نویسنده: فرانز استفان گدی
برگردان: جواد زاولستانی
منبع: مجلهی دیپلمات
فصل جنگ امسال در افغانستان با انتقام شروع شد. هفتهی گذشتهی دهها جنگجوی طالبان بر قرارگاههای ارتش و پولیس افغانستان در اطراف شهر قندوز حمله کردند. نبرد تا هنوز ادامه دارد و بر هر دو طرف آسیبهای سنگین وارد شدهاند.
دو هفته پیش از حمله بر شهر قندوز، تخمینا 1000 جنگجوی طالبان قرارگاههای ارتش افغانستان در ولسوالی جرم بدخشان را تصرف کردند. برعلاوه، بر اساس گزارشهای نیویورک تایمز، جنگهای سنگین در چندین ولایت دیگر نیز ادامه دارد، به شمول سرپل، جوزجان و فاریاب.
برای بدتر ساختن اوضاع، دولت اسلامی (داعش) نیز راهش را در افغانستان باز کرده و اخیرا مسئولیت حمله بر شهر جلال آباد را به عهده گرفت. با اینحال، شبکهی تحلیلگران افغانستان با احتیاط میگوید که دولت اسلامی «در افغانستان تا حدود زیادی در رسانههای اجتماعی و گزارشهای تلویزیونی و گزارشهای مقامهای دولتی برجستهشده است.»
روزنامهی امریکایی نیویورک تایمز هجوم طالبان بر شهر قندوز را بنیاد حملهی بهاری امسال میداند. پس از بیرون شدن نیروهای جرمنی در ماه اکتوبر سال 2013، اوضاع امنیتی این ولایت همواره رو به بدتر شدن بوده است.
حمدالله دانشی، معاون والی قندوز به یک رسانهی جرمنی گفته بود: «از سال 2002 بدینسو، این بدترین وضعیت در قندوز است. طالبان قویتر از پیش شدهاند و اگر نیروهای امنیتی ما از مرکز تقویت نشوند، طالبان این ولایت را تصرف خواهند کرد.»
رییس شورای ولایتی قندوز، محمد یوسف ایوبی، با تأیید نگرانیهای عمیق معاون والی گفته بود: «شهر قندوز از چهار طرف محاصره شدهاست. اگر دولت توجه فوری نکند، خطر جدی افتادن این ولایت به دست طالبان وجود دارد.»
شمار بزرگ جنگجویان خارجی به شمول شهروندان ازبکستان، تاجکستان و چیچین به جنگ در برابر نیروهای دولتی در این ولایت پیوستهاند. بزرگان محل به رسانهها گفتهاند: «شمار زیادی از خارجیها به گروههای محلی طالبان پیوستهاند. آنان خیلی خشن و بیرحم هستند و در ربودن و حمله بر خارجیها تجربه دارند.»
یک پایگاه نظامی که در آن فعلا 400 سرباز مستقر هستند، در ولسوالی امام صاحب، در شمال قندوز، توسط پیکارجویان طالبان محاصره شده و باید توسط هلیکوپترهای ارتش افغانستان تجدید قوا شوند. روز پنجشبنه، اما یکی از سخنگویان وزارت دفاع در کابل، دولت وزیری، به رسانهها گفت که نیروهای امنیتی آنقدر قوی هستند که بتوانند در برابر حملههای طالبان بایستند.
او گفت: «هیچ ولسوالی یا ولایتی سقوط نخواهد کرد و من به شما اطمینان میدهم که نیروهای امنیتی افغانستان توانایی کنترل اوضاع را دارند.» او راهاندازی همزمان عملیات ارتش در بدخشان، غزنی و زابل را نشانهی این توانایی دانست.
او با تأکید گفت که اکنون نیروهای امنیتی افغانستان نیاز به پشتیبانی ناتو ندارند. وزیری گفت: «تا کنون ما به کمک مأموریت حمایت قاطع نیاز نداریم.»
جنرال ولسن شوفر، معاون ارتباطات مأموریت حمایت قاطع، با تأیید گفتههای وزیری یادآور شد که اوضاع در قندوز زیر کنترل است: «آنان رهبری و توانایی قوی دارند و برای برخورد با اوضاع برنامهی خیلی خوب دارند.»
با این حال، رویترز گزارش دادهاست که جیتهای جنگی ایالات متحده در یک مأموریت غیر از عملیاتهای معمولی به این منطقه فرستاده شدهاند. یکی از سخنگویان نظامیان امریکایی گفتهاست: «ما میتوانیم تأیید کنیم که هواپیماهای جت ایالات متحده در 72 ساعت گذشته در فضای قندوز در پرواز بودهاست، اما هیچ مهمات و جنگافزاری پایین انداخته نشده است.» تصور بر این است که نیروهای ناتو و ایالات متحده جریان اوضاع را از نزدیک زیر نظر دارند و حاضرند در یک لحظهی وارد عمل شوند.
بر اساس گزارشی که توسط دفتر جان سوپکو، بازرس ویژهی امور بازسازی افغانستان منتشر شده، برای ناتو و ایالات متحده واضح نیست که چه تعداد سربازان ارتش و پولیس اکنون در حال نبرد با شورشیان طالبان اند.
در این گزارش آمدهاست: «نه ایالات متحده و نه متحدان آن در دولت افغانستان، هیچ یک، نمیدانند که چه تعداد سربازان پولیس و ارتش در وظیفه حاضرند یا گذشته از آن، آنان تواناییهای عملیاتی واقعی نیروهای امنیتی افغانستان را نمیدانند.»
ایالات متحده تا کنون 60.7 میلیارد دالر را برای آموزش، تجهیز و پرداختن معاش 195 هزار سرباز اردوی ملی و 157 هزار سرباز پولیس مصرف کردهاست. بر اساس گزارش دفتر بازرس ویژهی بازسازی افغانستان، شمار سربازان ارتش و پولیس که برای شان معاش حواله میشود، قابل اعتماد نیست و دربارهی این رقم نمتوان مطمئن بود. با وجود دشواریهای اخیر، من هنوز بر حمایت از ارزیابی خود از تواناییهای نیروهای امنیتی افغانستان که در اوایل سال جاری انجام داده بودم، تأکید میکنم:
من مطمئن هستم که نیروهای امنیتی افغانستان توانایی برندهشدن در میدان جنگ بر شورشیان را تا سال 2017 دارند. این نکته را باید درک کنیم که توانایی نظامی شورشیان تا کنون بسیار محدود است و توسط یک حملهی محکم هوایی نیروهای ائتلاف شدیدا تضعیف شدهاست. تمویل نیروهای امنیتی در درازمدت مسئله حیاتی است. اما احتمال دارد که تا سال 2017 تغییری وارد نشود. نیروهای امنیتی تا آن زمان، قادر به کنترل مراکز اصلی جمعیت و راههای عبور و مروز خواهند بود.
