سنگ دفاع از دین، علیه فعالیت‌های مدنی

فرهاد خراسانی

صدها تن از ملاها روز پنج‌شنبه (6 حمل) در محل قتل فرخنده علیه نهادهای مدنی شعار دادند و گفتند که دولت باید فعالیت نهادهای مدنی را متوقف سازد. این اعتراص از سوی این ملاها به خاطر انتقاد نهادهای مدنی از کسانی که قتل و سوزاندن فرخنده را توجیه دینی کرده بودند، صورت گرفت. فعالان مدنی، فرهنگیان و هزاران شهروند این سرزمین به خاطر نکوهش قتل فجیع فرخنده به جاده‌ها ریختند و این فاجعه‌ی ننگین را محکوم کردند. اعتراض‌کنندگان از دولت خواستند، کسانی را که در قتل فرخنده دست داشته‌اند، مجازات کند تا بار دیگر چنین جنایتی تکرار نشود. آنان هم‌چنان کسانی را که به نحوی عمل قاتلان فرخنده را در دفاع از دین توجیه کردند، نکوهش کردند.

 یکی از کسانی که خواسته بود قتل فرخنده را توجیه‌ کند، مولوی ایاز نیازی، ملا‌امام مسجد وزیر اکبر‌خان و استاد دانشکده‌ی شرعیات دانشگاه کابل می‌باشد. او یک روز بعد از این حادثه‌ در خطبه‌ی نماز جمعه گفته بود: «خواهش من از ارگان‌ها‌ (نهادها‌)ی عدلی و قضایی این است که با دقت حرکت کنند… وقتی که به مقدس‌ترین معتقد مردم [قرآن] اهانت صورت بگیرد، مردم مکلف نیستند که بپرسند این [متهم] اعصابش جور است یا ناجور است. فکرتان باشد که این اشتباه بزرگ است و اگر دست می‌زنید به دست‌گیری مردم، شاید این مردم قیام کنند. جمع‌کردن این مردم بسیار مشکل است». این سخنان او باعث شد که انتقادهای شدیدی در شبکه‌های اجتماعی و اعتراض‌ها نسبت قتل فرخنده از او صورت بگیرد. در روز خاک‌سپاری فرخنده، مردم به مولوی نیازی که می خواست  در مراسم خاک‌سپاری او شرکت کند و بر جنازه‌ی او نماز بخواند راه نداد. او در واکنش به این اعتراض‌ها ویدیویی را در شبکه‌های اجتماعی منتشر کرد که در آن گفته است، در سخنانش، قتل فرخنده را توجیه نکرده است و حرفش را به دفاع از دین گفته است و رسانه‌ها را محکوم کرد که حرفش را تحریف کرده‌اند و باید از او معذرت‌خواهی کنند. ملاها به دفاع از نیازی این گردهم‌آیی را در محلی که فرخنده به اتهام سوزاندن قران به قتل رسید و سوزانده شد، به راه انداختند. یکی از خواست‌های این ملاها این است که دولت باید فعالیت جامعه‌ی مدنی را متوقف کند و در غیر آن، روحانیون در مورد رابطه‌ی‌شان با دولت، تجدید نظر می‌کنند.

آنچه که در پیوند به این خواست از سوی ملاها باید گفت، این است که هدف مخالفت آن‌ها با جامعه‌ی مدنی موجه نبوده و دفاع از دین نیست. نهاد‌های مدنی در حادثه‌ی مرگ فرخنده، این اعتراض را کرده‌اند، چرا کسانی که در مقام پاسبانی از دین و فرهنگ این جامعه قرار دارند، ناسنجیده و بدون این‌که تأمل کنند، عمل می‌کنند؟ به جای این‌که به دنبال حقیقت باشند، واکنش احساساسی از خود نشان می‌دهند و روایتی از دین و مذهب را به خورد مردم می‌دهند که گویا به دفاع از دین و مقدسات، سوختاندن انسان جواز دارد و مردم می‌توانند با سوختاندن انسان، از دین و مقدسات‌شان دفاع کنند.

هر اعتراضی که در مورد سخنان نیازی و سیمین عزل حسن‌زاده، معین نشراتی صورت گرفته، بر همین نکته استوار می‌باشد که نباید نیازی و خانم حسن‌زاده‌ واکنش‌های احساسی‌شان را در توجیه از عمل قاتلان فرخنده، دفاع از دین تفسیر کنند. این منطقی نیست، کسی که از سوی دادگاه عادلانه متهم به بی‌حرمتی به دین نشده باشد، به بهانه‌ی دفاع از دین کشته شود و بدون ثابت‌شدن جرمش، در یک دادگاه صحرایی با حکم یا فتوای یک روحانی و کسی که سنگ دفاع از دین و مقدسات را به سینه می‌زند، به گونه‌ی فجیعانه به قتل رسیده و سوزانده شود.

آن‌چه فعالان مدنی و اعتراض‌کنندگان علیه قتل فرخنده گفته‌اند، همین بوده که نباید خشونت به نام دین توجیه شود. در اعتراض روز سه‌شنبه در پیش دادگاه عالی که از سوی فعالان مدنی سازمان‌دهی شده بود و همه‌ی اقشار مردم در آن شرکت کرده بودند، یکی از شعارها این بود که «اسلام دین انسانیت است، نه خشونت». در هیچ یکی از این اعتراص‌های نهادهای مدنی، علیه دین و ارزش‌های آن شعار داده نشده است.