروه تروریستی به مخالفین سیاسی

پایان دومین دور نشست گروه هماهنگی چهارجانبه صلح در کابل نشان داد که دامن دراز جنگ به این زودی‌ها از افغانستان برچیده نخواهد شد. کشورهای شرکت کننده در گفت‌وگوهای صلح در کابل چه گفتند؟ چه طرحی برای پایان جنگ روی میز گذاشتند؟ حکمت خلیل کرزی، عهده‏دار گفت‌وگوهای صلح از جانب افغانستان، چه طرحی روی میز گروه هماهنگی ارائه کرده است؟ وزارت خارجه افغانستان بدون اشاره به طرح دولت افغانستان یا کشورهای شرکت کنند، اعلامیه مشترک گروه هماهنگی را منتشر کرده است.
این اعلامیه جزئیات نشست گروه هماهنگی چهارجانبه را بیرون نداده است. اما گفته است سومین دور نشست چهار کشور در 17 دلو در اسلام‌آباد برگزار خواهد شد. به رغم این، اعلامیه مشترک گروه هماهنگی نکته‌های قابل تأمل دارد.
کشورهای شرکت کننده برای تدوین نقشه صلح که از آن تحت عنوان «گروه هماهنگی چهارجانبه» یاد می‌شود، از «گروه‌های طالبان» «تقاضا» کرده‌اند که هرچه زودتر با حکومت افغانستان غرض حل و فصل کلیه اختلافات سیاسی مطابق به اراده و آرمان‌های ملت افغانستان و خواست و حمایت کشورهای عضو گروه هماهنگی چهارجانبه برای تأمین صلح پایدار در افغانستان وارد گفت‌وگو شوند.
سوال اساسی این است، آیا گروه‌های طالبان با دولت افغانستان اختلافات سیاسی دارند؟ گروه‌های طالبان چه‌گونه یک مخالف سیاسی دولت افغانستان هستند که برای سرنگونی دولت و نظام از هیچ‌گونه اقدام دریغ نمی‌ورزند و کوتاهی نمی‌کنند؟ فعالیت‌های ویران‌گر و مخرب طالبان در گذشته یا اکنون این گروه را به مثابه‌ی یک گروه تبهکار و تروریست معرفی می‌کند تا یک جریان سیاسی مخالف به معنای رایج کلمه. گروه هماهنگی چهارجانبه با خطاب کردن گروه طالبان به‌عنوان مخالف سیاسی، مهم‌ترین ویژگی این گروه و اهداف آن را نادیده گرفته و طالبان را از سطح گروه‌های تروریستی به یک جریان سیاسی بالا آورده است. اشاره کشورهای شرکت کننده به اراده و آرمان ملت افغانستان هم جالب و بیان‌گر پریشان‌گویی اعضای این گروه است.
صلح و پایان جنگ از آرمان‌های دیرین مردم افغانستان است. شهروندان افغانستان از قربانیان همیشگی جنگ بوده‌اند. مردم بیش از هر کشوری در آرزوی صلح سوخته و هزینه داده‌اند. اما گروه هماهنگی بدون در نظرداشت این امر مهم و برخلاف انتظارات مردم، طالبان را مخالف سیاسی خوانده است. این مسئله نشان‌دهنده‌ی این است که کشورهای شرکت کننده خواست‌های مردم افغانستان را آن‌چنان‌که توقع می‌رود در نظر نمی‌گیرند.
موضوع دوم که در اعلامیه ذکر شده است، خواست‌های کشورهای شرکت کننده است. این‌که گفته شده است گروه‌های طالبان مطابق به خواست کشورهای عضو گروه هماهنگی چهارجانبه هرچه زودتر با دولت افغانستان وارد مذاکره شوند، نیز جای تأمل دارد. اعضای گروه هماهنگی چه خواست‌هایی دارند که گروه‌های طالبان مطابق به آن با دولت افغانستان وارد گفت‌وگو شوند؟ چرا اعضای گروه خواست‌های شان را به صورت واضح بیان نمی‌کنند؟ سرتاج عزیز در افتتاح نخستین دور نشست چهارجانبه در اسلام‌آباد گفته بود که صحبت‌های اعضای شرکت کننده گفت‌وگوهای صلح، باید محرمانه بماند. اصرار پاکستان به‌عنوان مهم‌ترین عضو گروه، برای مخفی نگهداشتن گفت‌وگوهای صلح باعث می‌شود مردم افغانستان ندانند چه چیزی در جریان است. اگر کشورهای عضو خواست‌های غیرمعقول ندارند چرا اصرار بر پنهان کردن طرح برای گفت‌وگوهای صلح دارند؟
با این وجود، تقاضای گروه هماهنگی چهارجانبه از گرو‏ه‌های طالبان برای از سرگیری گفت‌وگوهای صلح با دولت افغانستان به چه معنااست؟ قرار بود چهار کشور ابتدا روی یک طرح جامع برای گفت‌وگوهای صلح به توافق برسند و سپس بر مبنای طرح تدوین شده، دولت افغانستان با گروه طالبان وارد مذاکره شود. از یک طرف نشست چهارجانبه به دور سوم رفت و قرار است در ماه بعدی این نشست در اسلام‌آباد از سر گرفته شود و این مسئله نشان می‌دهد که چهار کشور نتوانسته‌اند نقشه‌ی صلح را تدوین کنند اما از طرف دیگر تقاضا می‌کنند که طالبان با دولت افغانستان هرچه زودتر وارد گفت‌وگو شوند. به هر روی، زمانی زیادی در برخواهد گرفت تا چهار کشور نخست روی یک طرح به توافق برسند و مرحله اساسی که شروع گفت‌وگو با طالبان است هنوز در جای خود باقی مانده است.