سفر رییس جمهور به اروپا؛ حاشیه‌های مهم‌تر از متن!

رییس جمهور غنی روز گذشته در رأس هیئت بلند پایه دولتی عازم اروپا گردید. رییس جمهور در این سفر ابتدا در کنفرانس بین‌المللی تغییرات اقلیم در پاریس شرکت می‌کند و پس از آن به کشورهای ایتالیا، آلمان و سویدن سفر خواهد کرد. قرار است رییس جمهور در کنفرانس بین‌المللی تغییرات اقلیم سخنرانی کند و در حاشیه آن با شماری از سران کشورها از جمله نخست وزیر پاکستان نیز گفت‌وگو کند.
با این‌که رویداد مهم پیشرو در اروپا، برگزاری کنفرانس بین‌المللی تغییرات اقلیمی است که در آن رهبران اغلب کشورهای جهان گرد هم می‌آیند، اما برای افغانستان حاشیه‌های این نشست از اهمیت بیشتری برخوردار می‌باشد. افغانستان در نشست بین‌المللی تغییرات اقلیمی حرف چندانی برای گفتن نخواهد داشت و توجه بین‌المللی را نیز جلب نمی‌کند. دلیل این امر هم روشن است. سران کشورهای جهان دور هم آمده‌اند تا با بزرگ‌ترین تهدید طبیعی (گرمایش زمین) برنامه‌ی مشترکی را روی دست گیرند. در این میان، افغانستان در جایگاهی نیست که بتواند به مثابه یک عنصر فعال طرحی را پیشکش کند و یا تعهدی را عملی سازد. افغانستان در میان کشورهای قدرتمند جهان نقش بسیار کوچکی در تولید گازهای گل خانه‌ای دارد و از این‌رو، تمرکز اصلی روی کشورهایی خواهد بود که بیشترین نقش را در آلایندگی زمین و گرمایش آن دارا می‌باشند. در این کنفرانس کشورهای بزرگ صنعتی به‌ویژه امریکا و چین، در محراق توجه بین‌المللی خواهند بود و نگاه نگرانِ جهان، به برنامه‌ها و تعهدات این کشورها دوخته شده‌اند. از طرف دیگر، کشورهای پیشرفته به مثابه نقش شان در آلایندگی زمین، طرح‌ها و برنامه‌هایی را نیز در جهت بهبود وضعیت موجود روی دست دارند و از لحاظ اقتصادی توانایی تمویل برنامه‌ها و اجرایی سازی این برنامه‌ها را نیز دارا می‌باشند، بنابراین، در کنفرانس تغییرات اقلیمی در پاریس افغانستان صرفاً به مثابه عضوی از خانواده بین‌المللی حضور خواهد داشت و به لحاظ عملی ظرفیت و توان لازم برای مبارزه با پدیده گرمایش زمین را نخواهد داشت. از این رو، رییس جمهور در سخنرانی خود، شاید نتواند تعهدات لازم را به جهانیان اعلام کند.
اما حاشیه‌های این سفر برای افغانستان از اهمیت بیشتری برخوردار می‌باشد. قرار است رییس جمهور در حاشیه این کنفرانس با سران بسیاری از کشورها ملاقات کند. برنامه گفت‌وگو با نواز شریف، نخست وزیر پاکستان، نیز در دستور کار رییس جمهور قرار دارد. این دیدار در حالی انجام می‌شود که پس از وقوع حملات مکرر انتحاری در کابل و شهرهای دیگر افغانستان، روابط میان کابل و اسلام آباد دوباره به سردی گراییده بود. هرچند تا کنون گفت‌وگوهای متعدد میان مقام‌های افغانستان و پاکستان در سطوح مختلف صورت گرفته است، اما تا کنون هیچ نشانه‌ی از تمایل پاکستان برای حمایت از پروسه صلح در افغانستان دیده نشده است. با این همه، دیدار رییس جمهور با نخست وزیر پاکستان می‌تواند پس از یک دوره سردی روابط معنادار باشد و فرصت طرح برخی مباحث جدی در خصوص روابط دو کشور و نقش پاکستان در فرایند صلح در افغانستان، فراهم شود. دیدار با سران کشورهای دیگر نیز مهم خواهد بود و رییس جمهور غنی تلاش خواهد کرد حمایت بیشتر بین‌المللی را از حکومت خود به‌دست آورد و به بسیاری از پرسش‌هایی که در مورد وضعیت جاری در کشور وجود دارد، به شرکای بین‌المللی خود پاسخ دهد.
حاشیه دیگر مهم این سفر مسئله مهاجران افغان در اروپا خواهد بود. هرچند ارگ ریاست جمهوری در بیانیه‌ی خود اشاره‌ای به این مسئله نکرده و از برنامه رییس جمهور هم یادآوری نکرده است، اما بدون شک مسئله مهاجران افغان در کشورهای اروپایی یکی از محورهای مهم بحث رییس جمهور با مقام‌های اروپایی خواهد بود. در حال حاضر افغانستان بیشترین رقم مهاجران را پس از سوریه به کشورهای اروپایی دارد. برحسب آمارها نزدیک به 150 هزار نفر صرفاً در طول یک سال گذشته از کشور خارج شده که اکثر این افراد به کشورهای اروپایی رسیده‌اند. بنابراین، سرازیر شدن گسترده‌ی مهاجران افغان به کشورهای اروپایی به یک مسئله جدی برای آن کشورها مبدل شده و بحث در باب آن، جزو برنامه‌های جدی مقام‌های اروپایی خواهد بود. گفت‌وگو در این باب، برای خیل مهاجرانی که به اروپا رسیده‌اند نیز از اهمیت خاصی برخوردار خواهد بود و در تعیین سرنوشت آنان موثر خواهد بود. در حال حاضر، دولت افغانستان برنامه مشخصی برای مسئله مهاجران در کشور ندارد. پیشتر اختلافات برسر این مسئله میان مقام‌های افغان بالا گرفته بود. وزارت مهاجران، از کشورهای اروپایی خواسته بود که در قسمت پذیرش مهاجران افغان همکاری کند، اما رییس جمهور غنی با بازگشت مهاجران به کشور موافقت کرده بود. اکنون نیز معلوم نیست رییس جمهور در این دیدارها، چه طرحی را برای حل مسئله حل مهاجران در اروپا پیشکش خواهد کرد. طبعاً این گفت‌وگوها بر سرنوشت بیش از صدهزار مهاجر اثرگذار خواهد بود.