کتایون سلطانی
در عصری که جهان به سرعت در مسیر دیجیتالی شدن پیش میرود، افغانستان هنوز با چالشهای بزرگی دستوپنجه نرم میکند. از نبود زیرساختهای مناسب گرفته تا فرهنگ محدود نسبت به تجارت آنلاین، همه عواملی بودهاند که باعث شدهاند حرکت بهسوی بازار دیجیتال در این کشور با تأخیر صورت گیرد. اما در این شرایط، گروهی از جوانان از دشت برچی کابل تصمیم گرفتهاند با راهاندازی پلتفورمی بهنام «اَزپگ»، فصل تازهای در تجارت الکترونیک افغانستان رقم بزنند.
ماجرای ازپگ (Azpag) فقط یک داستان کسبوکاری نیست بلکه روایت اراده، امید و خلاقیت است. این پروژه توسط جوانانی راهاندازی شده که نه سرمایهگذار بزرگی پشت آنان بود و نه امکانات خاصی در اختیار داشتند؛ اما با باور به توانایی و ضرورت تغییر، توانستند مسیر تازهای را در میان جامعهای خسته، جنگزده و محافظهکار باز کنند.
ایده از دل نیاز
همه چیز از مشاهده یک خلاء اساسی آغاز شد. دشت برچی، یکی از مناطق پرجمعیت کابل است که مردم آن با وجود برخورداری از نیروی کار جوان، در بسیاری موارد از دسترسی به خدمات دیجیتال محروم هستند. تیم مؤسس ازپگ، جوانان باشندهی همین منطقه بودند که شاهد بودند چگونه زنان خانهدار، فروشندگان کوچک، و دانشجویان برای خرید وسایل روزمره مجبور هستند زمان و انرژی زیادی صرف کنند.
ایدهی ازپگ در همان روزهایی شکل گرفت که تعدادی از این جوانان گرد هم آمدند و با نگاه به الگوهای موفق جهانی و منطقهای مثل «دیوار» در ایران و «Hepsiburada» در ترکیه تصمیم گرفتند نسخهی محلی و بومیشدهی خود را ایجاد کنند. آنان معتقد بودند که هیچ تحولی بدون آغاز از دل جامعه رقم نمیخورد و باید از جایی شروع کرد.
از ایده تا اجرا؛ سفری میان امید و دشواری
اجرای این ایده چالشهای خودش را داشت. تیم توسعه و مدیریت نخستین جلسات خود را در خانههایشان برگزار میکردند؛ فضایی ساده اما سرشار از باور به تغییر. آنان با وجود امکانات محدود، روحیه همکاری و تعهد به هدف بالایی داشتند. نبود تجهیزات مناسب و برق ناپایدار، کار را سختتر میکرد. آنان اشتباه کردند، دوباره تلاش کردند و بدون توقف، آموختند و پیش رفتند.
یکی از اعضای این تیم میگوید: «میدانستیم که راه سادهای در پیش نداریم. نه بانکی بود که پرداخت آنلاین را امکانپذیر کند، نه کشوری که تجارت الکترونیک در آن جا افتاده باشد، اما ما باور داشتیم که همین سختیها ما را قویتر خواهد کرد.»
ازپگ چگونه کار میکند؟
ازپگ یک پلتفورم خریدوفروش آنلاین است که به کاربران امکان میدهد کالاهای نو و دست دوم خود را بهصورت رایگان به نمایش بگذارند و خریداران با آنان وارد گفتوگو و معامله شوند. این سایت نهتنها به فروشندگان کوچک و خانگی فرصت دیده شدن میدهد بلکه برای خریداران نیز امکان مشاهده و مقایسه انواع کالاها را بدون نیاز به مراجعهی حضوری فراهم میکند.
در نبود پرداخت آنلاین، سیستم ازپگ بر پایه ارتباط مستقیم تلفنی میان خریدار و فروشنده بنا شده است. کاربران میتوانند از طریق سایت، آدرس، شماره تماس و توضیحات مربوط به هر محصول را مشاهده کنند. علاوه بر این، ازپگ برای اعتمادسازی، بخشی برای بازخورد و گزارش مشکلات هر آگهی و یا اعلان طراحی کرده تا فرآیند خریدوفروش شفاف و مطمئنتر شود.
