نویسنده: علی محمد لطیفی
منبع: لسآنجلس تایمز
برگردان: قدرتالله رجوی
معصومه، 29 ساله، اخیراً در حال قدمزنی در یکی از جادههای کابل بود که پسربچهای تقریباً پنج ساله تلاش کرد او را لمس کند. معصومه خودش را حرکت داد تا از برخوردش با پسر جلوگیری کند؛ اما کاری که پسربچه بعد از آن انجام داد، مطلبی را در ذهن معصومه خطور داد که وی شروع کرد به بیان آشکار احساسات خود پیرامون رفتاری که با زنان و دختران افغان در کابل میشود.
معصومه کارمند یک شرکت رسانهای است و از ترس مزاحمتهای بیشتر، خواست که بیش از این خود را معرفی نکند. او در رابطه با این رویداد میگوید: «وقتی از نزد پسربچه گذشتم، او خندید و از این قضیه خوشحال بود که توانسته بود روزم را خراب کند و مرا آزار دهد.»
در کابل، شهری با بیش از 6 میلیون نفوس، زنان و دختران افغان از آزار جنسی در زندگی روزمرهیشان، از جادهها گرفته تا محل کار و تحصیل، شکایت دارند؛ اشرفغنی، رییس جمهور جدید کشور در ماه اکتوبر به این مسئله اشاره کرد و گفت که زنان افغان در معرض رقم «تکاندهنده»ای از آزار جنسی قرار دارند و به وزارت معارف دستور داد تا هرگونه رویدادی را در مکاتب کشور گزارش کند.
معصومه در ادامه گفت: «مهم نیست که چه کاری انجام میدهید. آنها میایستند و گپ خود را میزنند؛ کجا میروی؟ از کجا استی؟ ازدواج کردهای؟ شوهرت کجاست؟ کجا کار میکنی؟ شمارهی تیلفونم را بگیر، وعده است که آزارت نمیدهم.»
افغانستان قانونی ندارد که آزار جنسی را صراحتاً منع کرده باشد. در هفتههای آغازین دورهی ریاست جمهوری اشرف غنی، وی از سوی گروههای حقوق بشری و حامیان حقوق زن با درخواستهایی مبنی بر تصویب چنین قانونی مواجه بوده است؛ اما برخیها میگویند، در یک جامعهی سنتی که در تکاپوی تلاش جهت بیرونرفت از دهها سال جنگ داخلی، حکمرانی طالبان و مداخلهی نظامی به رهبری امریکا بوده است، تغییر رفتارهای اجتماعی به چیزی فراتر از یک قانون نیاز خواهد داشت. ثریا گوهرشاد حلیمی، استاد دانشگاه در ولایت بغلان در این رابطه گفت: «جنگ اذهان مردم را آلوده ساخته است. این امری نیست که یک شخص یا دولت بتواند یکشبه آن را تغییر دهد. هرکس خود باید شخصاً این کار را انجام دهد.»
از زمان مداخلهی نظامی که منجر به سقوط طالبان شد، وضعیت برای زنان بسیار بهبود یافته است. 28 درصد قانونگذاران را زنان تشکیل میدهند که نسبت به امریکا و فرانسه رقم بالاتری است. میزان حضور زنان در مکاتب افزایش چشمگیری داشته است، اگرچه شمار دخترانی که بالاتر از صنف دهم درس میخوانند، اندک است. با این حال، خانم حلیمی گفت، زنان افغان تا کسب احساس امنیت در تعاملات روزانهی خود، هنوز راه درازی در پیش دارند. حلیمی در ادامه افزود، مجازات اعدام که اخیراً برای پنج فرد به دلیل ارتکاب تجاوز گروهی بر زنان در منطقهی پغمان کابل صادر شد، نشاندهندهی اقدام قاطعانهای است که جهت پایان بخشیدن به آزار جنسی، مورد ضرورت است. حلیمی گفت: «اگر در گذشته چنین اقدام فوریای صورت میگرفت، دیگر با این وضعیت که کودکان مورد سوء استفاده قرار میگیرند و اجباراً ازدواج میکنند، مواجه نمیبودیم.»
