رحمت الله ارشاد
تا حالا شاید برای خیلی از افغانها اتفاق افتاده باشد که در مقابل این سوال قرار گرفته باشند که “جمعیت افغانستان چند نفر است”؟ و آنگاه مانده باشند که چه جواب دهند. والله دقیقش معلوم نیست. 26 میلیون؟ 28 میلیون؟ شاید 30 میلیون. بماند که هیچ افغانی حتا رئیس جمهور مملکت دقیقا نمیداند این کشور چند نفر با سواد دارد، چقدر بیسواد دارد، چقدر متخصص در چه زمینه دارد؟ شمار دقیق زنان و مردانش چند است و دقیقا چه تعداد مهاجر در کدام کشور دارد.
در چنین وضعیتی است که هر کار دیگری مشکل میشود. برنامه ریزی برای توسعه، حکومتداری، ارائه خدمات و هرکار دیگری بهصورت جدی به وجود آمار دقیق و دسته بندی شده نیاز دارد.
خُب تا این قسمت بحث و اینکه وجود آمار و ارقام دقیق در هر کشوری برای همه بهخصوص برای حکومت مهم است، همه میدانیم. جدا از مشکلات دیگر این مملکت که بخشی از آن ربط مستقیمی به نبود همین آمار و ارقام دارد، حتا وضعیت سیاسی کنونی افغانستان که فعلا همه از آن ناراضی هستند، مستقیما به همین مسئله مرتبط است.
همه میدانیم که وضعیت کنونی حکومت که بهقول عوام، یک حکومت دو سره است و در عمل می بینیم که همه چیزش متقوقف است، ناشی از انتخابات گذشته است. انتخاباتی که جنجالی شد و هیچ کسی هم نتوانست جنجالش را صاف کند و آخر امر سیاسیون فاتحه انتخابات و همه درد سرها و مصارفش را خواندند و به کناری گذاشتند، با هم دیگر نشستند و توافقنامهای نوشتند و بر اساس آن حکومت را تقسیم کردند. تقسیمی که بر سر جزئیات آن هنوز کشمکش جریان دارد.
همه میدانیم که این جنجالها باقی خواهد بود و حل نخواهد شد مگر اینکه، مملکت صاحب آمار و ارقام دقیق و مشخصی شود؛ آمار و ارقامی که هم تعداد جمعیت مملکت را مشخص کند و هم مشخصات هر فرد مملکت را.
تهداب این کار در زمان حکومت حامد کرزی گذاشته شد. قرار شد این مسئله با چاپ و توزیع تذکره الکترونیک حل شود. دفاتر جمع آوری و ثبت معلومات شهروندان تاسیس شد. تذکره الکترونیک هم بعد از بحث و جدل و فراوان سرانجام مشخص شد که دارای چه مشخصاتی باشد و در مجلس تصویب شد. همه این کارها انجام شد و حدود یکسال است که کارمندان دفاتر تذکره الکترونیک، منتظر و دست زیرالاشه نشسته اند.
حالا کشورهای کمک کننده اعلام کرده اند که دیگر حاضر نیستند معاش کارمندان و مصارف این دفاتر را بدهند.
ماه گذشته وقتی یوسف نورستانی رئیس کمیسیون انتخابات افغانستان به مجلس نمایندگان فرا خوانده شد، گفت تا زمانی که تذکره الکترونیک توزیع نشود، اگر صد بار دیگر انتخابات برگزار شود بازهم، برگزاری یک انتخابات شفاف و عادلانه غیر ممکن است.
از سوی دیگر نورالحق علومی وزیر داخله اعلام کرد که، آنها آماده توزیع تذکره الکترونیک هستند. همه کارها شده است فقط باید رئیس جمهور حکم توزیع را بدهد تا کار توزیع تذکره الکترونیک شروع شود.
امروز در جستوجوهای انترنتی که برای نوشتن همین مطلب نیاز داشتم، به مورد جالبی برخوردم، یکی از کارمندان یک دفتر مربوط به “تذکره الکترونیکی” ویدیویی را گذاشته بود و در این نشان میداد که این دفاتر بسیار بهصورت حرفهای و دقیق، اسناد و مدارک 22 ناحیه از نواحی کابل را جمع آوری کرده که در آن حتا فوتوکاپی مدارک تحصیلی افراد نیز وجود داشت. اطلاعاتی که قرار است بخشی از آن در تذکره الکترونیکی و همه آن در اختیار نهادهای مربوطه دولت قرار گیرد.
فردی که در این ویدیو گپ می زد تاکید داشت که اگر روند توزیع الکترونیک شروع نشود و کارمندان نیز مجبور به ترک کار و بستن دفتر شان شوند، این اسناد و مدارک کجا خواهد شد؟ بدست چه کس یا کسانی و یا چه گروه یا گروههایی خواهد افتاد؟ اینها جزئیات و اطلاعاتی است که مردم اعتماد کرده و آن را صرفا در اختیار این دفاتر قرار داده است. حالا کدام نهاد یا اداره ای حاضر است و می تواند از آن نگهداری کند؟ چگونه؟
در بالا گفتیم که همه مردم افغانستان بخصوص کارمندان دولتی، ضرورت وجود آمار دقیق و ضرورت توزیع تذکره الکترونیک را میفهمند. اما نویسنده این سطور یک چیز را نمیفهمد. چرا رئیس جمهور که بیش از هرکس دیگری به چنین آماری ضرورت دارد، حکم توزیع تذکره الکترونیک را صادر نمیکند؟
رئیس جمهور کسی است که در بانک جهانی کار کرده است. در غرب تحصیل کرده است. وقتی خودش صحبت میکند همیشه آمار و ارقام میدهد. او حتا وعدههایش را زمان بندی میکند. هرچند به بساری از وعدههایش نتوانسته عمل کند. وعده افزایش معاش معلمان، توزیع زمین برای معلمان که عملی نشدناش اعتراض معلمان را در پی داشته است. وعده ساخت سرک گردن دیوال در 9 ماه و چندین وعده دیگر. اما با همه اینها، اگر منطقی بیاندیشیم او باید بیشتر از هرکس دیگری مشتاق باشد که بداند، رئیس جمهوری چگونه کشوری است. جمعیت شهروندان او چقدر است. چند نفر بالای 18 سال است؟ چند نفر باسواد است. چقدر متخصص است در کدام رشته ها؟
اما وقتی رئیس کمیسیون انتخابات از ضرورت توزیع تذکره الکترونیک گپ می زند، وقتی وزیر داخله می گوید آنها فقط منتظر فرمان هستند. و وقتی انتخابات مجلس نمایندگان تاخیر شده و باید هرچه زودتر برگزار شود. چرا رئیس جمهوری فرمان توزیع تذکره الکترونیک را نمیدهد؟
این سوال، فعلا در حد یک سوال است. اما تاخیر بیشتر رئیس جمهور در صدور فرمان تذکره الکترونیک، ممکن است ما را به این نتیجه برساند که رئیس جمهور عمدا با اجرا شدن یکی از مهم ترین پروژههای ملی مخالف است؛ پروژهای که اگر درست عملی شود سنگ بنای توسعه را در افغانستان خواهد گذاشت.
