فرهاد خراسانی
«نی»، نهاد حمایتکننده رسانههای آزاد، دیروز به مناسبت روزجهانی مطبوعات گزارشی را از وضعیت خبرنگاری و دشواریهای فعالیت خبرنگاران در افغانستان منتشرکرد، بر بنیاد گزارش این نهاد در یک سال گذشته 105 مورد خشونت علیه خبرنگاران به ثبت رسیده و چهارخبرنگار به قتل رسیده است.
ارزیابی این نهاد نشان میدهد که آمار خشونت علیه خبرنگاران در سال گذشته 78 مورد بوه است، در یک سال گذشته به 105 مورد بالا رفته است. در این ارزیابی آمده است که 48 درصد از عاملان خشونت علیه خبرنگاران، نهادها و منسوبان دولتی، 18 درصد گروه طالبان، 20 درصد گروههای مختلف و 12 درصد آن، صاحبان رسانهها بوده اند.
افزایش 27 درصدی از خشونت علیه خبرنگاران در یک سال گذشته، نشان میهد که خبرنگاران در افغانستان با بیشترین تهدید رو برو اند، باجودی که دولت افغانستان ادعا دارد که به آزادی بیان احترام میکند و آزادی بیان را یکی از مهم ترین دست آوردهای چهارده سال گذشتهاش، به خورد مردم و جامعه جهانی میدهد. اما، براساس ارزیابی «نی» بیشترین خشونت علیه خبرنگاران توسط نهادها و مقامها و منسوبان دولتی صورت میگیرد. خبرنگاران به جرم دادن و گرفتن اطلاعات تهدید میشوند.
با وجودی که قانون دسترسی به اطلاعات از سوی رییس جمهور توشیح شده است و قانون اساسی تاکید بر رعایت آزادی بیان دارد. وزارت اطلاعات و فرهنگ اخیرا دستور نشر و پخش این کتاب ها، تذکرت الانقلاب، از فیض محمدکاتب، تاریخ باستانی هزاره ها، اثر عباس دلجو، خرد آواره، اثر علی امیری را داده است. این اقدام وزارت اطلاعات و فرهنگ منافی آزادی بیان است و این کتابها از معتبرترین و بهترین کتابهای است که در سالهای اخیر در افغانستان به چاپ رسیده است.
همچنین؛ دیروز در حالی که خبرنگاران از روز جهانی آزادی مطبوعات تجلیل کردند، وزارت اطلاعات و فرهنگ مسئولان روزنامههای، «هشت صبح» «اطلاعات روز»، «جامعه ای باز» و «ماندگار» را به خاطر نشر مطالبهای انتقادی در پیوند به این اقدام وزارت اطلاعات و فرهنگ، به «کمیسیون شکایات و تخلفهای رسانه ای» که در چارچوب این وزارت فعالیت میکند و شخص وزیر در راس آن قرار دارد، احضارکردند. هر وزیری که در راس این وزارت قرار میگیرد، هرگاهی که مطالب انتقادی از عملکرد و کمکاری هایش در وزارت اطلاعات و فرهنگ از سوی نویسندگان و خبرنگاران، به نشر برسد از اینکه شخص وزیر در راس این کمیسیون قرار دارد، به عنوان ابزاری در اختیاری وزیر اطلاعات و فرهنگ قرار میگیرد و از آن برای انتقام گیری و تصفیه حساب با خبرنگاران و رسانهها استفاده میشود.
درست است که باید از نشر مطالب خلاف قانون و ارزشها جلوگیری شده و به شکایت ها و تخلف های رسانه ای، رسیدگی شود و رسانه ها در جهت اطلاع رسانی حمایت گردد. اما، کمیسیون شکایات و تخلفهای رسانه ای تاکنون در این زمینه، بیطرفانه عمل نکرده است. مشکل اصلی در این است که در راس این کمیسیون شخص وزیر قرار دارد از این رو این کمیسیون نمیتواند موضع بیطرفانه را در مسایل رسانهای بگیرد. انتقاد خبرنگاران هم این است که باید این کمیسیون از تحت نفوذ و رهبری مستقیم وزیر اطلاعات و فرهنگ خارج شود و در ترکیب آن خبرنگاران، نویسندگان و کسانی باشند که دارای دانش به روز و تفکر شایسه بوده و به شکایتها و تخلفهای رسانهای به طور بیطرفانه رسیدگی نمایند. تا زمانی که این کمیسیون تحت نفوذ وزیر اطلاعات و فرهنگ قرار داشته باشد، نمی تواند بیطرفانه عمل کند. رسانهها و خبرنگاران توسط آن تحت فشار قرار میگیرند.
رسانهها در طول سیزده سال گذشته در آگاهی دهی و بلند بردن ظرفیت جامعه نقش برجسته و مهمی داشته اند و نقش رسانه ها در تقویت ارزشهای دمکراسی مهم میباشد، دولت مطابق قانون اساسی مسوولیت دارد که از آزادی بیان و رسانهها حمایت کند.
