نویسنده: شارلوت کینیدی
برگردان: جواد زاولستانی
منبع: the interpreter
زندگی در امریکا برای رییس جمهور کنونی افغانستان فایدههای زیادی رساند. غنی که بیشتر عمرش را در امریکا درس خوانده و کار کردهٰ، در جریان دیدارش از ایالات متحده نقش خوبی بازی کرد. او با اظهارات پر حرارت از امریکاییها سپاسگزاری کرد و به قانونگذاران در واشنگتن اطمینان داد که افغانستان به زودی روی پای خود خواهد ایستاد و شخصیت تنبل فلم عمو جو (Uncle Joe) نخواهد بود.
از پیام او به خوبی استقبال شد. کانگرس او را ستودند، به فکاهیهایش خندیدند و در پایان هفته او به اکثر خواستههای خود رسیده بود. این خواستها شامل به تأخیر انداختن خروج سربازان، بستهی کمکی دیگر و تمویل نیروهای امنیتی افغانستان تا سال 2017 بود.
در جریان کار قبلی اش، غنی کتابی را با عنوان ساختن دولتهای ناکام (Fixing Failed States) نوشت. او از زمان به دست گرفتن قدرت به شکل خاموشانه از اوباما خواسته بود که در رابطه به کاهش خروج سربازانش از افغانستان رویکرد انعطافپذیرتری در پیش گیرد تا او بتواند دستآوردهای اقتصادی و سیاسی را استحکام بخشد و به اردوی افغانستان در دفع شورش طالبان کمک کند.
واشنگتن قبلا تعهد کرده بود که خروج سربازان امریکایی تا پایان سال 2016 تکمیل شود و حضور امریکا در افغانستان تا پایان سال جاری محدود به 5500 سرباز گردد. ادارهی خسته از جنگ اوباما دوست داشت که به این تقسیم اوقات پابند بماند. اما اکثر مقامهای بلندرتبه امریکایی با خواست غنی همنوا بودند، دست کم به این خاطر که افغانستان عراق دیگر نشود. در عراق، پس از خروج سربازان امریکایی، ارتش در برابر حملههای دولت اسلامی (داعش) در هم شکست.
غنی در جریان دیدارش از امریکا توانست به یک توافق دست یابد. رییس جمهور اوباما اعلان کرد که 9800 سرباز دستکم، تا پایان سال جاری در افغانستان خواهند ماند تا اطمینان حاصل شود که نیروهای امنیتی افغانستان بهتر آموزش میبینند و بهتر تجهیز میشوند. این باعث میشود که پایگاههای نیروهای امریکایی در قندهار و جلال آباد که برای انجام عملیاتهای ضدتروریستی و حملههای هواپیماهای بدون سرنشین از آن استفاده میشود، بسته نشوند.
کاخ سفید واضح ساخت که ضربالاجل خروج تا 2016 کاملا برجاست، اما احتمال آن وجود دارد که سر انجام، این ضربالاجل نیز تغییر کند.
حفظ کشور از افتادن به دست طالبان، فقط بخشی از روند خیلی پیچیدهی انتقال است. موفقیت حل بحران و دولتسازی اغلبا به عوامل متعدد وابسته است: توانایی نیروهای بینالمللی در کنار هم آوردن شبکههای ارباب- رعیتی در رقابت صلحآمیز برای رسیدن به قدرت و کسب حمایت بازیگران منطقهای برای تلاشهای صلح. حضور سربازان و ادامهی پشتیبانی بینالمللی برای رسیدن به این هدفها ضروری خواهد بود.
نشانههای خوبی از پیشرفت افغانستان مشاهده شده است. همین واقعیت که افغانستان در باتلاق جنگ داخلی سقوط نکرد و اشرف غنی و عبدالله عبدالله توانستند یک حکومت وحدت ملی شکل دهند، گواه کارآمدی دپلوماسی ایالات متحده و بازگشت افغانستان به حالت عادی است. با این وجود، اوضاع افغانستان شدیدا شکننده است و حتا رسیدگی به مسایل ابتدایی برای حکومت جدید دشوار است. برای مبارزه با فساد، غنی بیشتر از نصب، عزل کرده است و اکثر سمتهای بلند خالی ماندهاند. همهی اینها سبب میشود که وقت و انرژی زیادی هدر برود و اصلاحات به تأخیر بیفتد.
رسیدن به مصالحه با طالبان که کلید موفقیت انتقال است، هنوز دور است. با آب شدن برف در مناطق مرزی افغانستان و پاکستان که پناهگاههای امن تروریستان است، حملههای طالبان علیه اردوی افغانستان آغاز خواهد شد. اردوی افغانستان نسبت به گذشته بهتر شده، اما هنوز ضعیف است. فرار سربازان، صفوف اردو را ضعیف و کوچکتر میسازد و از نگاه مالی، بدون پشتیبانی ایالات متحده تاب نمیآورد. بارک اوباما وعده داده است که 4-5 بلیون دالر را برای پشتیبانی از نیروهای امنیتی افغانستان تا سال 2017 در کانگرس به تصویب برساند. این مبلغ سه برابر درآمد سالانهی افغانستان است.
با آنکه روابط با پاکستان بهبود یافته، نشانههای اندکی وجود دارد که این کشور و دیگر قدرتها بعد از بیرون شدن ایالات متحده، نقش صلحآمیز بازی کنند.
ایالات متحده نمیتواند سربازانش را برای دایم در افغانستان نگهدارد، اما بیرون شدن از افغانستان پیش از آمادهشدن این کشور گزینهی مناسب نیست. عراق و بحرانهای بیشمار دیگر یادآور این نکته است که جنگ بر اساس یک تقسیم اوقات معین پایان نمییابد. حتا با برقراری صلح شکننده، احتمال برگشت به گذشته همیشه وجود دارد.
همهی اینها برای متحدان ایالات متحده به چه معناست؟ استرالیا پایان رسمی عملیاتش را 20 مارچ سال جاری اعلام کرد و بخش عمدهی سربازان آن در پایان سال 2013 از ارزگان بیرون کشیده شدند. با وجود خروج رسمی استرالیا، 400 سرباز آن کشور در افغانستان (اکثرا در قندهار) مستقر هستند و مأموریتهای غیر رزمی را به پیش میبرند. انتظار میرفت که این تعداد پیش از پایان سال جاری کاهش یابد. اما حتا پیش از اعلان یک تقسیم اوقات جدید توسط اوباما، احتمال باقی ماندن سربازان استرالیایی تا سال 2016 قوی بود. در ماه جنوری امسال، وزیر خارجه، جولی بیشاپ، در جریان از کابل دیدن کرد که در جریان آن غنی پیش خواستار ادامهی حضور نیروهای غربی در افغانستان شده بود.
به دنبال اعلان اخیر اوباما، از متحدان ایالات متحده خواسته خواهد شد که تقسیم اوقات خروج سربازان خود را بازبینی کنند و بار دیگر برای پشتیبانی از حکومت وحدت ملی در این دوره دست به خزانههای شان ببرند. بر اساس گفتههای جیمز دابینز، فرستادهی پیشین اوباما در امور افغانستان و پاکستان، اعلان اخیر اوباما میتواند جرمنها و ایتالیاییها را برای ادامهی حضورشان در شمال و غرب افغانستان تشویق کند.
برای پایان یافتن نقش استرالیا در افغانستان دلایلی محکم وجود دارد. اما احتمال اینکه استرالیا درخواست ایالات متحده را رد کند، ضعیف است و حتا افزایش سربازان دور از احتمال نیست.
