نویسنده: فریدریک بوبین
ترجمه از فرانسوی: نسیم ابراهیمی
منبع: روزنامهی فرانسویزبان لوماند
اشرف غنی کمی احساساتی بود. او روز شنبه، 15 نوامبر، طی دیدارش از اسلامآباد گفت: «ما نمیگذاریم که گذشتهی ما، آیندهیمان را خراب کند». رییس جمهور افغانستان که در ماه سپتامبر قدرت را بهدست گرفت، اکنون اولین گامش را در صحنهی بینالمللی گذاشته است. تغییر در مورد پاکستان؛ کشور همسایهای که ناامنیهای افغانستان در پشت پردهی این کشور جا گرفته است و نیز در پایان دادن جنگ جاری در افغانستان، نقش این کشور اساسی خوانده شده است. آیا این شور و هیجانهای آقای غنی، برای غلبه بر یک گذشتهی تلخ و اتهامات واردهی دوجانبه، کافی خواهد بود؟ در حالی که نیروهای ناتو از همین اکنون آمادگی میگیرند که به مأموریت جنگیشان در افغانستان پایان دهند و در پایان ماه دسامبر این کشور را ترک نمایند. پس از آن، آنچه که در صحنهی افغانستان، نقش اساسی را بازی میکند، روابط میان کابل و اسلامآباد در رابطه به حساسیتهای استراتژیک این منطقهی جهان میباشد.
رییس جمهور دولت افغانستان میخواهد که در این رابطه غور نماید. او اکنون در پی بهترسازی روابط دوجانبه است و چنین وانمود میکند که آن را عینیت میبخشد؛ چنانچه وی در مورد نتیجهی سفرش در رابطه با روابط دو کشور گفته است: «موانع سیزده ساله، در سه روز برداشته شدند». آقای غنی در گفتوگوهایش در اسلامآباد با نواز شریف، نخستوزیر پاکستان موضوعی را مطرح کرد که از اهمیت والایی برخوردار است و محور اصلی سیاست خارجیاش را تشکیل میدهد: افغانستان یک پل ساده برای ادغام اقتصادی میان آسیای جنوبی و آسیای مرکزی است.
آیا این مسئله مورد توجه و دلچسپی آقای شریف قرار خواهد گرفت؟ وی که در بهار سال 2013 به این سمت برگزیده شد، گذشتهی تجارت پیشگیاش، همواره مورد توجه پرسشهای اقتصادی بوده است، چنانچه وی برای رشد اقتصادی پاکستان که به رکود مواجه شده بود، نقش مهمی را ایفا کرده است. بر همین اساس، هردو کشور، حول یک همکاری ممکن در صدد راهاندازی دوبارهی پروژهی «تاپی» (TAPI) (ترکمنستان-افغانستان-پاکستان-هندوستان) برآمدند. به روز دوشنبه روزنامهی پاکستانی «Dawn» در سرمقالهی خود نوشته بود که رفتار آقای غنی «نسبت به دوران کرزی، بیشتر با حس همکاری است».
اتهامات مداخله
حامد کرزی، رییس جمهور پیشین افغانستان هم تلاش ورزیده بود که روابط حسنهای با پاکستان داشته باشد. با این وجود، وی با عملیات سنگین ارتش پاکستان در خاک افغانستان و گرایش آن در حمایت از گروههای شورشی طالبان افغانستان مواجه شد. با وجودی که بهطور رسمی تداوم حمایت از گروههای مختلف طالبان در خاک پاکستان از سوی این کشور رد شده است. همچنان، دولت پاکستان با تأثیری که بالای گروه طالبان دارد، وعده داده بود که این گروه را برای اشتراک به روند صلح کابل وادار میسازد، ولی آقای کرزی به کتمان آن از سوی دولت پاکستان مواجه شد. روی همین دلایل، رییس جمهور پیشین افغانستان روابطش با پاکستان به تیرگی گرایید و بهطور چشمگیری روابط خود را با هند، رقیب پاکستان نزدیکتر ساخت.
آقای غنی که پس از حامد کرزی به کرسی ریاست جمهوری تکیه زده است، آیا با عین سناریو روبهرو خواهد شد؟ در اسلامآباد، آقای شریف از بهکارگیری تمام تلاشهایش برای آشتی ملی در افغانستان اطمینان داده است. آیا نخستوزیر پاکستان که یک فرد ملکی میباشد، واقعا بالای ارتشی که همیشه دست بالایی روی امور استراتژیک کشور داشته است، توانایی تأثیرگذاری را دارد؟ به باور کارشناسان، مقامات ارتش پاکستانی، تغییر محدودیتهای تأثیرگذاری هند را در افغانستان نقد خواهند کرد، بهخصوص طرح همکاری امنیتی میان افغانستان و هند توسط آقای کرزی.
علاوه بر آن، ارتش پاکستان توقع تلاش قاطع در بیرون کشیدن شورشیان پاکستانی از خاک افغانستان، بهخصوص ولایت کنر را که پایگاه خود قرار دادهاند، دارد. پس از آنکه اسلامآباد در نیمهی ماه جون حملاتی را علیه تحریک طالبان پاکستانی (TTP) در منطقهی قبایلی پشتوننشین وزیرستان شمالی راهاندازی نمود، تعدادی از سران این سازمان افراطی که علیه رژیم پاکستان اعلام جنگ نموده بودند، به منطقهی مرزی افغانستان فرار نمودند و در همانجا پناهنده شدند. هردو کشور متقابلا همدیگر را در پناه دادن شورشیان در خاکشان برای حمله به خاک کشور همسایه متهم میکنند.
در لابلای گفتمانهای سیاسی، اشرف غنی میخواهد با کارتی بازی کند که بیشترین برندگی را داشته باشد و از آن بهرهی لازمی را ببرد. چین گفته است که خارج از چوکات سازمان ناتو، نقش فوقالعادهای در افغانستان ایفا میکند. رییس جمهور افغانستان در پایان ماه اکتوبر در جریان اولین سفر خارجیاش که نقش نمادینی را در این سفر به خود اختصاص داده بود، تلاش ورزید تا از نفوذ و تأثیرگذاری که پکن بر اسلامآباد دارد، استفاده نماید. از این طریق، میخواهد که دولت پاکستان را وادار سازد تا از موضع دوگانهای که نسبت به اسلامگرایان رادیکال دارد، دست بردارد.
شرایط در آنجا مناسب بود. رویدادهای مرگباری که در ولایت غربی چین رخ دادهاند، به مسلمانهای افراطی اویغور این کشور که در پاکستان آموزش دیدهاند، نسبت داده شدهاند. این مسئله در بههمزنی وضعیت امنیتی پکن نقش مهمی را ایفا میکند. بر اساس محاسبهی آقای غنی، امریکا در تسلیم ساختن پاکستان روی این مسئله ناکام شد، شاید چین بتواند که در این عرصه به موفقیت نایل آید.