هیتر بار، محقق ارشد دیدهبان حقوق بشر مقیم کابل در رابطه با حقوق زنان میگوید، راهحل برای اینکه زنان در افغانستان احساس امنیت بیشتری کنند، اعدام نیست، بلکه ایجاد تغییر در نگرشهاست. وی در این رابطه گفت: «این مسئله میتواند به گونهای پیکربندی شود که مشخص شود مسئلهی مذکور تا چه اندازه با ارزشهای فرهنگی موجود در رابطه با حفاظت زنان سازگاری دارد. هرچه باشد، برای هیچ مرد افغان قابل پذیرش نیست که مرد دیگری بخواهد مادر، خانم، خواهر یا دختر او را مورد آزار جنسی قرار دهد.»
معصومه با این گفته موافق است و میگوید، مردانی که به کمک زن قربانی شدهی آزار جنسی میشتابند، اغلب جملهی سادهای را برای شرمساری و دورکردن شخص آزاردهنده بیان میکنند: «مگر تو از خودت خواهر و مادر نداری؟»
آشفتگی معصومه از رانندگان تکسی که حتا قبل از سوارشدن به موتر با سخنانی همچون «هرجا بخواهی بروی، تو را میرسانم» سر صحبت را به طرز ناشایستی باز میکنند، در آخر منجر به این شد که او برای خود یک موتر شخصی خریداری کند. اما او بهزودی متوجه شد، زنی که خودش موتر میراند- که یک امر متداول در دوران پیش از جنگ در کابل به حساب میآمده- به اشکال جدیدی از آزار روبهرو میشود. او گفت که برخی اوقات پسران جوان موترشان را سنگباران میکردند و در این رابطه اظهار داشت: «در بهار و تابستان هوا بسیار گرم بود؛ اما بهخاطر توهین و طعنههایی که میشنیدم، نمیتوانستم شیشهی موتر خود را پایین بیاورم.»
با رسیدن اشرف غنی به ریاست جمهوری، با توجه به پیشینهی وی که اکثر جوانیاش را در امریکا سپری کرده و نیز پیشینهی همسرش رولا غنی، یک مسیحی مارونی متولد شده در لبنان، موجب شد تا امیدها در زمینهی پیشرفت حقوق زنان قوت بگیرند. در حال حاضر رولا غنی نسبت به زینت کرزی حضور عمومی بیشتری دارد. زینت کرزی، همسر حامد کرزی، رییسجمهور پیشین است که طی سیزده سال حکومت حامد کرزی، بهندرت در انظار عمومی دیده شده بود.
اما برخی از این هراس دارند که اتحاد سیاسیای که طی مبارزات تنگاتنگ بین اشرف غنی و عبدالله عبدالله، رقیب انتخاباتیاش- که اکنون به عنوان رییس اجرایی دولت وحدت ملی ایفای وظیفه میکند- شکل گرفت، میتواند در زمینهی پیشرفت حقوق زنان مانع ایجاد کند. هردو اتحادی را با گروههای اسلامگرای افراطی شکل دادند که مخالف آزادیهای بیشتر زنان اند.
هیتر بار میگوید، حکومت اشرف غنی باید با آغاز خدمات ملکی، پالیسیای را وضع کند که هرنوع آزار را بهویژه در محل کار، ممنوع سازد. وی در ادامه میافزاید: «هر مؤسسهی دولتی باید در زمینهی آزار جنسی پالیسی داشته باشد، از جمله سازوکاری که به وسیلهی آن افرادی که هدف آزار [جنسی] قرار گرفتهاند، بتوانند شکایت کنند، شکایتشان را به مرحلهی تحقیق برسانند و از طریق این پالیسی، در صورت اقتضا، افراد اخراج شوند و از استخدامهای آینده منع شوند.»
دیگر افراد همچون خانم حلیمی اشاره میکنند که زنان افغان زمانی بدون دخالت دولت، از حقوق اولیه بهرهمند بودند. برای مثال، در پلخمری، مرکز ولایت بغلان، زنان دهها سال پیش بدون ترس از خشونتی که امروزه وجود دارد، وظیفه و تحصیل خود را ادامه میدادند. خانم حلیمی همچنین در ادامه اظهار داشت: «اما در سال 2014، دایماً گزارشهای مرگ و تجاوز را میشنویم.»
http://www.latimes.com/world/afghanistan-pakistan/la-fg-afghanistan-harassment-20141128-story.html
