رویترز
برگردان: جواد زاولستانی
روزها پس از آنکه خبرهای مبنی بر تمایل طالبان برای پیوستن به مذاکرات صلح برای پایان دادن به جنگ در افغانستان منتشر شد، نمایندگان ارشد این گروه شبهنظامی برای انجام بحثهای سری در رابطه به برداشتن گامهای بعدی از اسلامآباد دیدن کردند.
آنان اسلامآباد را با گرفتن پیام صریحی از سوی پاکستان ترک کردند و آن پیام این بود که طالبان باید شگاف بین دو رهبر ارشد شان را ترمیم کنند و یا اینکه هرگز مذاکرات صلح واقعیت پیدا نکند.
این هشدار بار دیگر این واقعیت را در ذهنها تازه کرد که آوردن شورشیان و حکومت افغانستان دور یک میز، کار خیلی دشواری است، چه برسد به اینکه با کمک پاکستان، بر سر آوردن صلح پایدار در افغانستان توافق صورت گیرد. پاکستان یکی از قدیمیترین حامیان طالبان است که تا کنون بالای آنان نفوذ دارد.
منظور از این دو رهبر ارشد طالبان، یکی اختر محمد منصور، چهرهی سیاسی طالبان، است که طرفدار مذاکره است و دیگری، فرمانده میدان نبرد، عبدالقیوم منصور، زندانی پیشین در خلیج گوانتانامو، است که با گفتوگو با دولت افغانستان مخالف است.
بر اساس اطلاعات رسیده از دو منبع نزدیک به طالبان، منصور و ذاکر- دو رقیب دیرینه- در این اواخر برای پایان بخشیدن به اختلافهای شخصیشان با هم دیدار کردند و یک گوسفند را به این خاطر نذر کشتند.
بر اساس گفتههای این منابع، اما منصور نتوانست ذاکر را به عقبنشینی از موضعش متقاعد سازد. او گفتوگوهای مستقیم با کابل را «ضیاع وقت» میداند، چون، بر این باور است که قدرت واقعی در افغانستان در دست ایالات متحده است.
آخرین تلاشها برای آوردن صلح نسبت به تلاشهای گذشته که محکوم به ناکامی بودند، به دلیل میانجیگری پاکستان و چین، امیدوارکنندهتر دانسته میشد. هدف این تلاشها پایان بخشیدن به درگیری و بحران فزاینده در افغانستان است که هر ماه جان صدها شهروند را میگیرد.
این پیشرفتهای بالقوه پس از آن، به دست آمدهاند که سربازان رزمی خارجی، افغانستان را تا پایان سال 2014 ترک کردند و فقط 12000 سرباز برای تربیه و آموزش نیروهای امنیتی افغانستان باقی ماندهاند.
پنهانکاری و انکار
موانع زیادی بر سر راه صلح برجاست. هر دو طرف عمیقا نسبت به هم بدگمان هستند و احتمال دارد که طالبان خواستار بیرون شدن سریع سربازان باقیماندهی بینالمللی گردد، در خواستی که یقینا، رییس جمهور غنی آن را رد خواهد کرد.
بر اساس اطلاعات چندین منبع طالبان و نیز مقامهای بلندرتبهی پاکستان و افغانستان، دستکم، تلاشها در این راستا تا هنوز جریان دارد.
ارتش پاکستان گفته است که فرستادهی ویژهی ایالات متحده برای افغانستان و پاکستان، دانیل فلدمن، در این هفته برای بحث روی چگونگی امکان مذاکره با طالبان، از پاکستان دیدار کرده است. این دیدار قبلا اعلان نشده بود.
بر بنیاد معلومات دو فرمانده طالبان و دو مقام ارشد پاکستانی، در اواخر ماه فبروی، هیئتی به رهبری قاری دین محمد حنیف از سوی دفتر سیاسی طالبان در قطر، با رهبران نظامی پاکستان و دیپلماتهای چینی در اسلامآباد دیدن کرد.
سخنگوی رسمی طالبان، این ملاقات را انکار کرد. سخنگوی وزارت خارجهی چین، هونگ لی، گفت که گزارشهای ملاقات دیپلماتهای آن کشور با طالبان «با واقعیت سازگاری ندارد.»
