بشیر یاوری
زنان در سرتاسر جهان به دلایل گوناگون مورد خشونت قرار میگیرند. عامل اصلی خشونت علیه زنان، تسلط مردان بر سرنوشت زنان و اعمال قدرت مردان بر اساس ساختار نابرابر اجتماعی و فرهنگ و ارزشهای مردسالارانه میباشد. بر اساس ارزشهای فرهنگ و آموزههای مردسالارانه، به زنان به عنوان جنس دوم و پایینتر از مردان نگاه میشود. این تلقی باعث میشود که خشونت علیه زن مشروعیت یابد و توجیه شود. 25 نوامبر از سوی سازمان ملل متحد بهخاطر نکوهش خشونت علیه زنان به عنوان «روز جهانی محو خشونت علیه زنان» نامگذاری شده است، تا در این روز خشونت علیه زنان به بحث گرفته شود و عوامل و زمینههایی که باعث خشونت علیه زنان میشوند، مورد بررسی قرار گیرند، یا حداقل در این روز به زنان خشونت اعمال نشود. مؤسسهی اکشن اید گزارشی را از وضعیت زنان افغانستان در همین روز (دیروز) منتشر کرده است. در این گزارش گفته شده است، 70 در صد از زنان افغانستان به نظام قضایی اعتماد ندارند و از هر ده زن، تنها سه زن به نظام عدلی اعتماد دارند و نیمی از زنان نمیتوانند به پولیس اعتماد کنند. در این گزارش بر اساس معلومات سازمان حقوق بشر جهانی آمده است، 86 درصد از زنان افغانستان دستکم با یک نوع از خشونت خانوادگی روبهرو شدهاند و 62 درصد از زنان از انواع خشونت خانوادگی رنج میبرند. همچنین نمایندهی سازمان ملل متحد برای زنان در این مورد گفته است، هشتاد درصد از زنان افغانستان با خشونت خانوادگی روبهرو اند.
وزارت امور زنان افغانستان که یک ارگان اختصاصی برای رسیدگی به امور زنان میباشد و بعد از کنفرانس بن در ساختار حکومت افغانستان ایجاد شده است، گفته است که در هشت ماه گذشته 2224 مورد خشونت علیه زنان تنها در این وزارت به ثبت رسیدهاند. مژگان مصطفوی، معین مسلکی وزارت امور زنان گفته است، کل آمار خشونت علیه زنان در وزارت امور زنان و کمیسیون مستقل حقوق بشر در سال گذشته به ۵۴۶۲ رسیده است.
وضعیت حقوق بشری زنان در افغانستان نگران کننده است و نقض گستردهی حقوق زنان و خشونت علیه زنان در این کشور به عوامل مختلف اجتماعی بستگی دارد. ساختار اجتماعی مردانه، فرهنگ و ارزشهای مردسالارانه که زن را ناتوان و عاجزه تلقی میکنند و ذهنیت بدبینانهای که نسبت به زنان در آموزههای آن وجود دارد، نظام حقوقی و قضایی بیمار، وجود نارسایی و ضعف در ارگان پولیس که باعث اعمال خشونت و سوء استفادهی اخلاقی و جنسی از زنانی که شکایت میکنند و در بازداشت پولیس قرار میگیرند، سطح پایین دانش عمومی زنان، وابستگی اقتصادی زنان به مردان و فرهنگ معافیت از جملهی عوامل افزایش خشونت علیه زنان درافغانستان میباشند.
برعلاوهی این عوامل، آنچه خشونتها در برابر زنان را افزایش داده است، عدم رسیدگی قضایی و بازداشت مجرمان از سوی دولت میباشد. موارد زیادی را سراغ داریم که حتا شکایتهایی از خشونت علیه زنان از سوی زنان قربانی به ثبت رسیده و برای دادخواهی آنها هیچگونه اقدام عملی توسط نهادهای قانونی صورت نگرفته است. تنها موردی که امسال بهطور جدی نهادهای عدلی و قضایی در مورد آن اقدام کردند، پروندهی تجاوز گروهی در ولسوالی پغمان ولایت کابل بود که آنهم بر اثر فشارهای عمومی مورد توجه ارگانهای امنیتی و قضایی قرار گرفت و پروندهی قضایی آن تکمیل و مجرمان اعدام شدند.
مبارزه در برابر خشونت علیه زنان نیازمند برنامههای گسترده میباشد. برای اینکه پدیدهی خشونت علیه زنان در جامعه نکوهش شود، لازم است که آگاهیدهی لازم حقوق بشری و حقوقی در قالب کارگاهها، رسانهها و آگاهان جامعه صورت گیرد و مردم از کیفرهای جزایی این جرم و لزوم پیگرد قانونی مجرمان خشونت علیه زنان آگاه شوند.
راه دیگر این است که دولت در نخست اصلاحات لازم را در نظام و شیوهی کاری نهادهای عدلی و قضایی کشور بهجود آورد و بعد در امر رسیدگی به پروندههای خشونت علیه زنان جدی عمل کند و عاملان خشونت علیه زنان را مجازات کند. به این صورت، میشود میزان خشونت علیه زنان را تا حدی کاهش داد. اگر اصلاحات در نظام عدلی و قضایی بهوجود نیاید، قانون منع خشونت علیه زنان از سوی پارلمان تصویب نشود و برای نکوهش پدیدهی خشونت علیه زنان آگاهیدهی نشود، با توجه به زمینههای خشونت علیه زنان در جامعهی افغانستان، بعید به نظر میرسد که این سایهی شوم از سر زنان افغانستان برداشته شود.
آیا میدانید که بیشترین خشونت علیه زنها در آمریکا که خود را حامی حقوق بشر میداند صورت میگیرد و دلایل خشونت علیه زنها در افغانستان فقر سواد کافی یعنی سواد آگاهی، درک،تحلیل حقایق و جامعه سنتی میباشد که توسط خود همین افراد جامعه در ذهنیت های نا آگاه جاه داده شده است در طی سالیان متمادی منظورم سنتی بودن از اسلامی بودن نیست چون که در اسلام واقعی ما نمیتوانیم چیزی را خلاف منافع زنها پیدا کنیم در حقیقت این مشکلات ناشی از فقر سواد میباشد که این فقر دامن گیر تمامی افراد این جامعه شده مانند جنگ های سمتی مذهبی قومی حزبی و جنگ های بخاطر قدرت که نتیجه این جنگ ها فقر اقتصای بازهم بیشتر فقر علمی فقر اخلاقی فقر تربیت اجتماعی خوب سیالداری های پول و قدرت که نتیجه آن رشوه خوری غصب زمین زور گوهی مواد مخدر کشتار انسانها و غیره که بسیار است که در کل افراد این جامعه را روانی ساخته که یک انجار کلی جبران ناپذیر را بوجود آورده این مشکلات با شعار دادن بر ضد همدیگر حل نمیشود بلکه عوامل این مشکلات باید از بین برود قسمیکه در فوق ذکر کردم.