چالشهایی که گذر از آن کار آسانی نبود
مسیر ازپگ هرگز خالی از مشکل نبود. نخستین چالش، نبود زیرساخت اینترنت مناسب بود. در بسیاری از مناطق کابل، سرعت اینترنت حتا برای یک بارگذاری ساده هم کافی نیست. تیم ازپگ مجبور بود کد و ساختار سایت را بهشدت بهینه طراحی کند تا در کمترین پهنای باند هم قابل استفاده باشد.
چالش دوم اعتماد عمومی بود. در فرهنگی که خریدوفروش غالبا مبتنی بر دیدن و لمس کردن کالا است، پذیرش خرید آنلاین مسألهای پیچیده بود. فروشندگان نیز نگران بودند که اطلاعاتشان سوءاستفاده شود یا کالاهایشان بدون خریدار بماند.
چالش سوم نبود قوانین و چارچوب مشخص برای تجارت دیجیتال در افغانستان بود. پلتفورمهایی مانند ازپگ مجبور بودند خودشان قوانین داخلی برای ثبت آگهی و پیگیری شکایات وضع کنند.
راهکارها؛ از آموزش تا اعتمادسازی
برای فایق آمدن بر چالشهای پیشرو، تیم ازپگ استراتژیهای خلاقانهای اتخاذ کرد. آنان با تولید ویدیوهای آموزشی کوتاه و ساده و نشر راهنمای استفاده از وبسایت در شبکههای اجتماعی مانند فیسبوک و واتساپ، به کاربران نشان دادند چگونه میتوانند کالاهای خود را به راحتی ثبت و معرفی کنند. معرفی نمونههای موفق استفاده از پلتفرم و آموزشهای عملی، باعث شد کاربران بیشتری به استفاده از این ابزار علاقهمند شوند و اعتمادشان به آن جلب شود.
تیم پشتیبانی این پلتفرم همچنین با حضور فعال در فضای آنلاین و پاسخگویی به پرسشها، ارتباط نزدیکی با کاربران برقرار کرد. این تعامل به آنان کمک کرد تا به مرور زمان پلتفرم را بدون آنکه نیاز به سازوکارهای پیچیده داشته باشند، بهبود دهند و محیطی مطمئن و قابل اعتماد برای خریدوفروش ایجاد کنند. این رویکرد باعث شد تا صاحبان کسبوکارهای کوچک و خانگی که پیشتر امکان دیده شدن در سطح شهر را نداشتند، فرصت پیدا کنند تا محصولات خود را معرفی و مشتریان تازهای جذب کنند.
ازپگ؛ فراتر از یک پلتفورم، یک حرکت اجتماعی
در این نوع پلتفرمها تحول همیشه از بالا شروع نمیشود؛ گاهی جوانانی از دل محلات حاشیهنشین صدای تحول را بلند میکنند. این نوع پروژهها نماد تحول فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی اند که از درون جامعه شروع شده و با دستهای توانای خود مردم ساخته میشوند.
این نوع پلتفرمها فقط سایتهای خریدوفروش نیستند بلکه وجودشان خود یک پیام است. پیامی به جوانان افغانستان که میتوانند در میان همهی نابرابریها و محدودیتها، دست به خلق موفقیت بزنند. پیامی به جامعه که باید از راهکارهای نو و فناورانه حمایت کند تا اقتصاد محلی قدرت بگیرد و فرصتهای جدیدی خلق شود.
آیندهای که میتوان به آن امید داشت
در مدت کوتاهی که ازپگ آغاز به کار کرده، توانسته هزاران آگهی را در سیستم خود ثبت کند و جامعهای فعال از کاربران بسازد. کاربران از مناطق مختلف، حتا بیرون از کابل، به تدریج با این پلتفرم آشنا میشوند و از آن استقبال میکنند.
تیم ازپگ، رویای توسعهی خدماتش را به شهرهای دیگر هم دارد. آنان امیدوار اند که با رشد اینترنت و شاید راهاندازی سیستم پرداخت دیجیتال، نسخهی بهروزتری از تجارت آنلاین را در افغانستان معرفی کنند.
در نهایت، ازپگ نمادی است از آیندهای که هنوز هم میتوان به آن باور داشت. آیندهای که بر شانههای جوانانی ساخته شده که از دل محرومترین نقاط کشور برخاستهاند، اما ارادهیشان بلندتر از تمام محدودیتها بوده است.
با توجه به چالشها در افغانستان وجود همچین یک برنامه یکی از نیازهای اساسی مردم بود که الحمدلله توسط تیم قوی ازپگ این چالش حل شده است و مردم از این به بعد ازپگ را برای خرید و فروش دارند.