یک مقام حکومت ایالات متحده گفت که فیلدمن عضوی از یک هئیت بازرگانان برای دیدار از پاکستان بود. او افزود که ایالات متحده پاکستان و چین را برای حمایت از تلاشهای غنی برای مصالحه تشویق کردهاست.
بر اساس اطلاعات دو فرمانده ارشد شورشیان که از دیدار هیئت طالبان از اسلامآباد آگاهی مستقیم دارند، این هیئت پس از دیدارهای شان در اسلامآباد به کویته سفر کردند تا به رهبران مخفی طالبان در این شهر، جریان سفر و دیدارهای شان را در رابطه به گفتوگوهای مقدماتی به آنان گزارش دهند.
یکی از آن فرماندهان طالبان در تماس تلفنی گفت:«آنان گفتند که مقامهای پاکستانی به آنها مشوره دادهاند که اختلافهای درونی شان را پیش از آغاز گفتوگوهای رسمی با کابل، کنار بگذارند.»
تا زمانی که ذاکر بر مخالفتش با گفتوگوهای مستقیم با کابل ادامه دهد، احتمال دارد هیچ آتشبستی صورت نگیرد، چون، او بر چندین هزار جنگجو در شرق افغانستان نفوذ دارد.
حکم ملا محمد عمر، رهبر پنهان طالبان، در این رابطه، کلیدی برای آغاز گفتوگو خواهد بود.
او از آغاز حملهی ایالات متحده برای سرنگونی طالبان، تا کنون، دیده نشده است.
یافتن «میدان وسط»
بعضی از کارشناسان می گویند که پاکستان طالبان را تهدید کرده که اگر با کابل مذاکره نکنند، رهبران آنان را دستگیر و از پاکستان اخراج خواهند کرد، این پیشرفتهای اخیر امیدواریها را از گذشته بیشتر کردهاند.
این تهدید، طالبان را مجبور خواهد کرد که روابط خود را با القاعده و تحریک طالبان پاکستانی قطع کند.
فشارهای پاکستان بر طالبان افغانستان پس از آن تجدید شد که تحریک طالبان پاکستانی 132 دانشآموز یک مکتب مخصوص که فرزندان نظامیان را در پشاور قتل عام کردند.
در بدل پشتیبانی پاکستان از گفتوگوهای صلح، حکومت افغانستان پایگاههای تحریک طالبان پاکستانی را در ولایت کنر هدف حملههای نظامی قرار داده است. این حملهها در برابر طالبان پاکستانی، نشاندهندهی بهبود مناسبات حکومت جدید افغانستان با طالبان است.
سیف الله محسود، رییس مرکز تحقیقاتی مناطق قبایلی فدرال، در اسلامآباد گفت:« هنوز وقت است، اما نشانهها خوب اند. تمویلکنندگان، کار و تجارت و خانوادههای طالبان افغانستان اینجاهستند. طالبان افغانستان اینقدر هوش دارند که بدانند دولت پاکستان نسبت به تحریک طالبان پاکستانی مرجعی بهتر است.»
یک مقام ارشد پاکستان که از این روند مستقیما اطلاع دارد گفت که پیشرفت جدید دیگر این است که این بار، طالبان آمادهی آغاز گفتوگوها بدون پیششرط است.»
با این وجود، نمایندگان طالبان گفتهاند که با آغاز گفتوگوها آنان خواستهای شان را مطرح خواهند کرد که شامل خروج فوری تمام سربازان خارجی از افغانستان نیز خواهد شد.
یکی از مشاوران ارشد غنی گفت که خواستهای احتمالی طالبان برای اعمال برداشتهای متعصبانه شان از قوانین اسلامی که در زمان حاکمیت این گروه اعمال میشد، قابل پذیرش نخواهند بود.
این مشاور رییس جمهور غنی گفت که میانجیهای پاکستانی «برای یافتن میدان وسط، کار میکنند»، اما تا هنوز از تغییر موضع طالبان گزارش ندادهاند.
این مشاور همچنان گفت:«اگر خواستهای طالبان نرم نشوند، نخستین روز گفتوگوها،آخرین روز گفتوگوها خواهد بود.»
