سکوت حکومت و مانور ائتلاف‌ها

جبهه نوین ملی افغانستان، چهارمین نیروی سیاسی متشکل از احزاب سیاسی است که پا به میدان تنش‌آلود سیاست افغانستان پس از تشکیل حکومت وحدت ملی گذاشته است. در یک‌ونیم سال گذشته، نخستین‌بار عبدالطیف پدرام بانگ اپوزیسیون علیه حکومت را به صدا در آورد و از آن پس، شورای عالی احزاب جهادی و شورای حراست و ثبات افغانستان یکی از پی دیگر عرض اندام کردند.
انورالحق احدی که رهبری جبهه نوین ملی افغانستان را عهده‌دار است، در مراسم اعلام موجودیت ائتلاف سیاسی شان، به‌صورت بی‌سابقه به انتقاد از حکومت وحدت ملی پرداخت و آن را نامشروع خواند. به تفارق از عدم مشروعیت حکومت فعلی سخن‏‌های بسیار شنیده‌ایم اما نامشروع خواندن حکومت وحدت ملی و آن‌هم از جانب یک ائتلاف سیاسی که ادعا دارد هشت حزب سیاسی را با خود دارد و اکثریت اعضای این جبهه از حامیان جدی اشرف غنی احمدزی در کاروزار انتخابات ریاست جمهوری به شمار می‌رفت، چالشی است که این ائتلاف برای سران حکومت وحدت ملی خلق کرده است. برگزاری زودهنگام انتخابات ریاست جمهوری همزمان با انتخابات پارلمانی و شوراهای ولسوالی در سال آینده از دیگر مواردی است که این «اپوزیسیون» از آن سخن گفته است.
شکل‌گیری ائتلاف‌های سیاسی و متعدد بیان‌گر چه مسئله‌ای است؟ آیا حضور و ظهور این نیروهای سیاسی دلالت بر کثرت و ظرفیت دموکراسی افغانی دارد یا به دلیل ناشی‌گری، عدم مهارت و ناپختگی حکومت وحدت ملی دلالت دارد که نزدیک به دو سال نتوانست، تنش‌های سیاسی را مهار کند و بر وضعیت نامطلوب چیره شده، وعده‌هایش را تحقق ببخشد؟
بر اساس تقویم سیاسی که حکومت وحدت ملی ارائه کرده، قرار است در سال آینده انتخابات پارلمانی و شوراهای ولسوالی برگزار شود. با برگزاری انتخابات، عناصر تشکیل دهنده‌ی لویه جرگه قانون اساسی تکمیل می‌شود و سران حکومت وحدت ملی، لویه جرگه قانون اساسی را به منظور تعدیل قانون اساسی و تغییر نظام تدویر می‌کنند. این‌ها از مسایل عمده‌ی است که حکومت از آن سخن می‌گوید. به نظر نمی‌آید ائتلاف‌های سیاسی ناشی از پختگی دموکراسی افغانی باشد بلکه رشد و رونق جبهات سیاسی به خاطر دموکراسی معیوب و تب شدیدی است که حکومت وحدت ملی به آن دچار شده است. بنابراین، شکل‌گیری این ائتلاف‌ها بیش از آن‌که بر تنوع نگرش‌های سیاسی دلالت کند به مثابه یک عارضه مطرح است.
یارگیری‌های سیاسی موجود از یک طرف با مرور کارنامه مخدوش حکومت وحدت ملی در یک‌ونیم سال گذشته گره خورده و از جهت دیگر با رویدادهای که قرار است در سال آینده رقم بخورد، ارتباط می‌گیرد. در دو انتخابات پارلمانی که در گذشته برگزار شد، هیچ ائتلاف قدرت‌مندی شکل نگرفت و این موضوع به‌دلیل کرسی‌های اندکی بود که برای احزاب سیاسی در پارلمان تعریف شده بود. در حال حاضر اما مسایل گوناگون باعث شده تا فعالیت‌های سیاسی سرعت بیشتر بگیرند.
برگزاری انتخابات پارلمانی و شوراهای ولسوالی‌ها هنوز با شک و گمان‌هایی روبه‌رو است. تا هنوز سرنوشت کمیسیون‌های دوگانه انتخابات نامعلوم است. با توجه به رویدادهای فعلی و پیش‌بینی‌های که از سال آینده صورت می‌گیرد، وضعیت امنیتی کشور را تیره و شکننده توصیف می‌کنند. این پرسش هم‌چنان مطرح است که آیا حکومت قادر به برگزاری انتخابات خواهد بود؟ در صورتی که انتخابات در سال آینده برگزار نشود، مسئله‌ی برگزاری لویه جرگه قانون اساسی چه می‌شود؟ مهلت دو ساله‌ی حکومت وحدت ملی هم به پایان می‌رسد.
تا سال آینده فرصت هست، احتمال این‌که نیروهای سیاسی تازه‌ی شکل‏ بگیرند و یا این مجموعه‌های سیاسی دست خوش تغییرات شوند، وجود دارد. اما واقعیت این است که مسئله برای همه‌ی این ائتلاف‌ها واحد است. همه بر محور لویه جرگه قانون اساسی گرد آمده‌اند اما برگزار شدن یا نشدن انتخابات پارلمانی و شوراهای ولسوالی و نیز مشروعیت حکومت، مهلت دو ساله حکومت وحدت ملی باعث شده برخی از این ائتلاف‌ها از برگزاری زودهنگام انتخابات ریاست جمهوری یا تدویر لویه جرگه عنعنوی سخن بگویند. سکوت اما تنها واکنش حکومت در برابر ظهور ائتلاف‌ها بوده است.
در حالی که افراد سیاسی و احزاب یک پی دیگر در قالب ائتلاف‌های سیاسی اعلام موجودیت می‌کنند، گره کور اما این است: این ائتلاف‌ها چه‌قدر می‌توانند حکومت وحدت ملی را در اجرای تعهداتش بر مبنای توافق‌نامه سیاسی زیر فشار بگذارند و تعهدات کلان مسئولان حکومت وحدت ملی بر مبنای توافق سیاسی با شکل‌گیری این ائتلاف‌ها و فشار سیاسی آن‌ها به اجرا گذاشته شود.
هنوز هیچ اطمینانی نیست که این ائتلاف‌ها بتوانند مسئولان حکومت وحدت ملی را وادار به اجرای تعهدات شان بکنند، اما در عین حال، بدون شکل‌گیری ائتلاف‌های سیاسی بعید است که مسئولان حکومت وحدت ملی یکی از تعهدات اساسی‌اش را عملی کند.
از جانب دیگر، انتخابات پارلمانی و بحث لویه جرگه قانون اساسی، به‌عنوان دو فرصت طلایی دو سال آینده باعث شده است که بازار ساخت و ساز ائتلاف‌های سیاسی پر رونق‌تر شود و این مسئله در عین حالی که این امید را ایجاد کرده است که این ائتلاف‌ها به اجرایی شدن تعهدات حکومت وحدت ملی کمک کنند، از جانب دیگر نگران کننده نیز بوده است. ائتلاف‌های سیاسی که اخیراً ایجاد شده است، برای بسیاری‌ها این نگرانی را ایجاد کرده است که این ائتلاف‌ها ظرفیت بالقوه برای گستراندن بحران سیاسی و تقویت بی‌ثباتی را نیز دارند.